Header


Forum Left Top



Istorija Kažu da je istorija učiteljica života. Koliko smo zaista naučili od nje?

Zaključana tema
 
LinkBack Opcije teme Način prikaza
Old 20.02.2009, 06:18 PM   #51
 
Avatar korisnika MARLI
 
Status : Diskutant
Reputacija : MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!
Reputaciona moć : 291
Korisnik od : 16.02.2007
Pol : Žensko
Lokacija : SRB/DEU
Godine : 30
Album : Pogledaj album ovog korisnika
Postovi : 8,961
Default

POREKLO SRPSKIH PORODICA I PREZIMENA (52)

Šobić

Čitaocu Draganu Šobata smo pre tačno godinu dana odgovorili o poreklu njegovog prezimena, a sada mu odgovaramo na molbu da objasnimo korene prezimena Šobić. Pitao je i koliko su Šobići, kao i Šobote i Šobajići, bliski ili srodni s njegovim Šobatima koji slave Mitrovdan.
Šobići i Šobati odnosno Šoboti, bez obzira na slavu, nisu neposredno istog porekla. Šobići su nesumnjivo nastali od pretka koji se zvao Šobo, ali se danas ne može utvrditi da li je to njemu bio hipokoristik od prezimena Šobat/Šobot ili nadimak koji je dobio nezavisno od imena.
Tako su u Uncu, u zapadnoj Bosni, nastanjeni Šobići sa slavom Sveti Stevan i Đurđevdan i za njih se pouzdano zna da su prezime dobili po pretku Šobi. Ima ih u selu Drvar i gradu istog imena gde postoji i Šobića groblje, što svedoči o tome da su bili veliki rod na ovim prostorima. Za njih izvor kaže da su od Trnjinića, kao i Rokvići i Miljevići koji su prezimena dobili po ženskim precima.
Inače, za familije Šobe, Šobaje i Šobote u Glamoču, koji slave Mitrovdan, kaže se da su starinci i da podsećaju na Mrnjavčeviće i Staru Srbiju. Ima ih u Uncu, Petrovcu i Grahovu. U Malim Cucama, u Crnoj Gori, postoji selo Trnjina sa Krugom koje su osnovali još Srbi Zećani Mijanovići u 17. veku. Oni su se odavde iselili, ali je ostala mesna crkva koja je bila i zaštitnik ovih familija, a posvećena je Sv. Nikoli.
Nije isključeno da su se upravo ovde uobličili spomenuti Trnjinići.


Pavlović

Iz Lucerna, u Švajcarskoj, g. Radenko Pavlović, koji piše kao stalni čitalac našeg lista "Vesti" i rubrike "Koreni", traži da mu odgovorimo nešto o poreklu njegovog prezimena. Kaže da porodica Pavlović vodi poreklo iz sela Polokce, mesna kancelarija Vranovina kod Novog Pazara, u Srbiji, u podnožju planine Golije.
G. Radenko nam predočava podatke iz prošlosti porodice koje smatra relevantnim za njeno poreklo, između ostalog da su se 1804. godine, u podnožje planine Golije, doselili petorica braće iz Kulizinog sela, u Starom Vlahu - svaki u drugo selo. Jedna u Banjskoj, pod Golijom, drugi u Rajši Potok, pod Rogoznom, dvojica u selo Polazi, u Vranovini, a peti brat u Polokce. Ovaj poslednji, u Polokcu, zvao se Radosav i imao je sina Pavla po kome su 1918. godine svoje dotadašnje prezime Kulize, zamenili za Pavlović. Stara slava porodice je bila Sveti Mrata, ali sada - otkako čitalac pamti, njegova porodica slavi Aranđelovdan.
Nije sasvim jasno o kom poreklu naš čitalac želi da mu odgovorimo. Po svemu sudeći, ima u vidu starije poreklo Pavlovića, tj. Kulize, o kojima je upravo jedan Pavlović, Radoslav, napisao čitavu studiju. Uzgred, i mi smo ih spominjali u našim prilozima, pa g. Pavlović može da nam se javi ponovo za dodatne informacije, ali privatno - telefonom ili na imejl adresu.
Kulize su grupa srodnih porodica sa različitim prezimenima, među kojima je i Pavlović, čije poreklo ima isti koren, za šta nauka sve do sada za njega nije našla konačno objašnjenje. Prema nekim mišljenjima, Kulize su pripadnici najstarijeg srpskog plemstva, barem sudeći po slavi Svetom Mrati, to jest Martinu koji je, kao svetac, u hrišćanstvu kodifikovan još pre raskola 1054. godine. Budući da su ga prihvatili za svog zaštitnika doma (kod pravoslavaca) još pre 11. veka, moglo bi se zaključiti da su to bile plemićke porodice, a jednoj takvoj je pripadao i sam sv. Martin, u našem narodu iskrivljeno prozvan sv. Mrata. Reč je o porodicama koje su među prvima prihvatile hrišćanstvo.
Veliki deo porodica koje vode poreklo od Kuliza i danas slave tu slavu 24. novembra. Nekoliko vekova kasnije, posle crkvene intervencije kojom je Sv. Kralj Stefan Dečanski uveden u praznike upravo na ovaj dan, ili pak, njegovog dodavanja na datum slavljenja Sv. Mrate, druge porodice su uzele neke druge slave, ali samo iz ciklusa u narodnom kalendaru posvećenog stočarskim svecima, tj. zaštitnicima stoke i posla oko nje, u novembru i decembru - Mitrovdan, Aranđelovdan, Đurđic, Nikoljdan.
Drugo objašnjenje je da su Kulize, zbog svojih antropoloških crta - karakterističnog svetlog tena, riđe kose, svetlih očiju i pega na licu ili crnih kosih očiju i kose, kao i visokih jagodica - koje se naizmenično, od generacije do generacije javljaju u jednoj te istoj porodici, zapravo potomci stranog etničkog elementa.
Naime, pretpostavlja se da su njihovi preci Sasi, Saksonci koje je kralj Milutin dovodio iz Erdelja da rade kao stručnjaci u srpskim rudnicima, a car Dušan neke angažovao i za svoju telesnu gardu i stalno naselio u srpskim zemljama. A s obzirom na njihovo lako posrbljavanje, sigurni smo da su mnogi od njih, zapravo, potekli od Lužičkih Srba.


Bencun

Gospodin Milenko Bencun, rođen u Zenici 1962, javlja se iz Čikaga. NJegov otac je iz sela Raspotočje, kod Zenice, koje im je i poslednja adresa pre iseljavanja zbog ratnih zbivanja 1995. godine. Od tada prikuplja podatke o svom poreklu, da ih sačuva za svoje potomke.
Prema njegovim saznanjima, Bencuni su poreklom od Mostara, od dva brata koji su se naselili na šire područje Zenice uključujući Kakanj.
Dalji predak g. Milenka imao je tri sina, prvi - Aćim, njegov čukundeda. Postoji i pretpostavka da Bencuni vode poreklo od Kupresa i da "tamo postoje čitave knjige o njima". Slava je Sv. Simeon Bogoprimac, 16. februara.
Čitalac je zaista korektno izložio sve podatke koje je znao, ali mi bismo s njima jedino mogli da započnemo skicu rodoslovnog stabla, dok bi da stignemo do korena bilo potrebno mnogo arheografskog iskopavanja.
Među srpskim prezimenima u Bosni s kraja 19. veka Đ. Janjatović je porodice Bencun, sa navedenom slavom zabeležio u parohiji Busovača, kod Travnika, Bencune sa slavom Mitrovdan u Busovači i parohiji Ravno, kod Bugojna, kao i Bencunović u parohiji Zenica i druga prezimena nesporno istog korena sa trećom slavom, Jovanjdan - Bencuze, u parohiji Živinice, sada Mrkonjić Grad, i Benco, u parohijama Vukovsko i Bugojno.
U Hercegovini i Crnoj Gori, kao i u srpskim oblastima na desnoj obali Drine, raspoloživa literaturi ne pominje porodice sa ovim prezimenima.
Pravu zagonetku postavljaju istraživanjima nekoliko decenija kasnije jer ih u Bosni više nigde nema, dok ih u krajevima na levoj obali Une, u Dalmaciji, Primorju, Ravnim Kotarima, područjima ranije Vojne Granice i drugim delovima današnje Hrvatske ima u velikom broju i sa još više varijanata.
R. Grujić je u dva sela na prostoru nekadašnje ličko-krbavske županije našao Benčića, čije je prezime moglo nastati ili od Bencun ili od Benco.
M. Radeka u "Karlovačkom vladičanstvu" (Lika i okolna manja područja), kao srpsko-pravoslavnu ima zabeleženu samo familiju Benak, sa slavom Đurđevdan.
Ostaje i enigma porekla ovog prezimena jer na osnovu čega je moglo nastati ima previše pretpostavki. Ako se familija ovakvog ili sličnog prezimena razvila i ustalila kod nas, u srednjoj Bosni, mogli su biti i katolici i pravoslavni i - bosanski krstjani. Prva mogućnost nam se čini najverovatnijom jer je upravo u ovim krajevima bilo uporište ekspoziture zapadne crkve, s tim što su neke porodice napustile katoličanstvo koje u narodu zaista nije bilo omiljeno, pa se jedne i zadržale u pravoslavlju do današnjeg dana, a druge, što je bio nesporno daleko masovniji proces, prešle (odnosno vratile se) u katoličanstvo.
Sudeći po onim malobrojnim koje je zabeležio M. Radeka, imamo razloga da verujemo da su - osim Benca i Bencuna, koji su, možda kao i porodica našeg čitaoca, uspeli da ostanu pravoslavni - sve druge prethodno navedene, katoličke vere i, od novijeg vremena, dakako, Hrvati.


Simonović

Iz Minhena nam piše g. Jovan Stojadinović s pitanjem o poreklu svoje babe iz Turn-Severina, rođene Srpkinje, 1903. godine, Angeline Simonović. NJen otac se zvao Nikola, po zanimanju papudžija, a majka Gordana.
Mnogo se srpskih porodica iz današnje istočne i severoistočne Srbije, u teškim vremenima od 15. do 17. veka, naselilo preko Dunava, u tzv. temišvarskom Banatu, a onda se veliki broj, u povratnim seobama, vratio u stari kraj ili selio dalje. Ipak, ne malo porodica je ostalo na levoj obali Dunava, kao što je bio slučaj sa Simonovićima.
Uporedo sa tim iseljavanjem, teklo je i naseljavanje istočne Srbije, posebno oblasti Ključa, u koju je tokom 16. i 17. veka stizalo uglavnom srpsko stanovništvo sa Kosova i iz Crne Gore. Tako nailazimo i na Simonoviće na desnoj obali Dunava, u Klenovcu, koji su se ovde naselili u 19. veku zajedno sa još nekoliko desetina srodnih porodica sa različitim prezimenima. Svi slave Sv. Srđa i poreklom su iz Crne Gore.
U selu Dubočani, na padinama Deli-Jovana, zabeleženi su Simonovići, sa vlaškim prezimenomo Fajdonji, koji su odavde prebegli pre tri veka u Bulgariju pa se potom vratili. Ovom velikom i razgranatom povlašenom rodu pripadaju i srodni Vasiljevići, Paunovići, Mitrovići, Ilići, Prvulovići Novakovići, Čolakovi i drugi, oko 30 domaćinstava. Svi slave Dmitrovdan jer su se - prema predanju - naselili od Mitrovice, nekad Dmitrovice, na Kosovu. Rodonačelnik se zvao Jovan Fajda i po njemu su se prozvali Fajdonji ili Fajdini.
U negotinskom selu Vidrovcu su Simonovići od šire familije Jaglikića koji slave Đurđevdan i takođe su prema predanju doseljeni "od Kosova", "odmah posle bitke sa Turcima". U mestu Brza Palanka zabeleženi su Simonovići, doseljenici iz Borovca u Bugarskoj oko 1872. godine. Slava im je Aranđelovdan.
Mogli bismo da zaključimo da su Simonovići za koje se interesuje naš čitalac najstarijim poreklom sa Kosova, mada ni njihovo crnogorsko poreklo koje smo naveli kao prvu varijantu - nije u koliziji sa ovom konstatacijom.
Naime, Simonovići u crnogorskom plemenu Bjelopavlići su "pridodata" familija jer potiču od najstarijeg dela srpskog stanovništva, plemena Lužani. Dolaskom Bijelog Pavla i njegovih potomaka iz Metohije bili su sasvim istrebljeni, a preostali su se priključili Bjelopavlićima. I danas ih ima u bjelopavlićkom plemenu, u selima Slatini i Kosovu Lugu. Staro prezime im je bilo Kusarovići, a slavili su Sv. Simona, po kome su se kasnije i prozvali Simonovići. Nisu uzeli zajedničku slavu Bjelopavlića, Sv. Petku već, zbog velikog junaštva koje su pokazali u borbama s Turcima, uzmu za slavu Sv. Srđa.


Mrvoš

Preko g. Zorana Vicelarevića, koji nam pomaže upućujući zainteresovane da se jave "Vestima", obraća nam se gospođa LJiljana Mrvoš, iz Negotina, s pitanjem o poreklu svog prezimena. Rođena je u Pećincima, a njen otac Miloš u Ogulinu 1928. godine. Ne seća se da li je i koju je slavu slavio njen otac, ali se seća da je deda Đuro slavio Sv. Nikolu.
Mrvoši su u "Karlovačkom vladičanstvu", zabeleženi u Hrvatskoj kao pravoslavni Srbi sa dve slave - Đurđevdan i Nikoljdan. Kako nemamo dovoljno verodostojnih monografija Cvijićevog tipa istraživanja porekla porodica, morali smo da se poslužimo hrvatskim nepotpunim izvorima kako bismo pronašli barem neko zrnce verodostojnog podatka.
U "Leksiku prezimena SR Hrvatske" Mrvoše smo pronašli u opštinama Garešnica, Delnice, Zagreb, Karlovac, Kutina, Križevci, Ogulin, Osijek i Split. Najbrojniji su u Ogulinu i okolini - u mestima Brezova Poljana, Gomirje i LJubošina, kao i u Delnicama i okolnim mestima - Vučinići, Mrkopalj, Srpske Moravice, Tuk Vojnii Tuk Mrkopaljski.
Dalja starina Mrvoša je, najverovatnije, Boka, a još dalja - Pješivci, a u njima Papraćani i potomci Potolića, kasnije odseljeni u Nikšić. Odatle se jedan deo iselio u Kolašin, pa u Srbiju, dok je drugi deo, preko Nikšića, odseljen u Sutorinu, kod Herceg Novog i dalje, uz obalu Jadrana, na sever, do Gorskog Kotara i Ogulina.
Prezime bi moglo biti patronimičkog tipa, od imena pretka Mrvoš, mada ga M. Grković nije zabeležila. Ali, ako smo imali imena Kanjoš, Radoš, NJegoš i slična, onda nema razloga da se i ovakvo nije smislilo, pogotovo što postoji i prezime Mrvić, koje je moglo nastati od nadimka Mrva, a ono, kao prilog, znači i malo.
__________________
svetlana@diskusije.net
MARLI nije na forumu  
Sponsored Links
Old 20.02.2009, 06:18 PM   #52
 
Avatar korisnika MARLI
 
Status : Diskutant
Reputacija : MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!
Reputaciona moć : 291
Korisnik od : 16.02.2007
Pol : Žensko
Lokacija : SRB/DEU
Godine : 30
Album : Pogledaj album ovog korisnika
Postovi : 8,961
Default

POREKLO SRPSKIH PORODICA I PREZIMENA (53)

Stojnović

Iz Ulma u Nemačkoj javio se g. Nikola Stojnović, jer je, čitajući našu rubriku, poželeo da sazna poreklo Stojnovića, makar sada u drugoj polovini svog životnog veka. Rođen je u Slatinskom Drenovcu od oca Joce Stojnovića i majke, Jevrejke Margarete Maler. Otac i ostali preci za koje zna potiču iz sela Lisičine, obroncima planine Papuk, u opštini Voćin u Slavoniji. Krsna slava porodice je Aranđelovdan, 21. novembra. Od jednog rođaka u Baranji je čuo da su poreklom iz okoline Valjeva, gde postoji čitavo selo Stojnovići. Pošto nisu mnogobrojni, samo ih je šestorica, računajući sina i unuka Nikolu, našem čitaocu je bitno poreklo i radi svih drugih članova familije, jer se iduće godine, posle četiri decenije u Nemačkoj, vraća sa svojima, da žive u Kragujevcu. Sinu Dušanu je obećao da će da postavi ploču-rodovnik pored ulaza u novosagrađenu kuću.
Roditelji mu nisu slavili krsnu slavu, ali je on, oženjen Šumadinkom, odlučio je da otpočne da je slavi.
Seoska slava u Lisičinama bila je Mala Gospojina (21. septembar). Posle građanskog rata u selu nema žive duše, sve je spaljeno, ostala je samo crkva. Otac i stric našeg čitaoca iz Lisičina su umrli, a u Srbiji ima samo dva rođaka. Stoga i pismo završava rečima: "Puno pozdrava vam šalje mala loza Stojnović."
Stojnovići su dobili svoje prezime kasnije, a poreklom su od starog srpskog stanovništva u Bjelopavlićima, od Lužana. Najverovatnije su od jednog od ova tri bratstva koja su se iselila u severnu Hrvatsku iz Slatine: Kljajići, Proje i Brdari. U okolini Valjeva ima dosta iseljenika iz Bjelopavlića (iz Crne Gore) i to upravo sa slavom Aranđelovdan. Ima ih i u okolini Kragujevca u oblasti Lepenice u Garašima i Topoli, kao i u Bukoviku kod Aranđelovca. Različitih su prezimena, ali svi slave Aranđelovdan. U valjevskom kraju nema sela Stojnovići, ali u Rađevini (Balotić, Vukićevica i Klupci) ima Stojnića, upravo sa slavom Aranđelovdan.


