Header


Forum Left Top



Istorija Kažu da je istorija učiteljica života. Koliko smo zaista naučili od nje?

Zaključana tema
 
LinkBack Opcije teme Način prikaza
Old 20.02.2009, 06:15 PM   #41
 
Avatar korisnika MARLI
 
Status : Diskutant
Reputacija : MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!
Reputaciona moć : 291
Korisnik od : 16.02.2007
Pol : Žensko
Lokacija : SRB/DEU
Godine : 30
Album : Pogledaj album ovog korisnika
Postovi : 8,961
Default

POREKLO SRPSKIH PORODICA I PREZIMENA

Ačić

Iz Sidneja, g. Zdravko Ačić, koji da zamisli dan bez "Vesti", u želji da sazna više o poreklu i porodice i prezimena, pita da li su im i Acići i Aćići srodni? Rođen je u selu Povelič, kod Srpca, sada u Republici Srpskoj. U ovaj kraj, Posavinu, doselio se njegov pradeda Niko, stočar, sa granice Ključ-Sanski Most, i bio primljen kao kmet kod bega Silajić. Slava Ačića je oduvek Sv. Đorđe. Ačića, kaže, nesrodnih, ima i u Prijedoru, Sanskom Mostu, Beogradu, Sarajevu, Zagrebu i u Sloveniji. Zanima ga kako je nastalo prezime, iz kojih krajeva vode poreklo i ko je u srodstvu sa Ačićima.
Prema šematizmu Srpske pravoslavne crkve za mitropoliju i arhidijecezu Dabro-bosansku, Ačića je, krajem 19. veka, bilo u parohijama Božići, kod Dubice, sa slavom Sv. Đorđe. NJima nesumnjivo pripada i porodica našeg čitaoca. Takođe ih je bilo u Ribniku, kod Ključa, slava Sv. Jovan, i Dabru, Sanski Most, slava Sv. Nikola.
Acići su zabeleženi u parohiji Nožička, kod Prnjavora, slava Sv. Đorđa, a Aćići u parohiji Bastasi, u oblasti Unac, slava Sv. Nikola.


S obzirom na to da muslimani uglavnom nejasno izgovaraju suglasnike c, č i ć, a oni su vodili sve "teftere" svojih kmetova, Srba, nije isključeno da su sve te porodice bile u srodstvu.
Pošto Aćiće u Bastasima, naseljene iz Like, beleži u "Karlovačkom vladičanstvu" i M. Radeka među pravoslavnim porodicama sa slavom Nikoljdan, ali i Ačiće i Adžiće - sa slavama Nikoljdan i Đurđevdan, potražili smo ih na teritoriji Like, Dalmacije i Slavonije. U "Leksiku prezimena SR Hrvatske" pronašli smo kao Ačiće u Bastajima Velikim, kod Daruvara, Bjelovaru, Grubišnom Polju, Virovitici i Zagrebu. Grubišno Polje, sa okolnim mestima Mala Peratovica, Velika Barna i Velika Dapčevica, svakako je krajem 20. veka bilo matična oblast ove familije.
To što prezime Ačić, u izgovoru i pisanju, nalikuje prezimenima Aćić, Acić, pa i Adžić, ne treba da čudi, jer su u tim sredinama, u Vojnoj krajini, zapisivači bili austrijski činovnici ili naši ljudi koji su slabo znali nemački.
Može se zaključiti da je izvorni oblik prezimena bio Aćić, jer pouzdano znamo za hipokoristik Aćo, od Aćim, ili nadimak istog oblika - od prezimena Aćimović!


Kostadinović

Zahvaljujemo se g. Zoranu Kostadinoviću na lepim željama našem listu "Vesti" i rubrici "Srpske porodice i prezimena", ne samo što je verni čitalac nego i stoga što ne možemo da odgovorimo na pitanje o njegovom poreklu. Osim prezimena i mesta sadašnjeg boravka, Sidneja, ne daje nam nijedan drugi podatak o sebi i svojoj porodici.
Da bismo mu ispunili želju molimo ga da se potrudi - da nam se ponovo javi i upotpuni podatke o sebi i svojoj porodici, prema uputstvu pod naslovom "Etnolozima napišite sve što znate o sebi".


Kuljić

G. Milenko Kuljić iz Minhena saopštava da je rodom iz Trusine, kod Nevesinja, u Hercegovini. I njegov deda, pradeda i ostali preci poreklom su iz Trusine i susednog sela Solakovići. Čuo je da Kuljića ima i u Nevesinju i u Beogradu. Od oca i dede nije mogao da saznao o poreklu porodice i zato se obraća nama. Slava porodice Kuljić je Sv. Jovan.
U Donjoj Trusini, u Nevesinjskom polju, bile su ispaše za humska stada od Spasova do Tomina dane. Do upada četa Baja Pivljanina, ovde su živeli samo muslimani, koji su se iselili u Mostar, a na njihovo mesto se doselilo porodice iz Banjana, Drobnjaka i Pive. Jedna od od njih su i Kuljići ili Kulići (tako zabeleženi u Dubrovačkom arhivu), znamenita porodica iz Pive, od grane Branilovića.
I danas su, prema novijim podacima o Pivi, nastanjeni u Orahu i u Crkvičkom polju. Jevto Dedijer, u monografiji "Hercegovina", povezuje ih sa drugom pivskom porodicom Hadžić i kaže da su se u Hercegovinu doselili pre 230 godina, što bi značilo, u drugoj polovini 17. veka, najpre u Zovi Do, a potom, oko 1800, u Trusinu. Početkom 20. veka bilo ih je devet kuća u Dabru, Košuti i Solakovićima. Slava je Sv. Jovan Krstitelj.
Po našem istraživanju, Kuljići bi pre mogli da vode poreklo od Kulića iz Pive, jer se ovo bratstvo Branilovića rano spominje kao stočarsko sa katunima u Planini, a posle iseljeno u Bobane, kraju visokoj Hercegovini, i u druge oblasti.
I u Bosni je bilo i Kuljića i Kulića.
Prezime Kulić je moglo nastati kao patronimik od nadimka Kule, a on od Kulin.


Nojić

G. Nikola Nojić, iz Klermona, u Francuskoj, gde od 1967. godine živi sa porodicom, piše da je rođen u Štimlju, na Kosovu. Ime je dobio po Sv. Nikoli, jer se 1938. rodio na dan porodične slave. I njegov čukundeda, zvani Noja, slavio je Sv. Nikolu. Smatra da je ovo retko prezime, imala ga je još samo jedna porodica u okolini Prizrena.
U brošuri "Na obalama Nerodimke" pročitao je da se njihovo pleme u 12. veku iz Grčke doselilo na Kosovo i da su prezime dobili po nekom Noji.
Ta brošura nam je, nažalost, nepoznata, a čitalac ne kaže ko je njen autor, pa o njenoj sadržini, odnosno o vremenu doseljenja "plemena Nojića" ne možemo da se izjasnimo. Pleme je pod navodnicima jer, u etnografskom značenju ove reči, to je mogla biti samo grupa porodica srodnih po muškoj liniji. Dakle, eventualno, bratstvo ili familija Nojića.
Nedostaje i važan podatak - da li su Nojići bili starosedeoci u Štimlju, jer su "obale Nerodimke" malo širi pojam, čak i ako prihvatimo kao verodostojnu onu legendu o doseljavanju u 12. veku. U samom Štimlju, znamo iz ličnog iskustva, u vreme terenskog rada na Kosovu, ima dosta kolonista posle Prvog svetskog rata.
U monografiji A. Uroševića o Kosovu, izdanje SANU, pronašli smo Nojiće u "Štimlji", tako piše ovaj autor, na zapadnoj ivici kosovske ravnice, ispod planine Crnoljeve. Posle Prvog svetskog rata mesto je proglašeno varošicom. Od starih rodova jedino su opstali Isići, ali poislamljeni, potom poarbanašeni. Pripadaju fisu Gaš, ali znaju da su poreklom Srbi.
Svi ostali srpski rodovi, pa i Nojići, doseljavali su se tokom 19. i 20. veka. Nojići su "autokolonisti", kako zovu porodice koje su se preseljavale unutar jedne veće oblasti, u ovom slučaju, Kosova i Metohije, ali ne uvek svojom voljom, nego često voljom turskih posednika. Poreklom su iz sela Dorana u prizrenskom Podgoru, gde su stigli 1924. godine na imanje koje su kupili od Šiptara, onih koji su se, posle Prvog svetskog rata, iseljavali u Tursku. U to vreme je i država, Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca, najčešće kao nagradu za učešće u srpskoj vojsci u ratu, naseljavala porodice iz Crne Gore, Hercegovine, Dalmacije, Like, manje i Bosne i Srbije, na napuštena imanja turskih veleposednika. Nikako ne na imanja domaćih Šiptara!
Da rezimiramo: Nojići su starosedeoci na Kosovu i Metohiji, a nije isključeno da su se u prizrenski Podgor naselili iz severnih delova Grčke ili Albanije koje su u 12. veku, a i mnogo kasnije, predstavljale prilično gusto naseljen srpski etnički prostor, a u nekim periodima istorije, i državni. Javite nam se, jer je za ovakvo istraživanje potrebno znatno više vremena.