Biškupović

G-đa LJubica Biškupović javila nam se podužim i lepim pismom i to ne samo zbog reči hvale ovom poslu koji radimo i koji razume kao veoma značajan nacionalni doprinos očuvanju identiteta srpskog naroda, već i zbog toga što daje obilje podataka za svoje prezime, a i za Laziće (prezime njene bake), o kojima smo pisali u decembru prošle godine. Navodi podatak iz "Karlovačkog vladičanstva" da ih je bilo na Baniji, u trouglu Slunja-Petrinja-Sisak, u selu Bestrma i da su ovde bili zastupljeni od sredine 18. veka i to čak sa 75 familija. Slavili su Sv. Nikolu, kao i Lazići u Kučevu, u istočnoj Srbiji.
Zahvaljujemo se g-đi LJubici na ovim podacima, ali mi smo već istakli da Lazići ne moraju biti svi srodni među sobom, ali je njihova matica (ako to može da se kaže pouzdano) jeste Kosovo i Metohija odakle su se raseljavali u različitim pravcima. U severoistočnoj Srbiji mnoge familije nazivaju Kosovcima, jer su doseljene iz Stare Srbije.
Čitateljku interesuje njena familija Biškupović za koju, prema porodičnom predanju zna da su 150 do 200 godina pre Drugog svetskog rata, sa područja Gospića, stigli na Baniju i nastanili se u selu Bestrma. Svi slave Petrovdan (12. jula). Interesuje je odakle su se ovde doselili.
Pita i za devojačko prezime svoje bake po ocu - Prica. O tome mora posebno da nam piše ili da nam se privatno obrati na našu adresu, jer smo jednom drugom prilikom o Pričama napisali čitavu malu studiju.
Zaista zanimljivo prezime, pogotovo za pravoslavnu srpsku familiju, jer ne može biti patronimičko. I katolički biskupi i pravoslavni episkopi, kao monasi, imaju strogu obavezu celibata, da se ne žene. Istina, ne može se isključiti neko grešno začeto dete, ali ono bi se krilo kao najveća tajna i sigurno ne bi dobilo prezime po zvanju biološkog oca. Može se pretpostaviti da je nekom nedužnom siročetu rođenom blizu nekog biskupskog dvora bio "prišiven" nadimak koji aludira na taj visok čin u katolika i da je vremenom možda pretvoren u prezime.
Ako je i bio neki takavslučaj, koji navodimo kao teorijsku mogućnost, život i rad naših ljudi - i katoličke i pravoslavne vere - na biskupijama koje su imale često velike zemljišne i druge posede mnogo su više verovatni kao osnova za nastanak ovog i sličnih prezimena
U jednom prilogu o poreklu stanovništva ostrva Brača, nailazimo zaista na Biskupoviće (ali ne i Biškupoviće), za koje se doslovce kaže da su bosansko-hercegovačkog porekla. Za Krstuloviće, čiji su jedan ogranak Biskupovići, izričito se kaže da su iz Bobovca i da im je ranije, pre prelaska na katoličanstvo, prezime bilo Krstić ili Krstović. Idući na jug u potrazi za Bobovcem i Krstovićima našli smo ih u tivatskom zalivu, u malenom Gradacu, između Prevlake i brega Dumidrana. U Popovom Polju, u selu Rapti ili Bobanima koje je veoma staro (ima puno stećaka), ima Biskupa koji su jedno sa Vujićima, Krasojevićima i Bubama.
U Bosni je krajem 19. veka zabeležena samo jedna pravoslavna familija Biskupović, sa slavom Sv. Arhiđakon Stefan, u parohije Cikote, kod Vlasenice. Mi smo uvereni da ih je, i pored islamizacije i iseljavanja, još ostalo, ali da su promenili prezimena.
I u Hrvatskoj je bilo više stotina familija sa nekoliko oblika ovog prezimena. "Leksik prezimena SR Hrvatske" (iz 1976) ne sadrži podatke o veroispovesti i nacionalnosti, a posle "Oluje" i "Bljeska" nemamo mogućnosti da saznamo današnje stanje.
Prema stanju iz 70-ih godina, u Hrvatskoj je bilo mnogo familija sa prezimenima izvedenim od Biškup i Biskup - Biškupić, Biškupović, Biskupić, Biskupović i Biskupo.


Milićević

G. Marko Milićević, iz Špratjbaha, u Švajcarskoj, gde sa suprugom i dvoje dece živi od 1991, piše da je poreklom iz Gornje Slatine (raniji Bosanski Šamac). Prema predanju, Milićevići su se doselili iz okoline Žabljaka, Crna Gora, otprilike oko 1850. godine. Predak koji se ovde doselio zvao se Milić Ilišević. Iliševića, navodi se u pismu, i danas ima oko Stoca u Hercegovini. Smatra se da je to staro ili prvobitno prezime Milićevića. Krsna slava je Đurđevdan i nije se menjala od kako su se doselili u Slatinu.
Postojao je očev rođak Milan Milićević koji se odselio u Požarevac u Srbiji oko 1962. godine i od tada sa njima nemaju kontakta. Interesuje ga da istražimo koliko su tačni navodi da i u okolini Žabljaka ima Iliševića sa slavom Đurđevdan.
U Hercegovini, kao ni u okolini Žabljaka nismo pronašli Iliševiće, ali ih zato ima u šematizmima Srpske pravoslavne crkve za Bosnu. Među svečarima koji slave Đurđevdan s kraja 19. veka ima Iliševića uglavnom u parohijama Gradiške - Gašica i Bijakovac, Podgraci i Gradiška-Laminačka. Postoje i Milićevići sa ovom slavom - u parohijama oko Višegrada, Tešnja (selo Detlak), Vlasenice (Strmica) i Krupe (Ivanjska).
Moguće je da su Iliševići ogranak nekog starijeg bratstva u Staroj Hercegovini u plemenu Drobnjak oko Žabljaka, ali sa su se davno odatle iselili i zato tamo više nisu zabeleženi.
Milićević je, inače, patronimičko prezime - od deminutivnog imena Milić (kako se zvao naš veliki slikar Stanković, Milić od Mačve), koje inače nije tako retko.


Vilaret

G. Boban Vilaret, iz Berlina, traži da mu pomognemo oko "enigme" njegovog prezimena Vilaret. On je rođen 1973. u Priboju na Limu, a pošto mu je otac iznenada nedavno preminuo, ne zna mnogo o svom poreklu a, istini za volju, nije se, ranije, ni trudio da više dozna. Misli da ni njegov otac nije mnogo znao o njihovom poreklu, pošto je i sam rano ostao bez oca. Zna samo da je otac rođen u selu Batkovići, dok je deda Gvozden živeo iznad Batkovića u selu Javorju, ali i dalje nije siguran da odatle i potiče, a još manje zna odakle je pradeda Jovan.
Inače, Vilareti su mnogobrojna porodica. Otac je imao tri brata i tri sestre, sa mnogobrojnim potomstvom - Milan, Milosav, Miloš i druga dalja rodbina.
Svi Vilareti žive u Priboju na Limu, osim jednog strica, Milosava, koji je u SAD, i našeg čitaoca. Od rodbine je čuo da Vilareta im mnogo u Bosni, mada on lično ne veruje u tu mogućnost, a i ne zna gde su nastanjeni. Jedino veruje u porodično predanje po kojem su svi postali od dvojice braće koja su se "odnekud" doselila u okolinu Priboja. Znači, bile bi to čak dve enigme, a ne jedna! Inače, krsno ime svih Vilareta je Sv. Nikola.
G. Bobane, nema nikakve enigme. Svi Vilareti potiču iz okoline Pljevalja, iz mesta Prenćane, Vićnica i Bobovo. Danas ih ima i u Zabređu i Batkoviću, u oblasti između Tare i Lima. Isto tako, svi oni slave Sv. Nikolu. Moguće je jedino da su se doselili iz Kolašina u oblast između Tare i Lima i to je sva tajna. Potražili smo ih i u Bosni i, prema popisu dabro-bosanske mitropolije pravoslavne crkve s kraja 19. veka, pronašli ih samo na jednom mestu - u Sokolovićima kod Višegrada, sa slavom Nikoljdan.
Samo prezime potiče od grčkog imena Filaret (znači ljubitelj vrlina) koje se u našem narodu izgovara kao Vilaret. Nije isključeno da su preci Vilareta (Filareta) došli u relativno novije vreme i iz najstarije južne Srbije, današnje najsevernije Grčke, gde su se prezvali Ar'mani, dok su ih ostali Srbi nazivali Cincarima i Vlasima. Grci su, mežutim, dopuštali da budu jedino Grci, pa zbog toga nisu stigli da postanu, recimo, Vilaretovići.


Šogura

Iz Lurnea u Australiji javio se g. Petar Šogura. Rođen u selu Urduk kod Pazarića, opština Hadžići, blizu Sarajeva. Ranije su, sa još tri pravoslavna domaćinstva, živeli pod planinom Ormanj (muslimani je zovu Hormanj). Na najvišoj koti su bile Šogure, a niže Žuže, pa Samokovići i na kraju Srdanovići. Bavili su se isključivo stočarstvom i malo poljoprivredom. O sredine prošlih devedesetih, tamo su ostale samo muslimanske porodice.
G. Šogura kaže da ih ima tri brata i dve sestre - Bogdan, Petar, Ranko, Vida i Jela.
Otac Boško je govorio da su oni poreklom iz Crne Gore i da su promenili prezime bežeći pred turskom osvetom, jer je njihov prapradeda ubio turskog agu, gazdu na čijem su posedu bili kmetovi, i da su se, nekad, prezivali Pejović. Čuo je da ih ima u Crnoj Gori u više mesta, ali bi hteo da zna više o njima, jer su bili "znameniti ljudi i uživali toliki ugled da su bili uz knjaza". Krsna slava Šogura, od kako su se iselili iz Crne Gore je Đurđevdan, ali ga interesuje i šta Pejovići slave i gde još ima prezime Šogura kod nas. Uz ovo pismo stiglo je i ono supruge g. Šogure, Dragice u kome nas pita za svoje devojačko prezime LJuboja. Ali o tome nekom drugom prilikom (ili ako nam se javi privatno).
Pejovići su doista poreklom iz Stare Crne Gore i to od najstarijeg stanovništva u njeguškom plemenu pod Lovćenom. Oni su potomci Punoša koji se doselio u Dugi Do u vreme Crnojevića, krajem 15. veka, iz Bosne. Sada se mali deo Punoševih potomaka naziva tim prezimenom Punošević, a ostali su Pejovići i Miloševići, budući da su potomci Punoševog sina Miloša. Kasnije su se iselili u Boku, u Kute, i promenili slavu. Prvobitno je to bio Nikoljdan, koji su slavili sve do kraja 19. veka, a onda su uzeli za slavu Đurđevdan. Za njih Nakićenović kaže da su 1692. doseljeni sa Grahova.
Pejovića, odnosno Miloševića ima, iseljenih, i u Vasojevićima, gde su odista imali visoka zvanja i proslavili se kao junaci. Slava im je do, 1867. godine, bila Nikoljdan, ali su je, nakon dolaska u novu sredinu, promenili u Đurđevdan.
Punoševim potomcima pripadaju i Bogdanovići koji su prezime dobili po drugom Punoševom sinu Bogdanu, njeguškom knezu u 15. veku.
Samo prezime Šogura izgleda da je nadimak od turcizma - od persijskog šog, ili šoh, što znači ćelav. Vuk je, u "Rječniku", zabeležio i izreku iz Crne Gore: "Posilio se kao šogav kapicom!" Šogo (Ćelo) je i lik šaljivih narodnih priča, a Šogura bi bio augmentativ, nešto kao veliki Šogo. O Pejovićima bismo mogli još puno da pišemo, ali na žalost prostor i vreme nas ograničavaju. Za opširniji odgovor, predažemo i g. Šoguri da nam se javi posebno na našu adresu.
__________________
svetlana@diskusije.net
MARLI nije na forumu  
Old 20.02.2009, 06:19 PM   #53
 
Avatar korisnika MARLI
 
Status : Diskutant
Reputacija : MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!
Reputaciona moć : 291
Korisnik od : 16.02.2007
Pol : Žensko
Lokacija : SRB/DEU
Godine : 30
Album : Pogledaj album ovog korisnika
Postovi : 8,961
Default

POREKLO SRPSKIH PORODICA I PREZIMENA (54)


Begović

Iz Melburna, piše nam g. Vlado Begović i pita odakle potiču njegova porodica i prezime. Do građanskog rata u SFRJ živeli su u selu Gornja Trnava kod Nove Gradiške, Zapadna Slavonija, gde se, između dva svetska rata, naselio njegov pradeda, koji je ranije živeo u okolini Pakraca. Porodica Begović slavi Petrovdan - Sv. Petra i Pavla, 12. jula.
Saznao je da Begovića ima u Rijeci Crnojevića, u Crnoj Gori, i u Mačvanskoj Mitrovici, kao i da je u bivšoj Jugoslaviji bilo mnogo porodica sve tri veroispovesti sa ovim prezimenom.
Poštovani gospodine Begoviću, Vaša porodica - ne znamo zasigurno, da li uža ili šira - čuvena je krajiška porodica. Vaši preci su vekovima bili graničari između Austrije i Turske, a njihovo prvobitno, porodično zanimanje bilo je stočarsko, kao što i sami kažete. Kao stočari su se i naselili u Liku, pa se posle - kao vredni vojnici i slobodni seljaci sa sopstvenom zemljom, koju su za vojnu službu dobijali u posed - sa pomeranjem granice, selili prema Slavoniji i zauzimali, po povoljnoj ceni, zbog svojih vojnih zasluga, sve plodniju zemlju na teritoriji austrijske carevine.
Oni su davali i školovane ljude. Prota Nikola Begović je napisao knjigu koja nam je približila i zauvek sačuvala podatke o životnim prilikama ljudi Vojne granice - "Život i običaji Srba graničara". Milan Begović je jedan od hrvatskih, ali naših najpriznatijih dramskih pisaca nekadašnje Jugoslavije.
Prema "Plemenskom rječniku Ličko-krbavske županije" Radoslava Grujića, Begovića je u ovim krajevima, na početku Prvog svetskog rata, bilo u Buniću, Lešću, Otočcu i Poljicama, pored Otočca. Milan Radeka u "Gornjoj Krajini", nabrajajući pravoslavne porodice i njihove slave, navodi i Begoviće sa tri različite slave: Lazareva subota, Sv. apostoli Petar i Pavle i Sv. Nikola.
Od druge polovine 20. veka, Begovići su prema navodima iz "Leksika prezimena SR Hrvatske", živeli u Begovićima kod Petrinje u velikom broju, Županje, Đakova, Koprivnice, Vinkovaca, Vukovara, Belog Manastira, Petrinje, Slunja, u Islamu Grčkom kod Benkovca, oko Dubrovnika, Makarske, na Braču, Visu, Korčuli, kod Dvora, Virovitice, Đurđevca, Slavonske Požege, Delnica, Karlovca i Vrlike. Ova topografija jasno dokazuje puteve kojima se ova porodica kretala unutar turske Vojne krajine i austrijske Vojne granice. Ono što još pada u oči jeste prisustvo Begovića duž Primorja, u Dalmaciji i na ostrvima. Tako dolazimo i do neminovnosti njihovog kretanja kroz Hercegovinu, gde zaista i nalazimo tragove njihovog prisustva i kao pravoslavnih i kao poislamljenih porodica tokom tri veka.
Pre toga su Begovići, pod drugim prezimenom i sa drugom slavom - prva im je bila Sv. Nikola, a kada i zbog čega su je promenili trebalo bi istraživati - živeli i pre 18. veka mnogo južnije od Mostara i Konjica, gde žive muslimani Begovići. NJihovo ishodište je u Staroj Hercegovini, južnije od Gackog i Trebinja, gde i danas žive pravoslavni Begovići. Ali o tome ćemo nekom drugom prilikom i opširnije ukoliko to interesuje našeg čitaoca.
Samo prezime dovoljno otkriva svoje značenje, ali ne i nastanak. Begovići u selu Rasovo, u predelu Bihor, postali su od vlastelina Jovana koji je primio islam i zadržao posede, pa prozvan Jovan-beg, a njegovi potomci se prezovu Begovići. Drugi Begovići su možda bili kmetovi nekog bega i po tom svom gospodaru stekli prezime.


Vujnić

Iz Limasola, na Kipru, g. Slobodan Vujnić se interesuje za poreklo svoje porodice i prezimena, za koje kaže da je veoma retko. Rođen je u Beogradu, a za Vujniće kaže da su poreklom iz Slavonije, iz sela Budimci, između Našica i Osijeka, gde su se rodili njegov otac Pero, 1928, i deda Krsto, 1903, kao i pradeda Ćiro i čukundeda Zarije. Slava porodice je Sv. Đorđe. U Budimcima su Vujnići radili kao kovači. Misli da potiču iz Crne Gore.
Dodaje da Vujnića ima i na Glamoču, u selu Glavica. Sreo je dvojicu Vujnića - jednog iz Splita i drugog iz Vojvodine, košarkaša Radovana Vujnića, ali ni oni međusobno, ni sa njegovima, nisu ni u kakvom srodstvu.
Pita nas da li su njegovi nekada možda promenili prezime i, ako jesu, kako su se ranije prezivali.
Vujnići su patronimičko prezime, od pretka Vujo, ali je taj oblik nastao "gutanjem suvišnih samoglasnika", što je zapaženo kod dinarskih Srba. Prvobitni oblik je bio Vujinić i to prezime je zabeleženo u nekim selima u kojima su evidentirani i Vujnići i sa istom slavom. Prezime Vujinović, pak, nastalo je prema pretku Vujinu.
Oba ova imena, i mnoga druga, izvedena su iz "naziva od milja" za vuka koji je bio i opasna zver ali i mitološki predak prethrišćanskih srpskih verovanja - "vujo" odnosno "vuja"...
Kovačkom zanatu, opet, koji se obavlja uz oganj i usijano gvožđe, gar i mrak radionice, koliko god bio koristan odnosno neophodan, pridavane su i neke nadljudske, demonske crte. Kod starih Grka, kovač je bio demijurg, tvorac, pa i graditelj sveta, polubog. U staroj Crnoj Gori, čiji su žitelji velikim delom potomci izbegle srpske srednjovekovne vlastele, kovačko zanimanje je bilo i prezirano i cenjeno, ali je u narodnim verovanjima takođe vezivano za podzemlje. Iz njega su nastala prezimena mnogih porodica - Kovač, Kovačić i Kovačević. Ovo zanimanje je i u svetu dalo veliki broj prezimena - Šmit i Smit, kod germanskih naroda, Kovaček kod Čeha i Slovaka, Kuznjecov kod Rusa.
Iako u današnjoj Crnoj Gori - ako verujemo podacima Akima i Vukote Miljanića, koji su sastavili almanah "Prezimena u Crnoj Gori" - nema ni Vujnića ni Vujinića, ima Vujina, kao i u drugim krajevima, naročito u Vojvodini, pa smo skoro sigurni da su otud, zaista, došli i preci našeg čitaoca. Usput, idući preko Hercegovine i Glamočkog polja, gde ih je do minulog rata bilo u nekoliko sela, ili stigavši u Slavoniju, dodali su "srpskiji" nastavak -ić, a vremenom i Vujinić saželi u Vujnić.


Glišović

G. Veran Glišović nam se javio poodavno iz okoline Hanovera i pitao za svoje poreklo. Pošto je tražio da mu pismeno odgovorimo, ali se posle naše napomene da je to moguće samo ako nas privatno angažuje i da se to posebno plaća autorima više se nije javljao. Uvereni da njegovo interesovanje za poreklo porodice i prezimena nije nestalo, ispunjavamo mu želju u ovoj rubrici, kao i svim čitaocima "Vesti".
O svojoj porodici g. Veran kaže da je velika i da se - prema kazivanju njegovog oca Božidara - pre dva i po veka doselila iz Crne Gore u Kragujevac. Prvi je došao njegov čukundeda Jakov, rođen oko 1875. godine. NJegova slava, kao i pradede Miloja i dede Vitomira, je Sv. Aranđeo.
O daljem, starijem, poreklu Glišovića trebalo bi mnogo više istraživanja da bismo o njima nešto bliže ustanovili. Oni svakako nisu autohtoni Vasojevići, jer ih u monografiji R. Vešovića o ovom plemenu, kao ni u drugim monografijama o Vasojevićima, nema pod tim prezimenom. Moguće je da su se uselili u Vasojeviće iz Pipera, čija je plemenska slava Sv. Arhanđeo, na primer, ili iz Bihora, gde je puno starinačkih rodova sa slavom Sv. Andreja (koju su slavili nekad i preci Karađorđevića) koji su se, preko severne Albanije, naselili iz nekadašnje Stare Srbije.