Cimbaljević

Gospodin Milan Cimbaljević - koji redovno čita naš list kad god ga dobije i onda "prosleđuje odmah dalje" - piše da su Cimbaljevići iz Dapsića kod Berana, pleme Vasojevići. Kaže još: Srbi ili Crnogorci, što je verovatno pitanje.
Ne piše, međutim, ni odakle je on, gde je živeo pre nego što se našao u Hagenu, i Nemačkoj, ni koju slavu slavi.
S obzirom da je Vasojević to olakšava naš zadatak, jer su oni mnogostruko obrađivani u literaturi, što isključuje mogućnost greške.
Pored Cimbaljevića, a negde su zabeleženi i kao Cimbaljići, u Dapsićima, gde su najbrojniji, ima ih i u Konjusima - desetak kuća u Savardaku, i u Cecunima. Slave Sv. Aranđela i poreklom su od plemena Pipera. U Vasojeviće su se "pribili" i potpuno su prihvaćeni, mada se zna da nisu "pravi", rođeni Vasojevići.
Sama reč "kimval" (kako se izgovora latinska reč cimbal) potiče od grčkog kimbalon, udarački muzički instrument u obliku trapeza sa žicama, a onaj koji udara, muzičar je cimbalaš. U pitanju je veoma star muzički instrument i spominje se, naravno sa hebrejskim nazivom, u "Davidovim psalmima" u Starom ali i u Novom zavetu, kod apostola Pavla: "On je kao kimval koji zveči ..."


Ćećez

Iz Austrije, gde se s porodicom obreo posle progona iz Donjeg Sela, kod Konjica, u akciji muslimanske vojske i HVO 1994. godine, obraća nam se g. Milovan Ćećez. NJegovo selo, u severnoj Hercegovini, na izlazu od Konjica prema Mostaru, na desnoj strani Neretve, nastanjivala je mnogobrojna familija Ćećez i svi se iselili posle stradanja odraslih muškaraca. Ćećezi su ovde živeli od kako se pamti, sve do poslednjeg građanskog rata u Bosni i Hercegovini, a sada su raseljeni po čitavom svetu.
U monografiji njegovog srodnika o Ćećezima, kaže se da su poreklom iz Banjana, iz Crne Gore, još oko 1660. godine, sa prezimenom Kovačević. Turske vlasti su ih prekrstile u Ćećeze, ali niko ne zna zašto. Ista monografija, kao usputnu stanicu ove familije navodi manastir Žitomislić, ali i verziju prema kojoj je prezime nastalo od naziva mesta Ćeće, u okolini Vareša, u srednjoj Bosni.
U ime čitave porodice, g. Ćećez traži odgovor na svoju adresu.
G. Ćećez, ukoliko želite da Vam odgovorimo lično, usvakom broju "Korena" videli ste našu adresu i telefon ma koje možete da se javite, radi dogovora o ispunjenju Vašeg zahteva. Sada Vam odgovaramo preko "Vesti".
Mogu se postaviti dve teorije o poreklu Ćećeza, jer nam g. Milovan nije pružio ključni podatak - koja im je slava.
Prezime Ćećez je turskog porekla, odnosno Turci su ga dali njegovim precima.
Među prezimenima Srba u Bosni, Ćećezi u istoj oblasti, Pazariću, kod Sarajeva, imaju dve slave - Đurđevdan i Jovandan. Ovaj podatak nam otkriva odakle su se Ćećezi doselili u Bosnu. Drugo, bili su stočari, jer je put prema Sarajevu i okolnim planinama bio stočarska staza za letnje ispaše.
Ako su od Kovačevića, kao što pretpostavlja Vaš rođak u monografiji o familiji, teško je utvrditi da li su od onih koji slave Đurđevda, Jovandan ili Miholjdan. Sve tri grane postoje i u zapadnoj Srbiji, preko Drine, ali i u istočnoj i centralnoj Bosni i u Hercegovini, u Banjanima i Drobnjaku.
Ako uzmemo da su to Kovačevići sa Grahova, u Crnoj Gori, koji slave Đurđevdan, mogli su da se nasele u Pazarić preko Drine, jer ih ima pod planinom Soko i oko LJubovije, u selima Lonjin i Gračanica.
U Dedijerovoj "Hercegovini", u Kljenu, na zaravni između Nevesinjskog i Dabarskog polja, zabeleženi su Kovačevići starinom od Grahova koji su to došli preko Banjana. Slave Đurđevdan, a prislužuju Matijevdan.
Interesantno je da u Grahovu, kod Livna, ima Ćućuza koji slave istu slavu, Đurđevdan.
Ali, pošto ne znamo slavu, Ćećezi bi, po drugoj našoj pretpostavci, mogli da vode poreklo i od jedne druge stare hercegovačke porodice koja se još pre četvrtog veka doselila iz Riđana, Nikšić, a daljom starinom su iz Stare Srbije. Pišite nam, ako želite potpuniji i precizniji odgovor.


Šantić

Gđa Katarina Živković, iz Berlina, ranije nam je čestitala Novu 2008. i Božić, a sada nas pita o poreklu prezimenu muža - <ĐŽ>ivković i ćerke Vesne, udate Nikolić. Nažalost, nije poslala sve potrebne podatke, pa molimo da nam se ponovo javi - koja je slava roditelja njenog supruga, kao i Nikolića. A naročito, odakle su se Nikolići doselili u Beograd. Ima ih na desetine, bez tih podataka, gde su ranije živeli i slave, može samo da se luta.
Da ljubazna čitateljka ne bi ostala bez ikakvog odgovora, potrudićemo se da kažemo nešto o Šantićima, familiji njenog oca, koja potiče iz istog Šantići su veoma stara i ugledna hercegovačka porodica. Ko, i danas, ne zna za našeg velikog pesnika Aleksu Šantića? Do poslednjeg građanskog rata, bilo ih je u Dužicama, nekadašnjem stočarskom katunu, i u Donjem Crnču, gde su došli iz Čerigaja, mostarsko Blato, koji su nekad zvali "hercegovački Misir". Po Dedijeru, tu su se naselili poodavno, iz Stona, pošto su osiromašili. A daljom starinom su iz Crne Gore. Slavili su Nikoljdan.
U drugoj polovini 19. veka bila je poznata kuća mostarskih trgovaca Rista (oca pesnika Alekse) i Miha Šantića. Mnogi Šantići - na Pelješcu i u oblasti Mostara - primili su katoličanstvo, bilo pod pritiskom bilo dobrovoljno, da bi stekli povlastice za trgovinu na moru.
Tako su i preci supruga naše čitateljke stigli čak u hrvatsko Zagorje.
__________________
svetlana@diskusije.net
MARLI nije na forumu  
Sponsored Links
Old 20.02.2009, 06:15 PM   #42
 
Avatar korisnika MARLI
 
Status : Diskutant
Reputacija : MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!
Reputaciona moć : 291
Korisnik od : 16.02.2007
Pol : Žensko
Lokacija : SRB/DEU
Godine : 30
Album : Pogledaj album ovog korisnika
Postovi : 8,961
Default