Dobrilović

Iz Toronta, g. Miroslav Dobrilović piše da potiče iz sela DŽimrije, kod Han Pijeska, na Romaniji, gde se porodica doselila iz susedne opštine Sokolac, iz sela Sokolovići, u kojem živi veći deo ove familije. Poznato mu je da Dobrilovića ima i u Pivi, Trsa, slave Jovanjdan, kao i na Durmitoru. NJegovi imaju dve slave - Sv. Nikolu i Đurđevdan, pa pita koja je glavna, a koja preslava.
Da bismo mu odgovorili samo na to pitanje, potrebno je da utvrdimo mesta odakle su potekli kako bismo ustanovili koja je slava tamo proslavljana, ili kako su je promenili - pod kojim uslovima i gde, u toku eventualne seobe.
Moguće je, međutim, da su obe slave ravnopravne ili zbog nasleđivanja zemlje ili zato što su drugu uzeli kao zavet svecu koji ih je spasao od neke nevolje, pošasti ili bolesti.
U svakom slučaju reći ćemo koja je prvobitna slava Dobrilovića, ali ne i zašto je druga prihvaćena. Ako je prihvaćena doseljenjem na tuđu plemensku teritoriju, onda su razlozi jasni i moći ćemo da ih obrazložimo.
Među srpskim prezimenima u Bosni s kraja 19. veka, koja su zabeležena u šematizmu Mitropolije dabro-bosanske, nailazimo na Dobriloviće samo u dve parohije sa slavom Đurđevdan, dok se Nikoljdan ne pominje. To su Sokolovići kod Rogatice i Vrela kod Bihaća.
Za Dobriloviće, kao i druge porodice u oblasti istočne Bosne, etnološka istraživanja su utvrdila da su se ovamo doselili i da su menjali slavu ili barem prislužbu kako bi uspešno komunicirali sa ostatkom zajednice, tj. razmenjivali gošćenje o slavama. To se navodi upravo za Dobriloviće koji su za prislužbu uzeli Đurđevdan. Na istom mestu se kaže da je često menjana prislužba u novoj sredini, ali da je ona u pravilu vrlo stara unutar jedne porodice. Budući da je Đurđevdan spominjan kao glavna slava kod Dobrilovića u Bosni, interesovalo nas je da istražimo njihovo starije poreklo i vreme otkad su uzeli da slave ovog svetitelja.
U Drobnjacima postoje Dobrilovići koji su se ovde naselili iz Banjana, tako da je njihova prvobitna i glavna slava bio Nikoljdan. Ulaskom u drobnjačko pleme oni su, kao prislužbu, uzeli drobnjačku plemensku slavu Đurđevdan. Kasnije su se razrodili i delili na više familija, a jedan njihov ogranak se, u jednom trenutku, iselio prema Čajniču i od njih potiče i porodica g. Miroslava.
Nesporno patronimičko prezime Dobrilović nastalo je prema imenu pretka Dobrila - od osnovnog Dobro/Dobra, od koje su nastala i imena Dobril, Dobrin, Dobrijan, Dobroslav, Dobrimir - koje je zabeleženo još u srednjem veku. Zanimljivo je da se u dečanskim hrisovuljama, to jest poveljama, manastirskim darovnicama, navode i ime Dobrilo i prezime Dobrilović, kao i Dobrić.
O doseljavanju Dobrilovića u Drobnjak i njihovom starijem poreklu, kao i o grananju i srodnim porodicama, možemo detaljnije da napišemo ako nam se g. Miroslav javi za dodatno, privatno istraživanje.


Stević

G. Miodrag Đokić, iz Gecisa, u Austriji, kome smo odgovorili još u januaru prošle godine, interesovao se i za devojačko prezime svoje supruge Desanke - Stević. Navodi da je poreklom iz Istoka, kod Peći, odatle su i njeni otac Petko i majka Dostana, ali ne navodi njihovu slavu, kao ni ostale podatke o ovoj porodici.
U kosmajskom selu Sibnici postoje Stevići - Petkovići, koji su prezime dobili po Stevanu Petkoviću, kolaru koji se doselio iz Prisjana, u nekadašnjem nišavskom srezu, a slave Sv. Stevana. Zovu ih i Bugarima. U selu Glogovcu, u okolini Trstenika, Stevići su starosedeoci, aslave Sv. Andreju. A u blizini Novog Brda je selo Izvor u kojem stara familija Stevanovci slavi Mitrovdan.
Ovo naizgled nepovezano nabrajanje Stevića, Stevanovaca ali i Stevanovića pokazuje bitnu činjenicu - da svi oni vode poreklo iz Stare Srbije, prvobitne teritorije Srbije koju je zauzimala u srednjem veku i u koju spadaju Kosovo i Metohija. Na Kosovu, Stevići su autokolonisti iz Konjuha, doseljeni uIstok na kupljeno imanje 1914. godine, nakon oslobađanja ovih krajeva od Turaka. Slave Sv. Nikolu.
Stevića danas ima i u Nikšiću, a odatle iseljenih dalje u Hercegovinu u Hodbinu i Bišće, kod Mostara, gde su se doselili od Bileće, "odmah iza kuge", ali dokumenti ne preciziraju kada je to bilo. Epidemija, i ovih kobnih, bilo je i po nekoliko u jednom stoleću. Ranije su se zvali Šarenci i slave Lazarevdan. Godine 1991. u Hodbini je bilo osam kuća Stevića.
Na području Metohije oni su starosedeoci, kao i tast našeg čitaoca, Petko Stević. Odatle su se oni iseljavali i u Crnu Gori i u Hercegovinu i u južnije delove Srbije.
Neka vrsta prirodnih puteva išla je preko dolina Ibra i Morave i u jednom slučaju se zaršavala u istočnoj Srbiji, na primer u Brestovcu, gde Stevići slave Đurđevdan, Milatovcu, kod Žagubice, i Šumadiji, u Sibnici, i Kačeru, u Potočcu, na putu Varvarin-Jagodina, gde se prezivaju Vinozitići i slave Sv. Nikolu. Ovo potvrđuje i Steva Petković koji se naselio iz nišavskog sreza u Šumadiju.
Ovo ukazuje da je prvobitno prezime familije bilo Stevanovci, kada su se, verovatno još u 18. veku, naselili u staru i sadašnju Hercegovinu - Novu Crnu Goru, kako bi je trebalo nazvati - gde ih ima na više strana i sa raznim slavama. Prezime su vremenom prilagodili "srpskijem" obliku - sa nastavkom ović i postal Stevanovići. Kasnije su se neke porodice preselile u novooslobođene krajeve oko Prokuplja i Kuršumlije, da bi jedna od njih, koja je već skratila prezime u Stević, iz Kuršumlije ili okoline, a preko Konjuha, stigla u Metohiju, neke druge se vratile u Hercegovinu i Crnu Goru, ali već sa promenjenim i prezimenom i slavom, a treće dolinom Velike Morave sišle do Šumadije. Postoji i predanjima prema kojem su neke prešle u istočnu Srbiju.
__________________
svetlana@diskusije.net
MARLI nije na forumu  
Old 20.02.2009, 06:19 PM   #54
 
Avatar korisnika MARLI
 
Status : Diskutant
Reputacija : MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!
Reputaciona moć : 291
Korisnik od : 16.02.2007
Pol : Žensko
Lokacija : SRB/DEU
Godine : 30
Album : Pogledaj album ovog korisnika
Postovi : 8,961
Default

POREKLO SRPSKIH PORODICA I PREZIMENA (55)

Jovanović

Sa krajnjeg severa Italije, iz alpskog mestašca Ala, g. Živorad Jovanović moli da mu otkrijemo korene njegove porodice i prezimena - Jovanović, inače najčešćeg od svih srpskih prezimena. Rođen je 1950. godine u LJutoglavu, kod Prizrena, na Kosovu, otac Lazar 1882. Ne zna mesto rođenja ni oca ni dede Anta. Bili su zemljoradnici, kao i preci, u ova mesta na Kosovu naseljeni u tursko doba kao čipčije, bezemljaši, na imanjima aga i begova. Posle oslobođenja južnih krajeva Srbije, dobili su od kralja Petra Prvog - kako piše - na ime čitaočevog strica Spase Jovanovića, pismeno rešenje o vlasništvu na zemlju na kojoj su bili kmetovi. Slava im je Đurđic, 16. novembra, a preslava Đurđevdan.
Deda Anto Jovanović imao je sa suprugom Magdalenom tri sina i kćer - Spasu, Savu, Lazara i LJubicu. Svi su, osim oca g. Živorada, promenili prezimena u Nikolić i Jeftić i raselili se: Jovanovići u Mladenovac, Staru Pazovu, Prokuplje, Požarevac i okolinu, Lapovo i, naravno, Beograd, Nikolići oko Lazarevca, a Jeftići oko Mladenovca i Smedereva.
Gospodine Jovanoviću, Vaši preci, koji su se, kao i druge srpske porodice, selili sticajem istorijskih (ne)prilika, potiču iz plodne Metohije, iz okoline Peći, odakle su se vremenom iseljavali u obližnje krajeve da bi sačuvali "živu glavu". Bilo ih je u Bjelopavlićima, od kojih je čuveni srpski svetitelj Vasilije Jovanović Ostroški, u Paštrovićima - i danas ih ima u Tudorićima, u Rijeci Crnojevića i oko Skadra, u Boki i najzad u Velikoj, maloj plavsko-gusinjskoj oblasti. U Veliku su se doselili osamdesetih godina 19. veka, isto iz Peći, a starije poreklo im je, prema nekim izvorima, iz Berana, od starog srpskog plemena Ašana, sa slavom Đurđic.
As, odnosno Has - carsko imanje, po tursk - koji pripada Vasojevićima, sigurno nije bio ishodište Vaših predaka, jer u ovom plemenu nema Jovanovića. Bio je samo jedna od njihovih usputnih stanica, u koje su se sklanjali od turskih progona i islamizacije.
Vaše srodnike iseljene iz Metohije nalazimo i u oblasti Gokčanica, u selu Cerje u koje su se doselili između 1850. i 1918. godine i zovu ih i Kuzmanci i Jovanovići, jer su iz Predola od Kuzmanaca. Pošto su Vaši preci izgleda dobro znali ko su i odakle su i uredno se, čim bi se za to ukazala prilika, vraćali na svoja vekovna ognjišta, nije čudno da su od kralja Petra Prvog dobili tapiju na svoju zemlju koju su možda i vekovima čekali da povrate.


Kovačević

Gospođa Zorka Perosavljević, iz Australije, interesuje se za devojačko prezime Kovačević. Rođena je 1943. godine u selu Visuć, u Lici, kod Udbine, kao i njen otac, ubijen 1944. Majka je posle rata, u okviru kolonizacije, s decom prešla u Apatin, u Vojvodini. Slava Kovačevića je Sv. Stevan, 9. januara.
Kovačevići su u Grujićevom "Plemenskom rječniku ličko-krbavske županije", pored Visuća, gde ih ima 17 kuća, zabeleženi u još 170 kuća u mestima Babin Potok, Boričevac, Bužim, Cerje, Čovići, Debelo Brdo, Dnopolje, Dubrava, Gospić, Korenica, Kruge, Donji Lapac, Lešće, Lovinac, Mazin, Rešetar, Smiljan, Šalamunić i Vranik. Milan Radeka, u "Karlovačkom vladičanstvu", beleži ih i kao pravoslavne i kao rimokatolike.
U opisu ličkih naselja, u tvrđavi Visuć kod Udbine, Brajković - koji je vršio naseljavanje ove teritorije - takođe navodi Kovačeviće, u čak 177 kuća. Kaže da osnovu tog stanovništva čine krajišnici, nastanjeni od Brinja, Dabra, Brloga, Plaškog i Kosinja, mnogo pre naseljavanjau Visuć oko 1700. godine.
Ishodište Kovačevića potražili smo nešto južnije, u Hercegovini, gde ih zaista ima u velikom broju i u sve tri konfesije - katolici, muslimani, pravoslavni, ali među ovima ih nema sa slavom Sv. Stevan. Ali ih ima ih u Bosni. Mnogo je zanimljivije otkriće da ih kao "stefanjštaka" ima među Kovačima u Hercegovini - od Bobovišta u Popovom polju, do Mostara, Nevesinja, Biograda, Grahova, Jajca i Ključa.
Pravoslavni Kovači živeli su u više mesta Hercegovine, ali oni koji slave Šćepandan su iz nevesinjskih sela Lukavac, Piragići, Ključani, DŽinov Do i Batkovići. Starinom su Šindići iz Herceg Novog. Prvo su se, iz Risna, oko 1700. godine, nastanili u DŽinov Do, a u Lukavac oko 1750. godine, iz Riđana, i prezivali su se Riđanovići. U Kljunima su od Baćevića, iz Banjana, a tako su prozvani jer je uvek među njima bio neko vešt kovačkom zanatu. U Stranama, Borač, od iste su familije i vele da potiču od Jovana Šindiša, s Baljaka, pa su se po njemu zvali Šindići. Slave Šćepandan.


Korać

G-đa Perosavljević pita za devojačko prezime majke Milice, Korać, rođene u istom selu gde i ona i otac - u Visuću kod Udbine. Slava Koraća je Sv. Đorđe.
U "Plemenskom rječniku ličko-krbavske županije", R. Grujića, Koraći su zabeleženi u više mesta, ali im je matično, po svemu sudeći, upravo Visuć, u kojem su bili u 39 kuća. U mnogo manjem broju ima ih i u Mogoriću, Oraovcu, Pavlovcu, Raduču, Šalamuniću, Širokoj Kuli i Udbini. Milan Radeka ih, u "Karlovačkom vladičanstvu", beleži kao pravoslavne porodice sa slavama Nikoljdan, Đurđevdan i Jovanjdan.
Prema opisu naselja u Lici u 18. veku, tvrđava Visuć, jugoistočno od Udbine, bila je nastanjena već 1701. godine i važila je za srpsko naselje sa više od šest stotina žitelja. Prema prvom popisu iz 1712. godine, Koraći su tada živeli u 43 kuće.
Naseljavanje na udbinsko područje počelo je još krajem 17. veka, sa povlačenjem Turaka, kada su prvi stražari na utvrđenju dovedeni od Brinja i Otočca, kao i iz Primorja, iz Vojne granice koju je držala Austrija. Koraći su se, međutim, na ovo područje naselili svakako još ranije, iz visoke Hercegovine, matične oblasti svih Koreničana, Korjenića - plemena u u onom delu Hercegovine koji sada pripada Crnoj Gori.
U Hercegovini, Koraća ima u sve tri konfesije - pravoslavaca, katolika i muslimana.
Reč korać je turska pozajmica iz grčkog jezika i znači kucalo na vratima - turcizam zvekir, ali i čekić za potkivanje konja. Sudeći po prezimenima Kovač, Kovačić i Kovačević, smatramo da je ovo drugo značenje bilo presudno za nadimak pretka koji je bio po zanimanju kovač upravo te specijalnosti.


Margetić

Iz Nemačke, gde je skoro četiri decenije, g. Boško Margetić - rođen 1938. u Novoj Gradiškoj - piše da ima troje dece i troje unučadi, da u Hrvatsku odlazi povremeno iako tamo više nema rođaka. Krsno ime porodice je Sv. Jovan Krstitelj, 20. januara. NJegovi preci su se u Slavoniju, u selo Hrastovac ili Rastovac, pored reke Sunje, naselili sa Banije između dva svetska rata, kad se njegov deda Đuro vratio iz Amerike i kupio imanje u selu Kovačevac.
Piše da je Margetića bilo, možda ih i sada ima, u okolini Gradiške, ali su nesrodni sa njima, a po veroispovesti su katolici. Čuo je da ih ima i u Bjelovaru i Brčkom.
Nema se šta dodati ovoj maloj istoriji s kojom nas upoznaje g. Boško, s tim što treba ukazati na često nerazlikovanje prezimena Margetić i Margitić, a pored njih postoji i prezime Margeta, u zapadnoj Bosni. Sigurni smo da sva tri matronimička - nastala od hipokoristika, prema grčkom imenu koje znači biser - Margareta, što je stariji izgovor, odnosno Margerita, u novijem izgovoru.
U srpskom narodu ovo ime je danas dosta retko, ali je sigurno bilo omiljeno, na šta nas upućuje jedna prelepa pesma - "Margita devojka i Rajko vojvoda", u kojoj se govori da je ona "iz Srijema, iz Slanoga Kamena", današnjeg Slankamena.


Malinović

G. Dušan Malinović, iz Sen Galena, u Švajcarskoj, a inače živi u selu Sitneši kod Srpca, podstaknut našim prilozima u "Vestima", pita za svoje poreklo.
Rođen je 1952. u selu Velika Ilova, opština Prnjavor, odakle potiču i njegovi preci - otac Milivoje, deda Stevan, pradeda Kuzman i čukundeda Vaso. Deda Stevan mu je pričao da su Malinovići u Ilovu došli iz sela Nožička, kod Srpca, u Republici Srpskoj, na ušću Vrbasa u Savu. Najstariji predak za koga se zna da je živeo u tom selu bio je pop Simo ili Simeun. Krsna slava svih Malinovića je Sv. Trifun.
Navodi da ovo prezime imaju i nesrodne porodice u Šipovu, gde postoji zaselak Malinovići, sa slavom Đurđevdan, kao i na Palama, a u Brodu neke muslimanske.
Međusobno nesrodne porodice pravoslavnih Srba sa prezimenom Malinović rasprostranjene su u gotovo svim krajevima Bosne još od kraja 19. veka, ali Malinovića sa slavom Sv. Trifuna ima samo u parohiji Nožička, kod Prnjavora. M. Radeka u "Karlovačkom vladičanstvu", među pravoslavnim srpskim porodicama beleži i Malinoviće, ali samo sa slavom Nikoljdan.
Za Malinoviće u zapadnoj Bosni postoji predanje da su iz Gerzova, odakle su pre dva i po veka u Štrpce došla dva brata - Rade, od koga su Raduni, i Mali - od koga su Malinovići. Mali se potom odselio u Marinkovce.
Nerado dovodimo u sumnju porodična predanja, jer su ona, ma koliko bila bajkovita, folklorni deo identiteta porodice i u njima se često nađe makar zrnce istine istorije. U ovom slučaju, međutim, neumoljive fonetičke zakonitosti - pravila promena glasova - ne dozvoljavaju da prihvatimo da je prezime Malinović nastalo od imena ili nadimka pretka - Mali.
Kao što od imane Raka, na primer, nisu nastali neki pretpostavljeni Rakinovići, već - Rakići, tako i od imena Mali nije moglo da nastane Malinović, već samo Malić. To prezime imaju mnoge porodice. Naše starije, tradicijsko društvo jeste bilo pretežno patrijarhalno, ali nije bilo isključivo i kruto, pa su i mnoga prezimena dobijena ne samo od muških predaka, već i od ženskih - dostojnih, čestitih prababa. Na primer, Mandići, pa ranije spominjani Jelići, Popadići i mnogi drugi.
__________________
svetlana@diskusije.net
MARLI nije na forumu  
Old 20.02.2009, 06:20 PM   #55
 
Avatar korisnika MARLI
 
Status : Diskutant
Reputacija : MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!
Reputaciona moć : 291
Korisnik od : 16.02.2007
Pol : Žensko
Lokacija : SRB/DEU
Godine : 30
Album : Pogledaj album ovog korisnika
Postovi : 8,961
Default

POREKLO SRPSKIH PORODICA I PREZIMENA

Polić

Iz Bačkog Jarka, bračni par Budimka i Dejan Polić pita za poreklo ovog prezimena. Dejanov otac je iz sela Mokronoge kod Drvara, odakle je došao u Novi Sad da završi srednju školu i tu je ostao. Zbog tragičnih zbivanja koja su pogodila Srbe u Hrvatskoj, gotovo svi Polići su napustili ognjišta, ali su se neki vratili, među njima i Dejanov deda, rođen 1929, koji je bio poslovođa u nekadašnjoj fabrici drvne industrije "Grmeč". U Mokronogama je rođen i Dejanov pradeda Stevan Polić (1892). Slava porodice je Sv. Jovan Krstitelj, 20. januara.
U pismu pitaju da li je istinito predanje da su poreklom iz Crne Gore, od Vujovića i da su iz nepoznatih razloga pobegli u Bosnu i promenili prezime.
Među srpskim prezimenima u Bosni s kraja 19. veka, Polići su s ovom slavom, živeli u pravoslavnim parohijama Vagan, Vidovo i Strmica, u Bosanskoj Krajini, i oko Vlasenice, u istočnoj Bosni. Polići koji slave Sv. Nikolu zabeleženi su oko Livna, Banjaluke i na Glamoču, a sa slavom Đurđevdan u Travniku i Glamoču.
Poliće smo pronašli u najsevernijem selu Gornjeg Unca - u Vidovom Selu, koje se prostire s obe strane rečice Unac i pored planinskog ima nizijski deo - Mokronoge. U Mokronogama živi više porodica iste srodničke grupe, familija Kukilović, među kojima su i Polići. Pored njih tu žive i Puzigaće, Medarevići, Markanovići, Lazići, Bašići, Gajanovići, Jankovići i Mihajlovići.
Predanje kaže da su se doselili pre tri veka iz Dalmacije, sa reke Cetine. Petar Rađenović kaže da ovo prezime Kukilović više ne nosi nijedna od mnogih porodica koje su nastale od istog stabla.
Polići su zabeleženi i u selu Preodac u oblasti Unac u zapadnoj Bosni. Ovo selo ima sličan položaj i karakteristike kao i Mokronoge. Ovi Polići su se doselili iz oblasti Grahova, u prvoj polovini 18. veka, a karakteristično je da slave Sv. Nikolu, a ne Sv. Jovana. Poliće smo pronašli i u oblasti uz reku Drinu - u selu Uzovcu, južno od Rujevca, u opštini LJubovija. Posle 1834. godine nastanili su se u krajevima Veleš, Polje, Tepavac i Postenje.


Bogdanović

Gospođi Mirjani Buljin iz Melburna, koja nam se javila odmah po pokretanju rubrike "Koreni", odgovorili smo, u oktobru 2006, o poreklu prorodice njenog njenog supruga, ali smo joj ostali dužni odgovora o njenom devojačkom prezimenu - Bogdanović. Istina, pre tačno dve godine pisali smo o sličnom prezimenu, Bogdanić, pa neka to bude naše izvinjenje zbog tolikog kašnjenja.
NJeni Bogdanovići su iz sela Vrhovine, u Lici i slave Sv. Nikolu. Poznato joj je da Bogdanovića ima i u Dalmaciji, u Kosovu kod Knina, i u Srbiji.
Prema Grujićevom "Plemenskom rječniku ličko-krbavske županije", odnosno popisu početkom Prvog svetskog rata, u oblastima kojima geografski pripadaju i Vrhovine, Bogdanovića je bilo u više mesta, ukupno 61 domaćinstvo. Najbrojniji su bili u Vrhovinama i susednom manjem mestu Babin Potok, kao i u Vrebcu, Srbu, Gospiću i Otočcu.
U knjizi M. Radeke "Karlovačko vladičanstvo" Bogdanovići su zastupljeni s većim brojem porodica koje su slavile Jovanjdan, Đurđevdan, Petrovdan iNikoljdan. Navedeni su i katolici s ovim prezimenom.
U Kninskoj Krajini, prema proti Savi Nakićenoviću, Bogdanovići su zabeleženi jedino u Uzdolju sa slavom Jovanjdan, a doselili su se iz Bosne u 16. i 17. veku.
U Bosni je zabeležen veliki broj familija Bogdanović, ali vrlo malo sa slavom Nikoljdan i njihov geografski razmeštaj - Brestovo i Jelanska kod Tešnja, Dubovik kod Krupe i Hadrovci, kod Sanskog Mosta - predstavlja putokaz seoba iz matične oblasti, odnosno prvu etapu seobe iz oblasti Prizrena, kao jednu od matica Bogdanovića.
NJihovo dalje kretanje išlo je preko sela u okolini manastira Gračanice, a potom Maoča u oblasti Polimlja, gde su takođe zabeleženi Bogdanovići sa slavom Nikoljdan.
I u zapadnom delu Srbije, u Tamnavi - selo Vukićevica - i Jadru, kao i u selima Cerovac i Veliki Izvor u Lepenici bilo je Bogdanovića doseljenih s juga.
Druga mogućnost je - kako upućuje jedna legenda - da su se Bogdanovići doseljavali iz Mljetička, u Drobnjaku, u tzv. Visokoj Hercegovini. Ona kaže da su otuda, 1737, u sela do Briježja i oko Bunara doselila tri brata, od kojih se jedan zvao Bogdan i da su od njega Bogdanovići. U selo Popučke, Bogdanovići sa slavom Sv. Nikola doselili su se u vreme Prvog srpskog ustanka iz Maoča, u Polimlju.
Skloniji smo da Bogdanoviće gđe Mirjane smatramo doseljenicima iz oblasti Polimlja i Potarja koje važe kao "rezervoari" iz kojih potiče veliki deo stanovništva vaskolike Bosne i Like.


Zeljić/Zelić

Gospodin Slavko Zeljić pita nas iz Beču o svom poreklu, ali daje izuzetno malo podataka, pa će i odgovor biti štur. Potiče s oboda Čelinca, kod Banjaluke, a porodica slavi Sv. Stefana, 9. januara. Kaže da o svom poreklu više ništa ne zna. U nedoumici da li je prezime gospodina Slavka Zeljić ili Zelić, pogotovo što se ona javlja i u drugim prezimena kojima smo se ovde bavili, na primer Fildžanović-Vildžanović, Petruš-Petrus, Viljus-Vilus, moramo posebno, ponovo, da nešto kažemo o tom problemu.
Među prezimenima Srba u Bosni nailazimo samo na prezime Zelić. Ove porodice slave Sv. Arhiđakona Stefana, 9. januara, kao i porodica g. Slavka. Postoji i varijanta - Zeljković, ali je slava ista. Verovatno bi bilo i Zeljića s ovom slavom samo da su sveštenici bio pažljiviji pri zapisivanju.
Zelići s ovom slavom zapisani su u parohijama Busovača, kod Travnika, i u Kokorima, kod Prnjavora, a Zeljkovići u parohiji Medna Gornja, kod Gerzova.
Inače, i Zelića, kao i Zeljića i Zeljkovića ima uviše mesta u Bosni i sa drugim slavama.
Zelići su više rasprostranjeni u zapadnim i severozapadnim krajevima - oko Dervente, Gerzova i Prnjavora, a ima ih i u okolini Bugojna, Ključa i Travnika, kao i Gradiške.
Zeljići s raznim slavama koncentrisani su oko Bihaća, Petrovca, Dubice i Gradiške, ali među njima, kao što smo rekli, nema onih koji slave Arhiđakona Stefana.
Zeljkovići su zastupljeni u Bosanskoj Krajini - oko Banjaluke, Bihaća, Krupe, Sanskog Mosta, Gerzova, Unca i Gradiške.
U "Karlovačkom vladičanstvu" zabeležene su pravoslavne porodice Zelić, sa slavom Nikoljdan, i Zeljić, sa slavom Đurđevdan.
Ima tumačena da su Zelići u Hercegovini, sada katolici, nastali su od Spaića iz Gruda, kao i drugih - da su od Zelenkovića od Čapljine, starosedelaca koji su se bavili stočarstvom na Bjelašnici i slavili Arhiđakona Stefana, ali su ovu slavu nazivali Šćepandan ili Stjepanjdan.
Iako nemamo zapisan takav podatak, sigurni smo da prezime potiče od nadimka Zele, koji je nastao prema "zeljastoj", sivkastoj, progrušanoj kosi nekog pretka.
Prvo, srpska prezimena su počela da se ustaljuju najpre u Vojnoj granici, od Kninske Krajine do Arada - u Lici i okolnim manjim oblastima, Slavoniji, Vojvodini i zapadnoj teritoriji današnje Rumunije, u Srbiji tek od sredine 19. veka, a u ostalim srpskim zemljama - Crna Gora, Hercegovina, Bosna, Stara Srbija tek nekoliko decenija kasnije, čak i posle završetka Prvog svetskog rata.
Drugo, kako će glasiti prezimena uglavnom je zavisilo od toga ko ih je zapisivao - četni pisari u Vojnoj granici, kadije ili pisari kod spahija u Turskoj, a u oslobođenoj Srbiji sveštenici i poreznici, odnosno opštinske ćate.
Treće, naši ljudi, kao i sam Vuk Karadžić do 1835. izbegavali su "strane" glasove, kao h i f, koji su dodavani tek mnogo kasnije, pa su ista prezimena pisana dvojako - Ajduković i Hajduković, Adžić i Hadžić itd
Takođe, sve do Vukove reforme, zvanično usvojene tek nekoliko godina posle njegove smrti, 1864, naša azbuka nije ni imala slova za sve glasove, a imala ih je za druge već iščezle iz govora.


Janjanin

Prezime g. Milana Janjanina iz Vrgin Mosta, sa Korduna, spada u tzv. geografska jer ga je dobio neki njegov predak poreklom iz Janja, egzotičnog predela kod Mrkonjić Grada. On nam se poodavno javio, ali nije naknadno izrazio svoje želje, pa mu sada nudimo kratak odgovor. Prema navodima g. Milana, preci su mu, koliko zna, s Korduna, iz sela Maličke, a preselili se u Trstenicu, takođe oko Vrgin Mosta. Slava je Sv. Nikola.
U "Leksiku prezimena SR Hrvatske", pre nego što je došlo do neviđenog prisilnog egzodusa Srba u poslednjoj deceniji prošlog veka, prezime Janjanin zabeleženo je u opštinama Petrinja, Vukovar, Glina, Vrgin Most (Blatuša, Kozarac, Malička, Ostrožin, Perna, Trstenica), Brač, Virovitica, Sisak, Ogulin (Dubrave Donje, Gojak, Mikašinovići), Đakovo, Slavonska Požega, Janjani kod Ogulina, Karlovac, Zagreb, Nova Gradiška, Garešnica, Dvor, Karlovac, Slavonski Brod, Vinkovci, Virovitica, Vojnić, Županja.
U "Karlovačkom vladičanstvu" M. Radeka beleži prezime Janjanin kao pravoslavno sa slavama Srđevdan i Nikoljdan. Obe slave ukazuju na južnije teritorijalno poreklo - Primorje i hercegovačko zaleđe.
Izdvojili smo toponim Janjani kod Ogulina jer je to jedino mesto u Hrvatskoj gde se ujedno pojavljuje i prezime Janjanin, što jasno govori da je ovo selo dobilo ime upravo po Janjanima.
Među prezimenima Bosni s kraja 19. veka, Janjanin je zabeleženo u oblasti Bugojna, sa slavom Sv. Georgije i u Drageljima kod Gradiške, sa slavom Sv. Nikola.
Janjani, ali s nekim drugim prezimenima, u Bosnu, a potom i u srpske krajeve Krajine, naselili su se iz Hercegovine, gde su se nekad ponajviše bavili stočarstvom. Prema nekim izvorima, potiču od "plemena" Brankovića koje je takođe starijeg hercegovačkog porekla, dok su u srednjem veku pripadali plemenu Bratonožićima čija je plemenska slava Sv. Nikola.


Milošević

Iz Crvenke, u Bačkoj, g. Milorad Milošević nam se javio preko Interneta. Zna sve pretke do čukundede Miladina, da potiču iz Udbine u Lici, odakle su se doselili u Plaški na Kordunu, a 1922. godine u selo Crnaju u Bosanskoj Krajini. Slava im je Lazareva Subota.
Miloševića ima mnogo, različitog porekla. Prema popisu Radoslava Grujića za Liku, Krbavu i Kninsku Krajinu, početkom 20. veka bilo ih je u Dnopolju, Donjem Lapcu, Otočcu, Sv. Juraju, Vojvoduši (Brinje) i Visuću (Udbina), gde su bili najbrojniji. Prema navodima g. Milorada, odatle su se i iselili na Kordun.
Budući da Grujićev popis ne navodi ni konfesionalnu pripadnost, pa ni slave, podatke o Miloševićima potražili smo u "Karlovačkom vladičanstvu" M. Radeke koji obuhvata pravoslavne porodice, kao i njihove krsne slave. Zabeleženo je da Miloševići u ovim krajevima slave Jovanjdan, Đurđevdan i Lazarevu subotu.
U Bosni su krajem 19. veka Miloševići sa slavom Lazareva Subota zabeleženi samo u eparhiji Pribojević kod Srebrenice.
U Bosansku Krajinu - Dubovik, Velika Rujiška - Miloševići su sa Korduna prvi put stigli oko 1790, u vreme Laudonovog rata. Ne zna im se poreklo, a slava im je bila Nikoljdan. Sa ovom slavom su i Miloševići u Krndiji, gde su došli s Korduna, pre okupacije Bosne, kao i oni u Osretku i Tršcu, uz reku Koranu. U Bojni, na pritoci Une Glinici, Miloševići, sa slavom Sv. Jovan, doseljeni su sa Banije.
Ovi podaci se odnose na vreme pre doseljenja Miloševića g. Milorada u Bosansku Krajinu, pa možemo da pretpostavimo ili da su oni drugog porekla ili da su posle doseljenja promenili slavu.
Druga naša pretpostavka je da su poreklom iz Hercegovine ili istočne Bosne gde je ova slava, Lazareva subota, mnogo češća nego u drugim krajevima.


Uzelac

Ovo je četvrto prezime za koje se interesuje gđa Zorka Perosavljević iz Australije. Uzelac je prezime njene bake po ocu, poreklom iz sela Visuć, Udbina, Korenica, Hatska.
U "Plemenskom rječniku ličko-krbavske županije", prema podacima pre početka Prvog svetskog rata, porodice s prezimenom Uzelac su u tom kraju živele u 319 kuća, najviše u Medaku i okolini, u Lapcu, Kosinju, Udbini, Počitelju, Otočcu, Smiljanu, Širokoj Kuli, Vrebcu i Vrhovinama. U Visuću, utvrđenju iz turskog doba, ova popis je registrovao samo četiri familije Uzelac.
Jovan Erdeljanović kaže da Uzelaca ima i pravoslavnih i katolika koji datiraju od 1700. godine. Prema podacima ličkog sveštenika Isaila Rajčevića, svi Uzelci u Kotarima su 1693. godine bili pravoslavni. Mnoge pravoslavne familije ovog prezimena postoje i u Zapadnoj Bosni.
U "Karlovačkom vladičanstvu" M. Radeka beleži Uzelce kao pravoslavne sa slavama Sv. Luka i Sv. Nikola, ali navodi da ih ima i katolika, a M. Karanović kaže da su Uzelci sa slavom Nikoljdan veoma rasprostranjeni u Lici.
Šematizam Pravoslavne crkve Dabro-bosanske mitropolije beleži Uzelce sa slavama Sv. Nikola, Sv. Jovan i Đurđevdan.
Kada su se Uzelci i da li baš pod tim prezimenom naselili u Liku, a pre toga u Kotare, možemo samo da pretpostavimo. No, odakle su se doselili možda bismo i mogli da odgonetnemo. NJihovo starije poreklo trebalo bi potražiti u Boki gde i danas ima Uzelaca u Kotoru i Budvi.
__________________
svetlana@diskusije.net
MARLI nije na forumu  
Old 20.02.2009, 06:20 PM   #56
 
Avatar korisnika MARLI
 
Status : Diskutant
Reputacija : MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!
Reputaciona moć : 291
Korisnik od : 16.02.2007
Pol : Žensko
Lokacija : SRB/DEU
Godine : 30
Album : Pogledaj album ovog korisnika
Postovi : 8,961
Default

POREKLO SRPSKIH PORODICA I PREZIMENA (57)

Josić

Iz Engleske, Bobana Josić pita da li su njeni roditelji - koji su nekad živeli ispod Josića Grede u Baljcima, kod Drniša, u Dalmaciji, sa slavom Lazareva subota - oduvek bili tu ili su se naselili. Oštroumno nam sugeriše u obliku pitanja - da li su Baljci kod Bileće u nekoj vezi sa njenim Baljcima i navodi da u Baljcima kod Drniša postoji selo pod imenom Mirilović Polje, a kod bilećkih Baljaka selo Mirilovići.
Piše da Josića ima u Splitu i Zadru, srodnika Josića iz njenih Baljaka. A i u Zagrebu, Varaždinu, Šidu, istočnoj Slavoniji i oko Vukovara. Čula je da Josića ima i oko Doboja i Teslića, verovatno srodnih sa onima u Slavoniji.
Saopštava i interesantan - za nas nimalo čudan - podatak da je njen "pradeda, ili njegov otac, prešao u katoličanstvo, da porodicu spasi od nemaštine i gladi, ali su se njegovi vratili u pravoslavlje".
U "Leksiku prezimena SR Hrvatske" našli smo potvrdu za geografsku rasprostranjenost Josića u Slavoniji - Beli Manastir, Vukovar, Vinkovci, Dubrovnik, Đakovo, Županja, Kostajnica, Osijek, Pakrac, Petrinja, Rijeka, Samobor, Slavonski Brod i, posebno, Kruševo kod Benkovca, kao matična oblast Josića u Dalmaciji, budući da su u njemu najbrojnije zastupljeni.
Među srpskim prezimenima u Bosni s kraja 19. i početkom 20. veka Josići su zabeleženi u parohijama Pravoslavne crkve u istočnoj, centralnoj i severnoj Bosni, sa različitim slavama. U Brusnici i Mičijevićima kod Maglaja slave Đurđevdan, u Božićima i Dubici - Sv. Jovana Krstitelja, u Maglaju - Lazarevu subotu, u Stuparima kod Maglaja i Travniku - Sv. Nikolu i u Cerovici kod Tešnja - Časne verige.
S obzirom na to da se ne zna da li je precima gđice Bobane, kad su se vratili pravoslavnoj veri, Lazareva subota bila nova slava ili su je slavili i pre prelaska u katolike - ostaje da pretpostavimo da su u isto vreme došli i u Maglaj, u istočnoj Bosni, i u Baljke, u Hercegovini. Osnovana je i pretpostavka da postoji veza između Baljaka i Mirilovića Polja kod Drniša i Mirilovića i Baljaka kod Bileće.
Tako nas trag vodi do maglajskih Josića i do Baljaka u Hercegovini jer jedino oni mogu da ukažu na poreklo Josića. Baljci i Mirilovići su u bilećkim Rudinama, ali tamo ne nalazimo Josiće, dok u mestu Gnojnice, u Podveležju, Hercegovina, postoje samo Jozići, katolici, koji su dovedeni na čitluk u tursko vreme. Za njih Dedijer kaže da su bili prvi "latini" u ovom kraju, a gnijničke žene, pravoslavne Srpkinje, kad su ih videle, u čudu su konstatovale da su "isti kao mi, samo goli". Autor ne objašnjava šta bi to značilo, ali je sigurno da nisu bili bukvalno nagi, već pre da nisu imali gunjeve, zubune ili struke, odnosno neke slične "aljetke" uobičajene kod stočara u tom kraju.
U bilećkim Rudinama postoje samo naznake za dalje poreklo Josića, ali ne i podatak o konkretnom egzistiranju ove familije. Moguće je da potiču od plemena Šaranaca koji slave Lazarevu subotu ili da su iz sela Kraj i Potkraj u Zubačkom polja, u Visokoj Hercegovini, gde ima naseljenika iz Baljaka, kojima je seoska slava ista kao slava Josića - Lazareva subota.
Joso/Josa je hipokoristik od pravoslavnog imena Josif - kod katolika obavezno Josip - hebrejskog porekla. Ovo ime nije Ovo ime nije previše rašireno kod Srba zapadnih krajeva.

Stanišić

Gđa Stevka Stanišić, iz Fekberta u Nemačkoj, pisala nam je još pre godinu i po dana i, pored ovog, pitala i za prezimena Ignjatović i Milošević. Iako su podaci vrlo neprecizni, pre dve nedelje smo pokušali da objasnimo poreklo Ignjatovića. O Miloševićima smo pisali dva puta znatno ranije, u odgovorima drugim čitaocima.
Evo sada o Stanišićima: Čitateljka piše da je rođena u Odžacima, u koje su se njeni deda i baba, kao kolonisti, doselili 1945. Navodi da porodica sa ovim prezimenom ima u Kaluđerevu i u Izvoru. Interesuje je starije poreklo Stanišića pa ćemo se time i pozabaviti.
Stanišići su u Bačku mogli da pristignu sa više strana i u različitim istorijskim trenucima prelomnim za srpski narod u celini. Kao graničari mogli su da se nasele u Vojnoj granici u vreme austrijske vladavine i to je sasvim izvesno jer su u Radekinom "Karlovačkom vladičanstvu" koje obuhvata Liku, Krbavu, Baniju, Kordun, Gacku i Kapelsku, bili veoma rano prisutni kao pravoslavno stanovništvo.
Prema šematizmu Pravoslavne crkve slavili su Sv. Jovana. Budući da ih je još krajem 20. veka bilo u okolini Vukovara, Belom Manastiru i Borovom Selu, te Osijeku, Glini, Petrinji, Varaždinu, pa i u Pazinu, Dubrovniku i Starom Gradu na Hvaru, kao i u selu Stanišinci kod Jastrebarskog, može se reći da su to isti Stanišići koji su u Vojvodinu stigli sa Velikom seobom 1690. godine, od kojih je nastalo čitavo selo Stanišić kod Sombora, ali i Stanišići koji su postali kolonisti posle Drugog svetskog rata.
Svima njima matica je Crna Gora.
U tzv. Šajkaškoj, području austrijske Vojne granice na Dunavu i Tisi, Stanišići su zabeleženi kao stanovnici Loka još 1777. godine, a zatim i Mošorina, Žablja, Čente, Titela, Sentomaša, Kaća, Starog Bečeja, Orlovata, Đurđeva i Nadalja. Paralelno sa ovim prezimenom javlja se i prezime Stanišin u većini ovih mesta. Svakako da je to ista familija - jedni su se podvrgli naredbi Marije Terezije o preoblikovanju prezimena na ić u ov, in ili ski, a za nju nisu marili i zadržali ić, odnosno ostali Stanišići
U Crnoj Gori postoji nekoliko grana Stanišića - u Paštrovićima su iz Stare Srbije iz okoline Peći, potomci Bijelog Pavla, i ubrajaju se u Bjelopavliće. NJihov ogranak su Drakulovići. Na području Durmitora, Stanišići su se prozvali Aćimovići, a oko Prokuplja u Toplici su poznati i kao Raičevići. Neki od Stanišića, poreklom od Peći, bili su neko vreme u Crnoj Gori pa se opet vratili u Metohiju i bili nastanjeni u Đurakovcu, Đakovici i Prizrenu do naših dana.


Stanojlović

Iz Francuske, g. Borislav Stanojlović, piše da je rođen u Bijeljini, kao i njegov otac Petar, dok je deda Borivoje rođen u kući svojih roditelja u selu Pučile, koje je sada predgrađe Bijeljine. Slava porodice je Đurđevdan, 6. maja. Familija sa očeve strane ostala je u Bijeljini, a on je sa roditeljima od detinjstva živeo u Sloveniji. Izuzetno je vezan za zavičaj, pa želi da sazna što više o sebi i svom poreklu. Na to ga je, kaže, navela ova rubrika kojoj se veoma obradovao.
Dve najobimnije publikacije o srpskim prezimenima u Bosni i Hercegovini - "Prezimena Srba u Bosni" Janjatovića, zasnovana samo na podacima šematizma za Dabrobosansku mitropoliju i arhidijecezu, i "Hercegovačka prezimena" Rista Milićevića - ne beleže nijednu jedinu porodicu prezimena Stanojlović. Ni u studiji "Majevica" Milenka Sv. Filipovića, koja obuhvata severoistočnu Bosnu, nismo našli Stanojloviće.
Pominje ih, međutim, etnolog pok. Radmila Kajmaković koja ih u svom ovećem radu "Semberija. Etnološka monografija", evidentira upravo u selu Pučile i baš sa slavom Đurđevdan. Ne navodi konkretno odakle su poreklom, ali kaže da su se - po narodnom predanju - u ovo selo "svi doselili iz Hercegovine".
Što se izvora za južnije krajeve tiče, jedine Stanojloviće, bez oznake slave i porekla, zabeležili su Vukota i Akim Miljanića u "Prezimenima u Crnoj Gori" - porodicu iseljenu iz Podgorice u Resnik pod Avalom! Ali, Rista Nikolić, koji je sa saradnicima objavio pregled stanovništva u "Okolini Beograda", nije ih našao u ovom selu, a jeste u Ripnju i Umci, doduše - sa slavom Sv. Arhanđeo. On ih beleži kao starosedeoce, ali nepoznatog porekla, prema porodičnom predanju, potomke Stanojla, jednog od trojice braće.
Pregledajući druge monografije iz Srbije, Stanojloviće smo našli u tri kraja: u Gornjoj Sipulji u Jadru, sa slavom Đurđic, u Matarugama, sa istom slavom Đurđic, s napomenom da su poreklom od Novog Pazara, i u Ostrikovcu u Belici, gde slave Sv. Đorđa Alimpija, doseljeni iz okoline Leskovca krajem prve polovine 19. veka.
U potrazi sa Stanojlovićima severnije od Bijeljine, na levoj obali Save, našli smo ne samo ovo retko prezime, već i Stanojlov. Iako "Leksik prezimena SR Hrvatske" nema podatke o veroispovesti, nacionalnosti, još manje o poreklu porodica, sam pregled njihovog naseljavanja dovoljno govori i o tim elementima.
Dakle, Stanojlovići su sredinom prošlog stoleća, a svakako i do "Bljeska", maja 1995, živeli u opštinama Darda (Beli Manastir), Vukovar (Svinjarevci), Grubišno Polje (Donja Rašenica), Dubrovnik (Pridvorje), Osijek (grad i sela Podravlje i Tenja), Rijeka i na ostrvu Ugljanu (kod Zadra).
Stanojlovi su zabeleženi u opštinama: Beli Manastir - sela Kneževi Vinogradi i Tikveš, Đakovo - selo Veliko Nabrđe i u Zagrebu. Od navedena tri sela u Baranji, dva neodoljivo upućuju na vinogradarstvo - posebno Tikveš jer mesto sa istim nazivom, od davnina znano po vinogradarstvu, postoji u Makedoniji.
Provera u monografiji "Tikveš i Rajec" uglednog antropo-geografa i Cvijićevog naslednika akademika prof. Vojislava Radovanovića, potvrdila je našu pretpostavku da je, upravo iz Povardarja, na pravcima turskih nadiranja, još od 15. veka počelo iseljavanje starog srpskog stanovništva.
I samo ime Stojilo, od kojeg su nastali patronimik bratstva Stojilovci i prezime Stojilov, pa Stojilović, izrazito je starosrpskog i južnosrpskog porekla i jasno ukazuje na prvobitni zavičaj Stojilovića koji su u Baranju preneli čak i naziv svog starog mesta odnosno kraja i vinogradsko zanimanje.


Urošević

Sa severa Italije, gospođa Nada Jovanović, moli da odgovorimo o poreklu njenog devojačkog prezimena, odnosno očeve porodice Urošević. NJen otac Rade je rođen 1903. godine i bio je zemljoradnik u selu Movljane kod Suve Reke. Ima dve sestre - Desanku, koja živi u Gornjem Milanovcu, i Stanislavku, u Kragujevcu, i dva brata - Miroslava, sada u Kraljevu, i Tomislava u Meljaku, kod Beograda. Zna da je deda po ocu, Mito, takođe bio zemljoradnik i imao još tri sina, pored njenog oca - Simu, bio nastanjen u selu Novake, i Petra i Blagoja, u Movljanima, u kojima je i ona rođena. Slava porodice Urošević je Sv. Nikola, 19. decembra.
Uroševići su stara srednjovekovna familija koja je posle Kosovske bitke otišla prema Nikšiću i tu se ustalila pod drugim imenom - Ugrenovići. U novije vreme su, opet kao Uroševići, zabeleženi u Gredi, Kočanima i Vraćenovićima kod Nikšića. U oblasti Donjeg Bihora nastanjeni su u jednom od najvećih sela u oblasti - Zatonu, ali pod prezimenom Radulović. NJih ima i u oblasti Bijelog Polja kao Radulovića od Uroševića.
Odavde su se mnogi iseljavali na sever prema Srbiji, pa ih nalazimo u Lučanima u Donjem Dragačevu gde su jedan od ogranaka Ostojića koji su došli iz Crne Gore. Za ove Ostojiće - Stojadinoviće - zabeleženo je da su poreklom "iz Zagrađa kod Prizrena". NJihov predak Stojadin Ostojić ubio je Turčina i pobegao u Tušinu, u Drobnjaku, sa svoja tri sina. Odatle su se naselili u Vrane kod Arilja, a potom, u Lučane.
Od njih se razgranalo više familija, a među njima su i Uroševići, po pretku Urošu, dakle obnovljenog starog prezimena jer se ovo ime čuvalo u rodoslovnom stablu kao dragocena uspomena i oznaka identiteta.
Inače, ime Uroš i Urošic je vezano za vladarsko dostojanstvo i dinastiju Nemanjića. Jedan od Nemanjinih sinova i naslednika bio je Stefan Uroš Prvovenčani, a i naslednik srpskog carskog trona, sin prvog cara Dušana Silnog, najpre carević, pa i sam car, bio je Uroš, u narodu poznatiji kao Uroš Nejaki.
U Donjem Ibru javljaju se Uroševići, sa slavom Sveti Nikola, u Adranima i u Gruži, u Petropolju. U Gruži je zabeleženo da su ogranak familije Cizića koja vodi poreklo od jednog starog naseljenika sa Kosova, Stojka, kovača. I njihova slava je Sv. Nikola.


Šarić

Gospodin Dušan Malinović, iz Sen Galena u Švajcarskoj, rodom od Srpca u Republici Srpskoj, prošle nedelje je dobio odgovor o poreklu očeve familije, Malinović, ali je zamolio i za objašnjenje devojačkog prezimena svoje majke Kristine - Šarić. Ona je iz Velike Ilove, kod Prnjavora, ali ne navodi slavu njene porodice.
Prema studiji "Prezimena Srba u Bosni" Đorđa Janjatoviću, Šarići oko Prnjavora slave ili Đurđevdan ili Sv. Trifuna.
O ovom prezimenu smo pisali 30. septembra, na molbu g. Dušana Vještice, iz Nemačke, pa ćemo navesti neke delove iz tog odgovora i dopuniti ga podacima koji se odnose na majku g. Malinovića.
Ovi Šarići su potomci jednog od četvorice braće koji su se ovde sa svojim "blagom", naselili "odnekud iz Bosne". Nekad su na Vranjskom jezeru imali zimovnike za svoja stada, a kasnije su se nastanili u Pribudiću. Šarića ima, osim pravoslavnih, i katolika i muslimana, ali se zadržavamo samo na pravoslavnim.
U Bosni, prema Janjatovićevoj knjizi i popisu pravoslavnih u Mitropoliji dabrobosanskoj s kraja 19. veka, Šarići su bili rasprostranjeni u 17 parohija na prostoru zapadno od linije Visoko-Travnik ka Savi i Pounju, to jest u Bosanskoj Krajini. Slavili su Sv. Arhiđakona Stefana, Sv. Grigorija, Sv. Đorđa, Sv. Jovana Krstitelja, Sv. Nikolu i Sv. Trifuna.
U nekadašnjoj ličko-krbavskoj županiji, Šarići - bez naznake vere i nacionalnog opredeljenja - 1915. su evidentirani u Boričevcu, Bužimu, Kaniži (kod Gospića), u Vraniću, Lovincu i Smokriću (kod Lovinca), Medaku, Perušiću, Prvan Selu (Perušić), Rudopolju, Svetom Roku, Smiljanu i Šugarju (Karlobag), ali ne i u Pribudiću, iako je i ovo selo u tom području! Upisani su, međutim, pod starim prezimenom - Vještice.
M. Radeka je u "Karlovačkom vladičanstvu" (Lika, Banija, Kordun, Gacka i Kapelsko), Šariće zabeležio kao pravoslavne, sa slavama Mratindan i Nikoljdan, i kao katolike.
"Leksik prezimena SR Hrvatske", iz 1976, beleži Šariće u oko 200 naselja, od Dubrovnika do Vinkovaca i Belog Manastira, a najviše na prostoru nekadašnje Vojne granice.
U Crnoj Gori, uključujući Staru Hercegovinu, nismo našli Šariće, što znači da su se iselili, predanje kaže da su njihovi koreni upravo tamo.
Ali, postoji, kako smo odgovorili gđi Đurđici Klisurić iz Australije, i prezime Šare, kako se prezivao njen deda po majci koji je živeo u Kninu ili njegovoj okolini. Ako pretpostavimo da su Šare skraćeni oblik od veoma čestog prezimena na ovim prostorima - Šarić, onda za njih možemo da kažemo da ih ima u većem broju u Lici i Krbavi, ali i u dalmatinskom Kosovu, odakle su se Šare i doselile u Knin.
__________________
svetlana@diskusije.net
MARLI nije na forumu  
Old 20.02.2009, 06:20 PM   #57
 
Avatar korisnika MARLI
 
Status : Diskutant
Reputacija : MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!
Reputaciona moć : 291
Korisnik od : 16.02.2007
Pol : Žensko
Lokacija : SRB/DEU
Godine : 30
Album : Pogledaj album ovog korisnika
Postovi : 8,961
Default

POREKLO SRPSKIH PORODICA I PREZIMENA (58)

Arnaut

Iz Perta nam je stiglo sledeće pismo: Živim u Australiji, a prezime mi je Arnaut. Rođen sam u selu Nuglašica kod Bos. Grahova. Moja krsna slava je Đurđevdan (6. maj). Poznato mi je da u Livnu žive porodice sa istim prezimenom, ali one slave Sv. Nikolu. U nekim gradovima u Bosni i Hercegovini žive porodice muslimana istog prezimena. Navodno, moji preci su se doselili iz Dalmacije, okolina vrela Cetine, a pre njih iz Crvenog Grma kod Čapljine, u Hercegovini. Postoje priče da su se tamo doselili iz Albanije, u vreme Prvog ili Drugog balkanskog rata, ali pod drugim prezimenom. Želim da znam detaljnije o svojim korenima. a poštovanjem, Miloš Arnaut.
Iako je g. Miloš dao dovoljno podataka za početak istraživanja, a i mi znamo podosta o Arnautima i Arnautovićima - koji spadaju u tip geografskih prezimena, kao što su Horvat, Bošnjak, Ercegi, Bugarski i slična - ipak nismo došli do njihovog prvobitnog ishodišta koje se "gubi u tami vekova" - kako je to poetski rekao pokojni profesor arheologije Branko Gavela. Ostaje, kao bitno i nesporno, da ovo prezime ne označava etničko poreklo, iako govori i o njemu, već pokrajinsku i državnu zavičajnost.
Reč Arnaut, Arnavut, kao turcizam preuzet iz grčkog naziva Arnabitis, označava svakog žitelja Arnautluka, to jest današnje Albanije, a nikako samo Šiptara kao pripadnika etničke grupacije u Šćipniji, što je zvanični naziv odve države, suseda Kosova, odnosno Srbije. Do dolaska Turaka, u njenim planinskim oblastima živela su stočarsko-pljačkaško-ratnička plemena poreklom s Kavkaza - ni slučajno nisu bili potomci Ilira, dok je nizijske i primorske krajeve od grčkih obala, preko Krfa, do reke Bojane, vekovima naseljavalo grčko, starosrpsko - ili cincarsko/vlaško - i srednjovekovno srpsko stanovništvo. Uostalom, i stari naziv Berata bio je Belgrad.
Arnauti našeg čitaoca su svakako, slično kao stotine drugih srpskih porodica iz severnog dela današnje Albanije, pred navalom Turaka li pod pritiskom poislamljenih Šiptara koji su se spuštali sa svojih brda, prelazili u Crnu Goru i, preko Kuča, razlivali se u druga plemena, ili su Crnogorskim primorjem i kroz Boku stizali u Staru Hercegovinu.
Staro prezime Arnauta bilo je Stijović. Kretali su se preko Pješivaca, Banjana, Pivljana i Drobnjaka ili preko Vasojevića i tako jedni prošli kroz Hercegovinu i stizali do Cetine i dalje, a drugi, niz Taru i Drinu, u Stari Vlah, da bi se dalje granali u Sarajevsko polje - ovde je ostao njihov trag, selo Arnautovići, kod Rogatice i Visokog - ili u Srbiju, u Dragačevo, na Zlatibor - takođe postoji selo Arnautovići, kod Kosjerića, i još severnije.
Sve ove seobe dešavale su se od 15. veka naovamo, a najređe u vreme balkanskih ratova, 1912-1913.


Dedić

Iz Užica nam se elektronskom poštom javio g. Dragutin Dedić. Negovi su sa Zlatibora i slave Sv. Apostola Luku, 31. oktobra. Iako nam daje tek minimum podataka, ispunjavamo mu želju da sazna više o svom poreklu jer smo pre nekoliko godina napisali čitavu studiju o Dedićima i jedan njen deo objavili u knjizi "Srpske porodice i prezimena".
Dedića ima pravoslavnih, s raznim slavama, i nešto muslimana i katolika, gotovo u čitavom srpskom etničkom prostoru, od jugozapada do severa, u Ugarskoj. Reč ded, đed, kao prezime ili zvanje, javlja se u istorijskim dokumentima još od 12. veka, na primer u Poljičkom statutu.
Najraniji spomeni Dedića su su iz Kuča. Ima ih u Brskutu, nastanjenih osam generacija unazad, gde su, zajedno sa Đukićima, potisnuli Grubače. Dedići u Brskutu su poreklom od od kučkih Drekalovića, Vujoševića, doseljenih iz Ubala, ali se po drugoj njihovoj grani, iz Oraha, vidi da su stariji od Drekalovića.
Ima ih i u Berovu doseljenih, pre 250-300 godina. Po predanju, poreklom su od Mrnjavčevića koji su se u Kuče doselili u prvoj polovini 15. veka. Po podacima s početka prošlog veka, već razrođena bratstva Mrnjavčevića, sva zaredom, nabrajala su 16-18 pasova (pokolenja).
Kao ugledni doseljenici Mrnjavčevići, berovski Dedići su u 17. veku, pored starih Kuča s Kosora, birani za vojvode i, kao potomci Mrnjavčevića, uvek obavljali ceremoniju ustoličenja koju je uveo Dreca Dedin kad je postavio Drekala za vojvodu.
U Srbiji, Dedića je nekada bilo u oblasti donjeg Ibra, ali su nestali ili izumrli. Mi mislimo da su se odselili, ali je nepoznato koju su slavu slavili.
U Gornjem Ibru ima i Dedića - u selu Jarčujak, sa slavom Aranđelovdan, i Dedeića, koji su nestali i ostali nepoznatog poreklam, ali se zna da su takođe slavili Aranđelovdan.
U smederevskom Podunavlju i Jasenici, u mestu Dražanj, ima Dedića (Markovića) sa slavom Markovdan, čiji se predak Joco, prema predanju, doselio iz Hercegovine. Ima ih i u Velikom Selu, kao i preko Dunava, oko Kovina, zatim u Resniku - sa slavom Sv. Simeun, ali nepoznatog porekla, dok u Gornjoj Batočini ima familija Dedinci, doseljenih od Peći još pred Prvi srpski ustanak. Slave Aranđelovdan.
U Toplici, Dedića ima u Bukoloramu, poreklom iz Crne Gore, doseljenih krajem 19. veka. I danas u ovom selu postoje tri njihova domaćinstva. Dedići u Prokuplju su naseljeni posle oslobođenja Toplice iz Crne Gore, zajedno sa Bulajićima, Nikolićima, Krivokapićima i Vukovićima. I oni u Statovcu su iz Crne Gore, prispeli sa Žugićima, Karadžićima, Neškovićima, Raičevićima, Raonićima i Tripkovićima.
Reč ded, prema "Istoriji Srba" Konstatina Jirečeka, ima nekoliko značenja - starešina, upravnik dvora srpskih srednjovekovnih vladara, starešina bogumila ili manastir, dok dedina, naročito u Bosni, znači nasledno dobro, ali i u Srbiji, kao otčina, baština.
Za Dediće se kaže da su bili nasledno plemstvo Brača i Hvara (1185-1250), moguće i potomci neretljanskih plemena. U Poljičkom statutu, niži plemićki red nazivao se đedići/didići/dedići, kao naslednici đeda/dida/deda.
Ukoliko to g. Dedić želi, možemo mu dostaviti čitavu studiju o Dedićima.


Kosanović

Gospođa Zorka Perosavljević, rođena Kovačević, iz Australije, kojoj smo odgovorili o prezimenima njenih roditelja - Kovačević i Korać - interesuje se i za prezime svoje babe Marije - Kosanović. Zna samo da su njeni poreklom iz Visuća, kod Udbine.
U "Plemenskom rječniku ličko-krbavske županije" Radoslava Grujića, Kosanovići su - u vreme ispitivanja ovog autora, početkom Prvog svetskog rata - zabeleženi kao stanovnici nekoliko mesta. Sa 25 domaćinstava Kosanovića, Visuć je bio matica ove familije, ali su bili nastanjeni i u Donjem Lapcu, Širokoj Kuli, Švračkovom Selu i Vrelu, kod Korena.
Prema podacima Srpske pravoslavne crkve, koje je Milan Radeke objavio u "Karlovačkom vladičanstvu", eparhiji koja obuhvata Liku, Kordun, Baniju, Krbavu i okolne manje oblasti, uključujući Visuć kod Udbine, Kosanovići u ovoj oblasti slavili su Đurđevdan i Nikoljdan. Ostaje da utvrdimo da li su se ovde naselili ili su starosedeoci.
U podacima o selima i stanovništvu Like, za udbinsko područje zapisano je da je njegovo stanovništvo naseljeno još 1701. godine, s teritorije Krajine - Brinje, Dabar, Brlog, Plaški i Kosinj. Prema popisima iz 1712. godine, Kosanovići su bili među prvim porodicama koje su se tu naselile i - navodi izvor - "bili su jaka i brojna porodica", pa su zauzeli najbolju zemlju i razvili se u velike familije.
Kao i stotine drugi porodica iz Like, Banije i Korduna, Kosanovići su prelazili na desnu obalu Une i, bežeći od vojne obaveze u Krajini pod austrijskmm upravom, nastanjivali se u njenom delu pod Turcima i postajali čifčije kod aga i begova. Tako ih, sa slavom Đurđevdan, zatičemo u selu Meniću, pod planinom Baštrom, gde su se doselili pre okupacije Bosne.
Na teritoriju današnje Hrvatske, Kosanovići su se doselili preko zapadne Bosne, koja je u to vreme činila jedinstvenu celinu sa Hrvatskom pod vlašću istog gospodara, Turaka, a tamo su prethodno stigli iz Hercegovine ili Dalmacije. Kosanovići su poreklom iz Banjana, selo Miljanići kod Nikšića, u Staroj Hercegovini. Dalja starina im je iz Prduljica, u Zupcima kod Trebinja.
Ako gđa Zorka želi da joj odgovorimo i o prezimenu Uzelac mogli bismo da to prihvatamo, ali treba, makar na razglednici, da nam napiše osnovne podatke o ovoj grani predaka svog supruga.


Polić

Iz Bačkog Jarka, bračni par Budimka i Dejan Polić pita za poreklo ovog prezimena. Otac g. Dejana je iz sela Mokronoge kod Drvara, odakle je došao u Novi Sad da završi srednju školu i tu i ostao. Zbog tragičnih zbivanja koja su pogodila Srbe u Hrvatskoj, gotovo svi polići su napustili ognjišta, ali su se neki i vratili, među njima i Dejanov deda, rođen 1929, koji je bio poslovođa u nekadašnjoj fabrici drvne industrije "Grmeč". U Mokronogama je rođen i Dejanov pradeda Stevan Polić (1892). Slava porodice je Sv. Jovan Krstitelj, 20. januara.
U pismu pitaju da li je istinito predanje da su poreklom iz Crne Gore, od Vujovića i da su iz nepoznatih razloga pobegli u Bosnu i promenili prezime.
Među srpskim prezimenima u Bosni s kraja 19. veka, Polići, sa ovom slavom, živeli su u pravoslavnim parohijama Vagan, Vidovo i Strmica, u Bosanskoj Krajini i oko Vlasenice, u istočnoj Bosni. Polići koji slave Sv. Nikolu zabeleženi su oko Livna, Banjaluke i na Glamoču, a sa slavom Đurđevdan u Travnikui Glamoču.
Poliće smo pronašli u najsevernijem selu Gornjeg Unca - u Vidovom Selu, koje se prostire sa obe strane rečice Unac i, pored planinskog, ima nizijski deo - Mokronoge. U Mokronogama živi više porodica iste srodničke grupe, familija Kukilović, među kojima su i Polići. Pored njih, tu žive i Puzigaće, Medarevići, Markanovići, Lazići, Bašići, Gajanovići, Jankovići i Mihajlovići.
Predanje kaže da su se doselili pre tri veka iz Dalmacije, sa reke Cetine. Petar Rađenović kaže da ovo prezime Kukilović više ne nosi nijedna od mnogih porodica koje su nastale od istog stabla.
Polići su zabeleženi i u selu Preodac u oblasti Unac u zapadnoj Bosni. Ovo selo ima sličan položaj i karakteristike kao i Mokronoge. Ovi Polići su se doselili iz oblasti Grahova, u prvoj polovini 18. veka, a karakteristično je da slave Sv. Nikolu, a ne Sv. Jovana. Poliće smo pronašli i u oblasti uz reku Drinu - u selu Uzovcu, južno od Rujevca, u opštini LJubovija. Posle 1834. godine, su se nastanili u krajevima Veleš, Polje, Tepavac i Postenje.
O daljoj starini Polića - koji su imali i drugo prezime - ne možemo da pričamo bez dodatnog dogovora i potrebe za većim prostorom nego što je ovaj novinski.


Šarić

G. Dušan Malinović iz Sen Galena, u Švajcarskoj, rodom iz Srpca, kome smo prošle nedelje odgovorili o poreklu očevog prezimena, zamolio je i za objašnjenje devojačkog prezimena svoje majke Kristine - Šarić, iz Velike Ilove kod Prnjavora. Kaže da je ona Srpkinja pravoslavne vere, ali ne navodi slavu njene porodice.
U Bosni, prema "Prezimenima Srba u Bosni" Đorđa Janjatovića - pregledu svečara u Mitropoliji dabro-bosanskoj s kraja 19. veka - Šarići su bili rasprostranjeni u 17 parohija zapadno od linije Visoko-Travnik ka Savi i Pounju, to jest u Bosanskoj Krajini. Slavili su Sv. Arhiđakona Stefana, Sv. Grigorija, Sv. Đorđa, Sv. Jovana Krstitelja, Sv. Nikolu i Sv. Trifuna. Šarići oko Prnjavora slave ili Đurđevdan ili Sv. Trifuna.
O Šarićima iz Pribudića, kod Gračaca u Lici, pisali smo 30. septembra - na molbu g. Dušana Vještice iz Nemačke. Navešćemo delove iz tog odgovora i dopuniti ga podacima koji se odnose na majku g. Malinovića.
Najpre da kažemo da Šarića odavno ima u sve tri glavne vere u našim krajevima, a onda da su Šarići iz Pribudića potomci jednog od četvorice braće koji su se naselili "odnekud iz Bosne". Prvo su na Vranskom jezeru imali zimovnike za svoja stada, a kasnije su se nastanili u Pribudiću.
U nekadašnjoj ličko-krbavskoj županiji, Šarići, bez naznake vere i nacionalnog opredeljenja, evidentirani su 1915. godine u Boričevcu, Bužimu, Kaniži (kod Gospića), u Vraniću, Lovincu i Smokviću (kod Lovinca), Medaku, Perušiću, Prvan Selu (Perušić), Rudopolju, Svetom Roku, Smiljanu i Šugarju (Karlobag), ali ne i u Pribudiću, iako je i ovo selo u tom području! Upisani su, međutim, pod starim prezimenom - Vještice, kao i porodice s tim prezimenom u Preljevu i Zrmanji.
M. Radeka je u "Karlovačkom vladičanstvu" (Lika, Banija, Kordun, Gacka i Kapelsko), Šariće zabeležio kao pravoslavne, sa slavama Mratindan i Nikoljdan, i kao katolike.
"Leksik prezimena SR Hrvatske" iz 1976. beleži Šariće u oko 200 naselja, od Dubrovnika do Vinkovaca i Belog Manastira, a najviše na prostoru nekadašnje Vojne granice, u kojoj preovlađuju pravoslavni, dok su južnije od Sinja gotovo isključivo katolici.
I u Livanjskom polju, u 11 sela, Šarići su samo katolici, poreklom iz susedne Dalmacije u koju su došli iz Hercegovine, u kojoj su takođe - osim u Popovu polju - katolici, a ima ih i muslimana. U Bosni, Šarića muslimana bilo je samo u četiri naselja u Pounju.
U Crnoj Gori, uključujući Staru Hercegovinu, nema Šarića, iako su im, po predanju, koreni upravo odande.
Preci po majci g. Malinovića iz prnjavorskog kraja koji su slavili ili Sv. Georgija - Đurđevdan ili Sv. Trifuna, svakako su se doselili u ovaj pitomiji kraj iz južnijih i jugozapadnih planinskih područja.
__________________
svetlana@diskusije.net
MARLI nije na forumu  
Old 05.05.2009, 10:15 AM   #58
 
Avatar korisnika MARLI
 
Status : Diskutant
Reputacija : MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!
Reputaciona moć : 291
Korisnik od : 16.02.2007
Pol : Žensko
Lokacija : SRB/DEU
Godine : 30
Album : Pogledaj album ovog korisnika
Postovi : 8,961
Default

POREKLO SRPSKIH PORODICA I PREZIMENA (59)


Bradašević

Gospodina Nebojšu Stranatića, iz Austrije, interesuje poreklo prezimena njegove majke Višnje Bradašević, iz sela Miloševca kod Modriče. Budući da nam nije pružio sve potrebne podatke, a uz to je ovo prezime vrlo retko i specifičnije od ostalih. Morali smo poprilično da se pomučimo da bismo dali zadovoljavajući odgovor.
U šematizmu Dabro-bosanske mitropolije i arhidijeceze Srpske pravoslavne crkve za 1882. godinu, prezime Bradašević susreće se samo na jednoj lokaciji - u parohiji Mahovljani, kod Banjaluke. Ova porodica slavi Sv. Jovana Krstitelja, 20. januara.
Detaljnijim pregledom monografija ostalih krajeva Bosne pronašli smo naselje Bradaši, u oblasti Visokog. Mesto se zove i Pavlovići, prema familiji Pavlovića, koja je u vreme ispitivanja na koja se oslanjamo, imala devet domaćinstava. Sve do 1927. godine, selo je, pod imenom Lučići, imalo nekoliko delova - Kračići, Slavin, Podjavor.
U Bradašima su bile kuće Pavlovića, Vukančića i Šola, a na susednoj kosi, Rosuljama, pored Pavlovića, živeli su Čovići i Šćitari. Sve ove porodice su katoličke vere.
Pošto su se mnoge pravoslavne porodice iz Polimlja i Potarja ili iz Raške, među njima i Pavlovići, pod pritiskom pokatoličavanja ili islamizacije iseljavale su se, preko Višegrada i Sarajevskog polja, na sever i na zapad Bosne, uzimajući, verovatnije dobijajući prezimena prema nazivima mesta iz kojih su otišli. Tako su oni iz Bradaša postali Bradaši, a kasnije Bradaševići.
Sada je nemoguće utvrditi izvorno poreklo Pavlovića. Da li su od onih koje su zvali Kulize, koji su bili davno pokatoličeni pa se vratili u pravoslavlje, koji bi mogli biti potomci saskih, lužičko-srpskih, kao i naših, raško-srpskih naseljenika, koji su se stopili u jednu celinu u krajevima današnje severne Albanije, a onda, kao sposobni rudari i majstori, dolazili u Crnu Goru, Potarje, Hercegovinu, Bosnu i srbijansko Podrinje, Sokolsku nahiju u vreme Turaka i Rađevinu.
Ili su samosvojno nastali kasnije, dobivši prezime po pretku Pavlu, kao što bi mogli biti potomci bosanske vlastele Pavlovića.
Prvo objašnjenje nam se čini najverovatnijim jer su se bavili i rudarskim zanimanjem koje je u srednjem veku bilo cenjena delatnost. U to vreme su postojali samo površinski kopovi, a budući da su rudari koristili bradve zvali su ih bradvaši, pojednostavljeno bradaši. Onda je po njima nazvano i ono spomenuto selo, a njegov naziv kasnije je postao osnova njihovog novog prezimena.


Kalajdžić

Iz Sidneja, g. Jovo Kalajdžić - rođen u selu Gumanci, opština Zenica - želeo bi da sazna više o svom poreklu, ali mu je poznato samo da se njegov pradeda Stevo, još u vreme turske vladavine, doselio u Gumance. Pradeda je pre toga živeo u selu Bakija, sa bratom, koga su Turci raselili u selo Dusina, a njega u Gumance.
Dugo su preci g. Jove imali nadimak Bakijaši, prema imenu sela iz kojeg je došao njegov pradeda. Porodična slava je Sv. Ignjatije, 2. januara. Pita odakle su se Kalajdžići doselili u Bakiju.
Među srpskim prezimenima u Bosni potkraj 19. veka, Kalajdžiće sa slavom Sv. Ignjatije, nalazimo samo u parohiji Busovača, kod Travnika. Postoji, kod Tešnja, i porodica Kalajdžija, sa istom slavom, za koju smo više nego sigurni da su jednog porekla. I drugde ima Kalajdžija i Kalajdžića, mada ne u velikom broju, ali sa drugim slavama.
Slava Sv. Ignjatije Bogonosac može da znači da su nekada živeli uz Maleševce, veliku gatačku skupinu familija južnosrpskog porekla.
Preci g. Kalajdžića su se na ove prostore naselili preko Hercegovine. Bavili su se zanatima, ali i stočarenjem jer su samo tako mogli bezbedno da stignu iz Grčke, pa preko današnje Makedonije severne Albanije i Crnogorskog Primorja u Hercegovinu, a potom i Bosnu. U Hercegovini, put ih je doveo u Popovo polje, u selo Dvrsnica, gde im se, osim u toponimima, gubi trag.
Toponime sa imenom Kalajdžija nalazimo u Dolu, Dodanovićima i Dvrsnici. U mnogim mestima centralne Bosne, u oblasti Visokog, Kalajdžije su, pak muslimanske familije koje se dovode u vezu sa familijama Velić i Erceg, što bi značilo da su relativno kasnije primile islam.
Pravoslavni Kalajdžići u Hercegovini, u Ivici kod LJubinja, smatraju se za vrlo staru familiju koja je u srodstvu sa Ćulabijama, od izumrlih Nenkovaca, koji se u srednjovekovnim izvorima sreću kao katun. Kalajdžići katolici su naseljeni u Prozoru i Duvnu, a muslimani u Mostaru, Cernicu kod Gacka i spomenutoj Dvrsnici. To važi i za Kalajdžije, ali su oni isključivo pravoslavni i slave Nikoljdan. Došli su iz Banjana, odakle su i Nenkovci.


Nikolašev

Gospodin Živa Radlovački, rođen 1925. godine, nekoliko puta nam je pisao iz Australije, između ostalog i o zaista neobičnoj i tragičnoj istoriji svoje porodice i njenih sporednih grana, u poslednjem pismu pita samo za svoje staro prezime - Nikolašev.
Kaže da je za ovo prezime saznao iz protokola u crkvenoj knjizi u Srpskom Itebeju. Pored prezimena Radlovački njegovog dede Vićentija, Viće, rođenog u selu Ivanda, severoistočno od Jaše Tomića, zapisano je i Nikolašev, ali bez ikakvog objašnjenja. Gospodin Živa je tragao i pronašao dosta podataka o svojoj porodici, između ostalog, u knjizi Dušana Popovića "Srbi u Banatu", da je u Srpskom Itebeju živela porodica Nine Radlovačkog. Smatra, mislimo s pravom, da su Radlovački dobili prezime po mestu Radlovo, kod grada Radomira, u Bugarskoj.
Zagonetka Radlovački-Nikolašev veoma ga intrigira pa bi voleo da mu je rasvetlimo. Još 1967, iz članka u "Politici", saznao je za nekog sveštenika Živana Nikolaševa, iz Malog Čanada, koji je bio učesnik"nekog od pokreta za oslobođenje srpskih krajeva", a čuo je i za dva brata Nikolaševa iz Ivande koji su krenuli u Brazil, ali su ostali negde u Dalmaciji. Postoji i Franjo Nikolašev u Brizbejnu koji za sebe kaže da je Nemac.
Posle ovolike eksplikacije - iz poštovanja prema čitaocu i njegovim podacima - odgovaramo najkraće moguće. U protokolu crkve itebejske Sv. Save i Simeona, iz godine 1745, vidi se da je starešina porodične zadruge bio Nina Rad(u)lovački. Sva njegova deca nose pridev Ninin, a brat Ninin je Marko Petkov, što znači da im se otac zvao Petko. Već i samo to ime ukazuje da im je poreklo s južnijih strana Balkana, a moguće i starosrpsko, odnosno cincarsko.
Naime, prezime Nikolašev moglo je nastati samo od grčkog imena Nikolas, koje je posrbljeno u Nikolaj, kako se ranije rado koristio, a Nina je skraćeno od Nikola. I vreme kad se Rad(u)lovački pojavljuju u temišvarskom Banatu ukazuje na njihovo cincarsko poreklo, budući da tada ove teritorije drži Austrija i daje povlastice svim trgovcima i zanatlijama koji se naseljavaju kao hrišćani iz Turske koja je tada zahvatala čitav Balkan kao i Vlašku i Moldaviju.
I gospodin Živa kaže da su njegovi imali zanatske i trgovinske radnje, sve do posle Drugog svetskog rata, kada im je nova vlast sve oduzela.


Nikolić

Gotovo bez ikakvih podataka, iz Zapadne Australije se javio g. Željko Nikolić, navodeći samo da je njegov otac Blagoja rođen u Prilepu i da je u ovom gradu tada - prema priči njegove bake Marije - živelo šest srpskih porodica koje su se doselile iz Crne Gore, ali koje su Bugari proterali kada su posle sloma Kraljevine Jugoslavije, kao saveznici fašističkih sila, okupirali Makedoniju i jugoistočnu Srbiju. NJegova porodica slavi Sv. Dimitrija, Mitrovdan.
G. Željko se nada da ćemo, uprkos ovako skromnim podacima i, zna to, nesporno velikom broju porodica sa ovim prezimenom, uspeti da mu damo barem nekakav odgovor.
Kao što i on primećuje, brojnost - mi dodajemo i raznovrsnost porekla - Nikolića predstavlja priličnu prepreku za precizan odgovor. Ipak, olakšava ga njihova lokacija u Makedoniji, mada bi bilo dragoceno kada bismo znali kada su se Nikolići i onih šest porodica došli u Prilep.
Uz pretpostavku da je to bilo u vreme kad su se u ove krajeve naseljavale i druge srpske porodice, tj. posle Prvog svetskog rata, tokom kolonizacije ratnih dobrovoljaca sa solunskog fronta u razne oblasti nekadašnje Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.
Isto se može reći i za druge seobe sa severa današnje Makedonije, iz tzv. Skopske Crne Gore, koju je većinsko srpsko stanovništvo napuštalo pod pritiskom Arbanasa u južnoj Srbiji i odlazilo na jug današnje Makedonije. To se dešavalo u približno isto vreme kad i spomenuta kolonizacija, u prvim decenijama 20. veka.
U to vreme se uočava i nova pojava podele porodičnih zadruga, čiji jedan deo ostaje na imanju sa stokom, a drugi se seli u gradove i bavi se trgovinom stočarskih proizvoda. U svetlu ove mogućnosti bilo bi vrlo zanimljivo da nam je g. Nikolić naveo i zanimanje svog oca, naročito dede. Naša slika o njegovoj porodici bila bi i potpunija i tačnija.
Ipak, da pokušamo da rekonstruišem puteve njihovog naseljavalja u Makedoniju, u Prilep - ili Markov grad, kako se nekad nazivao po junaku iz naše narodne epike, Kraljeviću Marku ili, ispravnije Kralju Marku, koji je u njemu stolovao kao jedan od naslednika prestola Mrnjavčevića.
U tom slučaju bismo mogli da povežemo poreklo Nikolića iz Prilepa sa nekim porodicama iz sela Pobužja, Bresta i LJubanaca koje na planini Skopska Crna Gora datiraju još od 13. i 14. veka. Dokaza za ovo ima mnogo i bilo bi dobro da nam se g. Željko što pre javi - da produbimo istraživanje i tako saznamo njegovo pravo poreklo.


Suša

Čitalac "Internet novina serbskih", koje prenose naše tekstove u rubrici "Koreni", Vladimir Suša, iz Žarkova, Beograd, voleo bi da mu razjasnimo "stablo" i grb njegove porodice koja slavi Sv. Jovana Krstitelja.
Nije prvi put da nam se postavljaju takvi zahtevi, pa ponovo ističemo da se mi, na ovim stranicama, bavimo isključivo poreklom porodica na osnovu istoriografsko-etnoloških pisanih i terenskih istraživanja. Rodoslove radimo samo izuzetno i to privatno, dok se heraldikom uopšte ne bavimo.
G. Vladimira možemo da obradujemo samo poreklom njegove porodice čiji koreni, kaže, vode do Štikade, kod Gračaca, u Lici. Takođe, da Suša ima u Hercegovini i Beogradu, ali da nisu u srodstvu. Veruje da su njegovi preci dobili prezime Suša kao pogrdno jer nisu hteli da se pokore Turcima - da prihvate njihove uslove i prezimena, što je za njega siguran znak da su tada izgubili i porodični grb.
Radoslav Grujić je u "Plemenskom rječniku ličko-krbavske županije" zabeležio da su Suše, početkom Prvog svetskog rata, bile nastanjene u Štikadi i Vrepcu. Hrvatski istoriografski izvori poimenično nabrajaju jake srpske familije koje su se na bruvanjsko i zrmanjsko područje naselile po povlačenju Turaka i posle Karlovačkog mira.
Prema jednom od prvih popisa, 1712. godine, koji je sačinila uprava austrijske Vojne granice, u Štikadu i Gračac se naseljava mnogobrojno srpsko stanovništvo, među njima i 13 domaćinstava Suša. Oni su došli sa Zrmanje odakle je nešto ranije, preko Dalmacije ili Tromeđe iz Bosne, ili preko Hercegovine, stiglo mnoštvo srpskih porodica sa juga, iz Crne Gore, Boke, Crnogorskog Primorja, Raške i visoke Hercegovine.
Milan Radeka, u "Karlovačkom vladičanstvu", beleži porodice Suša sa slavama Jovanjdan i Đurđevdan, što nesumnjivo ukazuje da su se naselili iz južnijih oblasti. U susedstvu, u zapadnoj Bosni, prema šematizmu Pravoslavne crkve s kraja 19. veka, Suše sa slavom Đurđevdan nalazimo samo u Međeđi, kod Dubice, porodice Sušilo u Bugojnu i Sušić u Vlasenici, sa slavom Jovanjdan.
U Hercegovini nailazimo na jasan trag postojanja oba ova prezimena - i Suša i Sušić. Suše, samo pravoslavne, oko Mostara, poreklom iz okoline Gacka, sa slavom Aranđelovdan.
__________________
svetlana@diskusije.net
MARLI nije na forumu  
Old 05.06.2009, 07:10 PM   #59
 
Avatar korisnika MARLI
 
Status : Diskutant
Reputacija : MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!
Reputaciona moć : 291
Korisnik od : 16.02.2007
Pol : Žensko
Lokacija : SRB/DEU
Godine : 30
Album : Pogledaj album ovog korisnika
Postovi : 8,961
Default

POREKLO SRPSKIH PORODICA I PREZIMENA (60)

Karanović

Za porodice Karanović iz okoline Drvara interesuje se g. Velimir Šobat, ali nam o njima nije dao nikakve podatke. Ipak, odazivamo se njegovoj molbi jer je reč o poznatoj familiji iz Bosanske Krajine, mada smo o prezimenu objavili obiman prilog u oktobru 2006.
Tada smo naveli da prezimena Karan/Karanović potiče od muškog imena Karan, kao što stoji u Vukovom "Srpskom rječniku" i u "Staroj Crnoj Gori" Jovana Erdeljanovića. Neki filolozi smatraju da mu je koren u glagolu karati, grditi, i da su tako nastala prezimena Karan i Karanović, ali i Karić i Karović.
Najuverljivijim smatramo tumačenje u "Rječniku hrvatskoga ili srpskoga jezika", izdanja Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu, da je ovo prezime nastalo upravo od turske reči kara, crn, utoliko pre što nije zabeleženo u poznatim srednjovekovnim dokumentima pre dolaska Turaka.
Zajednička "zakopina" za sve Karane u Unačkoj oblasti je u Boboljuscima gde ih sa produženom osnovom, kao Karanovića ima oko 100 domaćinstava. U Bosanskoj Krajini, tranzitnoj oblasti migracija od Raške, stare Crne Gore i Hercegovine, te centralne Bosne, u posavske i podravske krajeve preko Like i Banije, postoji prezime Karanović, istog korena kao i Karan. Petar Rađenović navodi i toponim Karanovo groblje u Drvaru, što je samo spomen na nekadašnje Karane u ovoj oblasti.
Prema "Plemenskom rječniku ličko-krbavske županije" Radoslava Grujića, Karana je u vreme Prvog svetskog rata bilo u Buniću, Gospiću, Gornjem Lapcu, Lovincu i Smokriću. Milan Radeka ih u "Karlovačkom vladičanstvu" navodi isključivo kao pravoslavne, a Stjepan Pavičić kaže da su se u lovinačko područje doselili sa mnogobrojnim srpskim porodicama pod zapovedništvom kapetana Stojana Kovačevića još 1700. godine, a u oblast Zrmanje 1712. godine.
U Belajskom Polju i Bravskom spominju se i Karanovići doseljeni iz Dalmacije, sa slavom Đurđevdan.
U Pounju, Karani su starinačka familija čija je matica srednja Bosna, oko Travnika i Zenice. "Raselice preko planine više čuvaju skraćeno Karan", a najviše ih ima u srednjem Pounju.


Marković

Preko Interneta nam se javio srednjoškolac koji želi da studira istoriju, a zanima ga poreklo familije Marković, iz Bosne: "Moji stričevi, moj deda i pradeda rođeni su u selu Presjenica, Trnovo, blizu Sarajeva, a čukundeda je rođen u obližnjem selu Umčani. Zanima me iz kog plemena i dela zemlje potiču i sve ostalo što znate o njima. Krsna slava je Sv. Nikola."
Reklo bi se, dovoljno ili, kako su stari Rimljani govorili - Sapienti sat, pametnom dosta. Bilo bi tako da nije problema na koji smo i ranije ukazivali - da nije ispitana ni desetina ukupnog srpskog etničkog prostora, iako je prošlo skoro 110 godina od pokretanja "Srpskog etnografskog zbornika" i bezmalo pun vek otkako je Jovan Cvijić zasnovao istraživanje porekla stanovništva.
"Sarajevsku okolinu" ispitivali su samo Stjepo, sveštenik, i Vladimir Trifković, ali je posle njihove smrti, 1908, objavljen samo "Sarajevsko Polje" - o selima zapadno od Sarajeva, a kao građa u rukopisu ostali su "Planina" i naselja po njoj, među njima i Presjenica, Trnovo i Umčani.
Tako smo krenuli da u raspoloživoj literaturi nađemo sve o Markovićima oko Sarajeva, sa slavom Sv. Nikola. Nažalost, to "sve" je prilično oskudno. U najstarijem izvoru, s kraja 19. veka, našli smo ih u parohiji Osjek-Blažuj, ali ih u kasnijoj monografiji, "Okolina Sarajeva", nema.
Zato je Crna Gora "prepuna Markovića", ali samo jedni, sa nadimkom Zujići, slave Sv. Nikolu, a zabeleženi su početkom 20. veka u selu Bezuje na Tari. Markovići u Drobnjacima slave samo Đurđevdan i Tomindan.
Raniji istraživači Drobnjaka, Svetozar Tomić i Andrija Luburić, ovaj deo Potarja nisu uključivali u drobnjačko pleme, iako je to naselje na levoj obali Tare, a Atanasije Pejatović iz Pljevalja, ispitivač Srednjeg Polimlja i Potarja, koji ih spominje u selu Bezuje, ne navodi odakle su daljom starinom.
Tako smo zaključili da su preci našeg mladog čitaoca ipak poreklom iz Crne Gore, gde su se samo graničili s drobnjačkim plemenom, ali mu nisu pripadali.
Ovaj preliminarni nalaz smo poslali budućem istoričaru, a on nam je uzvratio da je njegov čukundeda živeo krajem 19. i početkom 20. veka i da se na grobu u selu godine nikako ne mogu pročitati, ali se zna da je u tom razdoblju živeo. Veoma zahvaljuje što smo se pozabavili njegovim poreklom i dodaje da mu mnogo znači svaki podatak.
Obradovali smo se jer je naše traganje urodilo bar nekim plodom. Na osnovu novih podataka čitaoca, kojih su se prisetili njegovi rođaci, potvrđuje se da je čukundeda Risto živeo upravo u periodu koji smo naslutili, ali i da njihovo prezime, Marković, nije moralo da nastane u Crnoj Gori.
Dodajemo da je, ipak, možda i moglo - ako se, recimo, čukundedin otac ili deda zvao Marko i prezivao Marković, tako da je njegovim imenom staro prezime samo obnovljeno, kao i slava, Nikoljdan. Ako je ova pretpostavka osnovana, onda bi se najdalje poreklo našeg mladog čitaoca moglo tražiti u plemenima Banjani, Bratonožići ili Kuči koja su najviše slavila Sv. Nikolu.


Romić

U tri dopisa elektronskom poštom, g. Savo Romić - čiji su preci iz Ervenika, kod Knina, sa slavom Sv. Nikola - pita za poreklo prezimena i "predanja o poreklu".
Prezime Romić, kao i Romac, po zakonitostima razvoja i promena reči srpskog jezika, moralo bi da potiče od imena od milja Romo ili Roma, a ova od imena Roman - Romanus, Rimljanin - zabeleženog još u prvoj polovini 14. veka u dečanskim hrisovuljama. Od njega su nastala i prezimena Romanić, Romanović i druga.
U Šajkaškoj, prema "Rečniku prezimena Šajkaške, 18. i 19. vek" Gordane Vuković i LJiljane Nedeljkov, od druge polovine 18. veka postoje prezimena Roma, Roman, Romanov i Romul, koje je svakako vlaško, kao i Romčev i Romčević. Da austrijske vlasti nisu sprečavale srpski nastavak prezimena ić, neke porodice bi se izvesno prezivale i Romić.
Srpske porodice Romić, sa slavom Sv. Nikola, kao i porodica g. Save, zabeležene su u Bosni krajem 19. veka u parohijama Glinica, kod Krupe na Uni, Palančište, kod Prijedora, Miloševo Brdo - Grbavica, kod Gradiške, i Nožička, kod Prnjavora.
U Hercegovini - prema "Hercegovačkim prezimenima" Riste Milićevića - Romići su katolici, ali je dr Jevto Dedijer, u monografiji "Hercegovina. Antropogeografske studije", utvrdio da su početkom prošlog veka, kada su stari to još pamtili, bili "poreklom od pravoslavnih Vukadinovića iz Seonice, u Duvnu", koje je preimenovano u Tomislavgrad. Pravoslavnih Romića je nekad bilo i u Popovom Polju.
Radoslav Grujić je u "Plemenskom rječniku ličko-krbavske županije", 1915. godine, zapisao Romiće samo u selima Mikinjar, kod Udbine, i Osreci, kod Srba, a prota Sava Nakićenović, u "Kninskoj Krajini", nekako u isto vreme, samo u selu Kninsko Polje, s napomenom da slave Sv. Nikolu i da su "došli iz Žagrovića, nazad 40 godina", dakle oko 1880. Ervenik, međutim, nije bio u sastavu ove županije.
Milan Radeka, u "Karlovačkom vladičanstvu", kojim obuhvata pravoslavne, ali i pounijaćene i pokatoličene srpske porodice istog prezimena u Lici, na Baniji i Kordunu, u Krbavi i okolnim krajevima na zapadu i severozapadu, navodi i porodice Romić, sa slavama Jovanjdan i Nikoljdan.
Romići su zabeleženi i u "Leksiku prezimena SR Hrvatske" (iz 1976) u mnogim opštinama ove republike.
Otkud Ramići u Erveniku? Na to pitanje možemo odgovoriti jedino razmatranjem porekla žitelja ovog velikog sela. Među žiteljima Bukovice koji su 16. januara 1653. tražili dozvolu od Mletaka da se nasele u Ravnim kotarima bilo je i ime Tadije Đurovića, ali danas u Erveniku nema tog prezimena, očigledno srpskog. Ovi ljudi su se verovatno odselili za Kotare ili Liku. Kod Zagreba postoji naselje Ervenik i vrlo je moguće da tu možda žive potomci nekadašnjih stanovnika dalmatinskog Ervenika.
Na internet sajtu, Erveničani o svom poreklu pišu: "Mi, po svemu sudeći, potičemo iz stare Hercegovine, što obuhvata današnju Hercegovinu i severnu i severozapadnu Crnu Goru. Kako je utvrdio Živko Bjelanović, jezik severne Dalmacije je najbliži jeziku hercegovačkih plemena".


Čobanov

G. Milan Čobanov, iz Berlina, pita za svoje poreklo, ali nam skreće pažnju da nije zadovoljan objašnjenjem da je ovo prezime - kako smo u avgustu prošle godine objavili u odgovoru g. Dragomiru Vojnoviću - nastalo od zanimanja, čobanskog. Smatra da su njegovi preci plemićkog porekla, da nisu mogli biti prosti čobani, jer su, kako navodi, svakako posedovali konje. Uz to, ima rodoslov porodice još od 1745. godine - od navrndede Andrije, koji se rodio te 1745, čukundede Valte, pradede Radivoja, dede Dimitrija i oca Zlatoja. Potiču iz Obilićeva, koje se sada zove Novi Kneževac, a slave Aranđelovdan.
Prvo, nisu svi sa istim prezimenom srodnici, čak ni na tako "malenom" prostoru kao što je Banat, a konje su, pored plemića, mogli da imaju i najubogiji stočari, makar brdske konjiće. A što se plemićkih titula tiče, one u periodu od 14. do 19. veka nisu ni bile neka "srpska" tradicija, kad Srbi nisu imali svoju državu, već su se dobijale "po zasluzi", od stranih dinastija, ponekad i uz pokatoličavanje. Ali, to je posebna priča.
U Banatu ima Čobanova i Čobana, ali i Čobanina, Čobanskih, Čobanića i Čobanjevih u više mesta i sa različitim krsnim slavama, a samim tim i različitog porekla. U Čoki, Čobanovi slave Nikoljdan, ali su neutvrđenog porekla, kao i oni zabeleženi u Ostojićevu, sa slavom Sv. Nikola.
U nekadašnjem Obilićevu, sada delu Novog Kneževca, Čobanovi su upisani u "Domovnik" u drugoj polovini 19. veka, s napomenom da su "skoro došli iz Sanada" i da slave Sv. Petku.
U selu Kumani, među familijama čije poreklo nije utvrđeno, nailazimo na Čobanove-Vladarkove, slava Aranđelovdan, za čijeg se rodonačelnika kaže da je došao sa stadom ovaca i dobio "frtalj rezervatske zemlje". U "Protokolu rođenih i venčanih", ali i umrlih, iz 1757-1765. godine, zapisan je i Jovan Čoban.
Možda bi Čoban-Vladarkovi iz Kumana bili preci g. Milana.
I da ponovimo: prezimena Čoban/Čobanov i slična, van svake sumnje su nastala prema zanimanju pretka porodice, čobaninu. Ova reč je turcizam, iz persijskog, u skraćenom obliku čoban, kao Sloven umesto Slovenin. Poznato je da se, ranije, većina stanovništva u Banatu bavila stočarstvom, pa je ovo ime-prezime moglo da bude pridodato već postojećem prezimenu bilo koje familije koja se bavila stočarenjem na letnjim ispašama.
Što se njihovog porekla tiče, može se reći da su se te familije davno naselile, o čemu svedoči činjenica da ih beleže među prezimenima na rekama u Vojnoj granici, tzv. Šajkaškoj. Još u 18. veku prezimena istog korena, čoban, javljaju se u raznim mestima, a poreklo tih porodica je moglo biti sa raznih strana:
ili su to potomci najstarijeg srpskog stanovništva naseljenog još pre dolaska Mađara, ili doseljene iz Vlaške, od privremeno povlašćenih Srba, odnosno prispele sa vlastelom u vreme seoba, na njihove posede u Južnoj Ugarskoj, Erdelju, Temišvarskom Banatu ili Vlaškoj.
Mogu to biti i porodice koje su stigle čak iz zapadnih vojno-graničarskih posada Dalmacije, Like, Slavonije, a možda i pojedinačno iz Bosne, i prihvatile šajkašku službu. Upravo u Šajkaškoj, na primer, srećemo nekoliko varijanti ovog prezimena - Čoban, Čobanin, Čobanin-Alaman, Čobanin-Vasićev, Čobanin-Milićev, Čobaninov, Čobanić i čisto Čobanov.


Zjačić/Velić

U februaru smo odgovorili g. Jovanu Zjačiću, iz Australije, na pitanje o poreklu njegove porodice, iz Raštevića kod Benkovca, sa slavom Đurđevdan. Ovih dana nam se ponovo javio, zahvalio srdačno, i dopunio prvo pismo. Naime, kad su njegovi roditelji pročitali naš odgovor, setili su se da su njihovi preci imali i drugo prezime, ili nadimak - Velić.
Naravno, ovaj dodatni podatak baca i dodatno svetlo na celu istoriju njihovog porekla. Moramo da pretpostavimo da je ova tvrdnja tačna, iako nigde u literaturi nema nikakvog pomena o vezi ova dva prezimena.
Teško je reći kada je moglo doći do podvajanja ovih porodica i prezimena jer su i Zjačići i Zjače vrlo rasprostranjeni i poodavno prisutni na prostorima Bosne, Hercegovine, Hrvatske - kao i Velići. Svakako nismo pogrešili u oblastima iz kojih su i jedni i drugi krenuli i u koje su stigli - od jedne Tromeđe, Crne Gore, Srbije i Hercegovine, do druge - Bosne, Hercegovine i Dalmacije.
Samo smo u jednom izvoru našli da Velići nisu jedna familija, pa je mogućno da su Zjačići, u stvari, bili deo grupe porodica sa zajedničkim prezimenom Velić. U tom slučaju Velići bi, zaista, bili neka vrsta nadimka ili oznake za čitavu grupu porodica sa zajedničkim karakteristikama. U svakom slučaju bili su mnogobrojni jer ih ima u sve tri konfesije - pravoslavnih, katolika i muslimana.
U "Plemenskom rječniku ličko-krbavske županije" Radoslava Grujića evidentirani su samo u Brlogu i oko njega, dok ih Milan Radeka ne beleži među pravoslavnima u "Karlovačkom vladičanstvu". Prema "Kninskoj Krajini" Save Nakićenovića, Velića ima u Zvjerincu, kod Knina, gde su se doselili početkom 20. veka iz Dalmacije, i u Kninskom Polju, gde su kao katolici naseljeni iz Bosne u 18. veku.
Jovan Erdeljanović, međutim, u delu "O poreklu Bunjevaca", piše da je žumberački uskok Novak Velić, zabeležen 1635. godine, bio pravoslavni Srbin, doseljenik sa bosansko-dalmatinsko-ličke tromeđe. U Bosanskoj Krajini i u srednjoj Bosni, u parohiji Vareš, Velići su zabeleženi kao pravoslavni Srbi, kao i u Vojvodini, gde ih ima i katolika, Bunjevaca. U okolini Visokog, Velići su muslimani. Spomenimo i da su od pet sela u Bosni, imenom Velići, tri muslimanska, a dva muslimansko-srpska.
U Hercegovini, u Slatini kod Jablanice, Velići su danas samo muslimani, starinom iz Rakitnog i da su im preci bili katolici, najverovatnije pokatoličeni Srbi.
Akim i Vukota Miljanić, "Prezimena u Crnoj Gori", kažu za Veliće da su najstariji naseljenici u Risnu, Kotoru i Ulcinju i upućuju na Veljiće za koje navode da potiču iz Bistrice, kod Bijelog Polja, a da ih ima i u Vladimiru kod Ulcinja.
Oni kažu da su Veljići najstariji Bratonožići koji danas žive u vasojevićkim selima Polici i Docu, a ima ih i u Dobroti, Kotoru, ali današnji Bratonožići i ne znaju da su im saplemenici. To i ne bi treba da čudi, s obzirom na pretpostavke da su ove porodice poreklom od plemena ili bratstva zvanog Bukumiri od koga se uobličilo novo pleme - Bratonožići.
"Pretvaranje" Veljića u Veliće lako je objašnjivo ako se zna da stara azbuka nije ni imala slovo lj, pa su tek kasnije od starinskih imena Velimir i Velemir nastajala Velja i Vele, od kojih će potom nastati prezimena, među njima i Veljić.
__________________
svetlana@diskusije.net
MARLI nije na forumu  
Old 02.02.2010, 10:46 AM   #60
 
Avatar korisnika MARLI
 
Status : Diskutant
Reputacija : MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!
Reputaciona moć : 291
Korisnik od : 16.02.2007
Pol : Žensko
Lokacija : SRB/DEU
Godine : 30
Album : Pogledaj album ovog korisnika
Postovi : 8,961
Default

POREKLO SRPSKIH PORODICA I PREZIMENA (61)

Lipničević

Iz Klivlenda, gđa Nena Đikić pita za svoje devojačko prezime Lipničević. Potiče iz muslimanske porodice, iz Bijeljine, sa suprugom, Srbinom, i decom do početka 90-ih živeli su "prelijepim životom" u njegovom rodnom selu u Hrvatskoj, ali su proterani i našli se u Americi. Dodaje da su njeni - otac Ibrahim i deda Latif - na svoj način obeležavali Božić (u kući je kuvan beli kukuruz) i Uskrs (farbali su jaja), kao i slavu, Đurđevdan, pa veruje, i volela bi da se pokaže - da su, u stvari, srpskog porekla. I još dodaje da se njen pradeda u Bijeljinu doselio iz Loznice, u Srbiji.
Poštovana gospođo Neno, iz istorije, kao i iz mnogih naših priloga i istraživanja korena mnogih porodica, mogli ste videti da je srpsko stanovništvo u našim krajevima u ranijim vekovima, iz raznih razloga, često bilo u situaciji da prelazi u islam. Neke porodice su nastojale da se to zaboravi, druge su to odlučno negirale, kao što se, na drugoj strani, u nekim porodicama koje su ostale u pravoslavlju isključivi -Srbin može biti samo pravoslavne vere.
Vaše prezime nesumnjivo znači da neki vaš predak potiče iz sela Lipnice, koje je nekada bilo varošica, u Jadru, i - kada je prešao u Loznicu - najverovatnije bio prozvan Lipničanin ili Lipničan, kako to Vuk Karadžić nedvosmisleno objašnjava u svom "Srpskom rječniku". Takođe je gotovo izvesno da je potom njegov sin ili unuk tom prezimenu dodao uobičajeni završetak srpskih prezimena i počeo da se preziva kao vaš deda i otac - Lipničević.
Bez arhivskih istraživanja, a neizvesno je da li bi i ona bila uspešna, ne možemo reći kako je glasilo ranije prezime, a ni to kada su Vaši preci primili islam. Vrlo je verovatno, međutim, da su već bili u ovoj veri u vreme kad su Turci napuštali srpske gradove, polovinom 19. veka, pa su se tada, ili nešto kasnije, povukli preko Drine.


Milanović

Za prezime Milanović pita nas nekoliko čitalaca, među njima g. Lazo Đaković, iz Štutgarta, čija je majka od Milanovića sa Kosova, i gđa Biljana Milanović, iz Republike Srpske. Ona je, preko "Novina serbskih", navela da su njeni preci iz Like i želela da zna "mnogo više".
G. Đaković je javio da je rođen u selu Novo Čikatovo, kod Glogovca, u koje se njegov pradeda doselio 1923. godine "iz okoline Bosanske Krupe" i da slave Sv. Nikolu. Slavu majčine porodice nije naveo. Iako bez potpunih podataka, Milanovići, pogotovo ovi sa Kosova ili Metohije, zaslužuju da im se posveti pažnja.
Milanovića ima u svim srpskim krajevima, ali se - zbog zavičaja g. Đakovića, u Pounju - usredsređujemo na one iz Bosanske Krajine i nekadašnje Vojne granice na levoj obali Une jer su se porodice ovog prezimena upravo iz Like doseljavale, nakon Prvog svetskog rata, na Kosovo, u selo Vrelo.
Milanovići u ovim krajevima najviše slave Sv. arhanđela Mihaila, manje Sv. Jovana Krstitelja i Đurđevdan. Prema istraživanjima Petra Rađenovića i Milana Karanovića, najviše ih je bilo - do izgona krajem prošlog stoleća - u Pounju.
Pouzdano se može tvrditi da se radi o istim familijama i u Dalmatinskom zaleđu, u Lici, Baniji, na Kordunu, širom Slavonije i u zapadoj Bosni. Prema podacima etnologa i antropogeografa škole Jovana Cvijića, Milanovići sa ovom slavom, kao velike i ugledne familije, najviše su bili rasprostranjeni u Pounju i okolini Bosanskog Petrovca.
Petar Rađenović, u monografiji "Bjelajsko polje i Bravsko", navodi da je "vrlo neznatan broj porodica" već bio u tom kraju u vreme kad je zidan grad Petrovac, to jest oko 1700. godine i posebno da je, prema "narodnom pamćenju", jedna porodica Milanović, sa sedam kuća, bila u Suvaji, naseljena oko 1675. godine sa reke Zrmanje u Lici.
Milan Karanović, u delu "Pounje u Bosanskoj Krajini", kaže da je najveća grupa familija u Bosanskoj Krajini, Lici i severnoj Dalmaciji i posle Prvog svetskog rata sačuvala predanje o srodnosti 19 prezimena: Rodići, Stojsavljevići, Novakovići, Stupari, Đumići, Umićevići, Todići, Starčevići, Dajići, Milanovići, Milinovići, Radoševići, Budimiri, Vajagići, Sučevići, Tomčići, Makivići, Lukići i Šuge i da svi slave Sv. arhangela Mihaila.
Navodi još da su iz "Macedonije", pre 400 godina, znači u 16. veku, krenuli u Hercegovinu, kao i da mu je jedan sveštenik, Stojsavljević iz Dalmacije, rekao da su njegovi stari u Vrliku, na granici Dalmacije i Like, došli od Crne Vode kod Prilepa.


Nešić

G. Milenko Nešić, iz Hinklija, u Ohaju, SAD, njegova porodica je u krvnom srodstvu sa vojvodom Markom Miljanovim, iz Kuča, budući da su i oni - kako kaže - poreklom iz tog plemena i slave Sv. Nikolu.
Poslao je i pismo svoga rođaka Vuka Nešića, iz sela Borovca, Medveđa, sa rodoslovom Palavrtića, od Drekalovića sa Ubala, navodeći da su i Nešići od njih poreklom. Taj rodoslov je sastavio Rodoljub Obradović, iz Engleske, čiji su preci - rođaci Nešića - takođe navedeni u njemu i koji je sačinjen prema kazivanju Rodoljubovog dede Ivana i babe Velike, Doke, iz Kuča, od Stojanovića.
Prema tom rodoslovu, Palavrtići su iz okoline Peći (Istok, Radulovce, Zlokućane i Štupelj) od kojih se jedan "poturčio" i postao Osman, ali je i posle promene vere nastavio da posećuje braću Vuksana, Jovana i Iliju koji su se odselili u Sjenicu, dok su Obrad i Neša ostali u starom kraju i od njih su nastale porodice Obradović i Nešić. Oni su kasnije živeli u prokupačkom kraju, među njima i Rodoljubov deda Ivan, od 1896, a neki od današnjih Nešića su se odselili u Veliku Planu.
Iz priloženog rodoslova Palavrtića i prezimena Nešić i Obradović mi, nažalost, nismo uspeli da pronađemo vezu sa Kučima, odnosno sa Drekalovićima i vojvodom Markom Miljanovim. Uzgred, on se prezivao - Popović.
U studiji o Kučima, dr Jovan Erdeljanović ne spominje nijednu od ovih porodica, ali za Drekaloviće kaže da su se razgranali - kao i Mrnjavčevići, o kojima smo, kao i o Kučima uopšte, već pisali na ovim stranicama.
Ako, g. Nešiću, imate još koje dokumente, trebalo bi da nam se ponovo javite. Rado ćemo se ponovo posvetiti istraživanju korena Vaše porodice, jer, teorijski, nije isključena makar i mala mogućnost da je jedna grana Drekalovića, s promenjenim prezimenom, stigla do juga Srbije.


Telebak

G. Goran Telebak, iz Haselta, Belgija, želi da više sazna o svom poreklu. Rodio se u Čačku, gde se za vreme Drugog svetskog rata, kao izbeglica, doselio njegov deda Đorđe, rođen u selu Željuši, Potoci, Mostar, koji je, kao i mnogi u familiji, bio železničar. Slave Sv. Nikolu. Smatra da su poreklom iz Hercegovine, a želeo da sazna da li baš iz Željuše.
Da odmah kažemo da je Goran u pravu što se hercegovačkog porekla tiče. Iz izvora kojima raspolažemo vidi se da porodice sa ovim prezimenom nisu zabeležene ni u Bosni niti u Crnoj Gori, dok u Hercegovini - prema monografijama Jevta Dedijera i Obrena Đurić-Kozića i "Hercegovačkim prezimenima" Rista Milićevića, prezime Telebak nije tako retko. Štaviše, postoje dve grane Telebaka, sa slavama Sv. Jovan i Sv Nikola, odnosno - toliko su razrođene da ne pamte eventualno zajedničko poreklo.
Problem je, međutim, u tome što oni u Željuši, i u Bijelom Polju kod Mostara, gde se doselio deda porodice Telebak iz LJubomira, slave Jovanjdan, a ne Sv.Nikolu. Telebaka ima i u Zelenici i u Ravnima.
U Željuši i Zelenici su potomci dvojice braće doseljenih u 18. veku, o kojih su se neki iselili u Ravne i Luku, kod Nevesinja, a odatle u Trešnjevicu, Borač.
Nikoljdan, kao i porodica g. Gorana, slave Telebaci u Žabici, kod LJubinja, u koju su došli oko 1820. godine iz Žrvnja, a ima ih i u Mostaru.
Nepodudarnost podataka koje nam nude g. Goran, kao i navedeni autori, ima trojako objašnjenje. Prvo - da Goranovi preci nisu došli iz Željuše, nego je ovo mesto naknadno iskrslo u sećanju umesto Žabice. Drugo - da je u Željuši, pored "jovanjštaka", bilo i Telebaka koji su slavili (i slave) i Sv. Nikolu. Treće - da je iz nekog razloga Goranova porodica promenila slavu. Ovo neslaganje može da se razjasni - odlaskom u zavičaj.
Stvarna zagonetka je poreklo prezimena. Od svih mogućnosti - da je koren neki turcizam, romanizam, germanizam, nijedna nije uverljiva. Pomišljali smo i na grčki koren - Telemah se zvao Odisejev sin. Preostaje da se i za tim dalje traga.


Šćepanović

G. Branislav Šćepanović, iz Sidneja, davno nas je pitao nas za svoju ujčevinu (prava i lepa reč!) iz okoline Đakova u Slavoniji i mi smo mu odgovorili o prezimenu Dragić. Usput je rekao da su njegovi Šćepanovići, slava Sv. Luka, iz plemena Rovca, u Crnoj Gori, i to nas je navelo da i o Rovcima kažemo više, jer se o njima u široj javnosti ne zna dovoljno.
Prema prof. Mirku Barjaktaroviću, pleme Rovca naseljava prostor od reke Morače i dalje prema Piperima i Bjelopavlićima.
Granica ide preko Kupine, Javorka, Mičin Dola, Kurozeba (ili "Zebokura") i Rogođeda do piperske Lukavice, pa preko Kapetanovog jezera, do Radojeve Prodoli, Gornje i Donje Morače, rečice Ibrištice i sela Trešnjice, te zaseoka Cerovice. Dalje se spušta Ibrišticom, do njenog ušća, i preseca Moraču da bi, kod utoka Sjevernice, ponovo izišla na Moraču. Odatle, na jug, granicu Rovaca čini reka Morača sa poznatim kanjonom Platije, sve do mesta Kupine, gde počinje linija razgraničenja sa Piperima.
Granice plemena su semenjale tokom istorije, naročito zbog plemenskih sukoba oko ispaša na planinama. Napadali su ih Piperi i Bjelopavlići, ali su i sami bivali potiskivani od jačih plemena. Od 15. veka, rovačke planine su bile Štitovo, Ponikvica i Vukotica.
Rodonačelnik Rovaca je Gojak koji se doselio iz Nikšićke župe i zatekao starosedelačke porodice, Sinđiće i Dmitriće, čiji potomci i danas žive u Sreteškoj Gori, Miletiće u Gornjim Rovcima, Petričiće u Međurječju, Raduloviće u Liješnju i Mrvoševiće. Danas ih ima samo po koja kuća, 20-ak različitih porodica koje smatraju predstavnicima "starog svijeta".
Drugi sloj Rovčana su potomci nekog Bogdana iz LJešanske nahije, koji se bio najpre nastanio na Čevu, a potom u Vojniću. Prema plemenskom predanju, u današnju oblast Rovaca došli su u 16. veku. Slave Aranđelovdan, a preslavljaju Ćirilovdan, koji je bio njihova ranija slava, za razliku od Gojakovih potomaka koji slave Lučindan (Sv. apostola i jevanđelistu Luku) i koji su treći, najmnogobrojniji sloj u rovačkom plemenu.
Po predanju, Gojak se nastanio u delu sela Mrtvo Duboko koje se sada zove Gojačevina. Imao je četiri sina - Vlaha, Bulata, Šćepa i Sreza, koji će se, kao odrasli, raseliti sa Gojčevine. Šćepo je ostao u mestu Liplje, u Međurečju, gde su danas Šćepanovići. Gojakovi potomci čine 386 domaćinstava ili 75 odsto rovačkog stanovništva.
Iz Rovaca se odavno iseljavalo, ali su veći talasi usledili posle oslobođenja Srbije od Turaka, pa 1889. godine, u okviru planskog naseljavanja Južne Srbije Crnogorcima - u Toplicu, Kosanicu i Jablanicu. Treća seoba je bila nakon Prvog svetskog rata, najviše na imanja u Metohiji i Južnoj Srbiji koja su napustili osmanlijski veleposednici, izbegli u Tursku, a četvrta u vreme kolonizacije Vojvodine, posle Drugog svetskog rata, kada je oko 40 porodica Rovčana prelo u Bačku.
Šćepanovići u Crnoj Gori su poreklom od nekoliko loza. Pored Rovčana, Šćepanovića ima na Mojkovcu, kod Bijelog Polja, u Bjelopavlićima i Pješivcima, kao i u Nikšićkoj Župi, u Popovu Polju, u Drobnjacima i Podgorici, poreklom od Bratonožića.
__________________
svetlana@diskusije.net
MARLI nije na forumu  
Zaključana tema

Bookmarks

Opcije teme
Način prikaza

Opcije postovanja
Ne možete kreirati novu temu
Ne možete poslati odgovor
Ne možete dodati priloge
Ne možete prepraviti svoju poruku

BB kod je uključen
Smajliji su uključeni
[IMG] kod je uključen
HTML kod je uključen


Slične teme
Tema Temu otvorio/la Forum Odgovora Poslednji post
Poreklo prezimena - vas rodoslov ? MARLI Istorija 980 danas 03:59 AM
Žene sa dva prezimena! ivana Brak 110 31.01.2012 07:34 PM
Poreklo evropske ideje (EEZ, EU) Duh Sekire Istorija 3 10.07.2011 01:07 AM
..::Poreklo astrologije::.. Yeca Astrologija 5 22.07.2009 01:42 AM
Muke sa izgovorom nasih imena/prezimena Bojan Dijaspora 19 29.07.2008 01:43 AM



Forum Right Top
Forum Left Bottom Forum Right Bottom
 
Right Left
Korisnicki pristup
Zaboravili ste šifru?
Forum LeftForum Right


Forum statistike:
Korisnika: 52,361
Tema: 19,325
Poruka: 833,481

Trenutno je 269 aktivnih korisnika na forumu.
Forum LeftForum Right


Forum LeftForum Right


Izdvajamo:
Forum LeftForum Right


Preporucujemo:
Forum LeftForum Right


Radio:
Forum LeftForum Right


Marketing:
Forum LeftForum Right


Reklame:
Forum LeftForum Right
Right Right
Right Bottom Left Right Bottom Right