POREKLO SRPSKIH PORODICA I PREZIMENA

Svjetlanović

G. Jovan Svjetlanović iz Gagenaua, u Nemačkoj, gde već 40 godina, piše da je rođen Skender Vakufa, u selu Bastaji, sada Kneževo, zaselak Svjetlanovići. Svi Svjetlanovići, kojih ima i u Australiji, Americi, Kanadi i Evropi, potiču iz ovog sela i svi slave Sv. Đurđa.
Među srpskim prezimenima u Bosni, prema šematizmu Srpske pravoslavne crkve za 1892. godinu, prezime Svjetlanović, slavi Đurđevdan, bilo je zastupljeno samo u okolini Mrkonjić Grada, tada Varcar Vakufa, u parohiji Živinice. Drugde ih nismo našli. Međutim, pre nekoliko decenija, u Slavoniji, u dva sela kod Nove Gradiške, jednom kod Siska i u Zagrebu, registrovani su Svitlanovići. Verovatno je da ih tamo i dalje ima ako je tačna naša pretpostavka da se radi o pokatoličenim Svjetlanovićima koji su, radi lakšeg uklapanja malo preinačili prezime.
Prezime je relativno novo, iako smo od srednjeg veka imali ženska imena Svetla i Svetlana, a retko i muško Svetlan, ali su u međuvremenu bila izobičajena. Jedino je Svetlana, od pretprošlog veka, ponovo "u modi" ali pod ruskim uticajem.
Zbog toga smo skloniji da tvrdimo da je oblik Svjetlanović i selo po njima, kao i Svitlanović, nastao od starih prezimena Svjetlica, Svjetlić, Svitlić i Svjetličić o kojima smo svojevremeno, 22. maja prošle godine, već pisali, odgovarajući Vladi Svijetlici. Napomenuli smo da je i u tom prezimenu verovatno ubačeno samovoljom ili iz neznanja nekog činovnika ili sveštenika.
Svjetlica i Svitlica su, zapravo jedno prezime u dva štokavska izgovora - ikavskom i ijekavskom. Jasno je da su istog porekla, s obzirom na to da imaju istu slavu - Đurđevdan. Tako je Svjetlica bilo u Bugojnu, Gerzovu - u parohiji Vagan, i oko Krupe - u parohijama Gašica i Bijakovac, Dubovik, Ivanjska i sama Krupa, dok su Svitlice zabeležene u Vukovskom kod Bugojna i LJuvši, kod Varcar Vakufa, danas Mrkonjić Grada.
M. Karanović veli da su u Pounju Svjetlice starinački rod i da su jedno sa Vranješima, Milinovićima i Mršićima, a od njih su i Stanivukovići, Ivanići, Ercezi, Arelji, Dražići, Jovanići, Orelji, Kerkezi, Zeci, Rabate i Marići. I svi slave - Đurđevdan. Tako su u Bušević doseljeni sa Ivanićima pre okupacije Bosne, a odatle su stigli i u Dubovik. Iz Like su se Svjetlice sa istom slavom u to vreme doselile i u Ivanjsku pored Une.
Svitlice u Vukovskom su, prema autoru monografije Milojeviću, starovnici. Pored njih, autor navodi i najstarije stanovništvo koje je tu bilo "pre Kosovskog boja", Kneževiće, sada sa zajedničkim prezimenom Pavlović. I oni svi slave Đurđevdan.
Pošto su kao Svitlići, sa slavom Aranđelovdan ili kao rimokatolici, zabeleženi i u Lici i Krbavi, te Baniji i Kordunu, zaključujemo da je njihov matični kraj pogranična oblast između zapadne Bosne i srpskih oblasti u Hrvatskoj, a da su se doselili iz Stare Hercegovine, iz Drobnjaka, još u 16. veka pred Turcima.
A prezime Svjetlica, i slična, nikako nije moglo nastati ni od Svjetle, Svjetlane ili Svjetlana nego samo od nadimka davnog pretka - svjetlica znači i munja, ali je to i ona zanimljiva svetleća bubica koju ponegde nazivaju svjetlac ili svitac.


Bunić

G. Vito Bunić piše iz Hamburga da potiče iz sela Boškovići, u opštini Laktaši. Porodica slavi Đurđevdan, a prislužuje Aranđelovdan, što se, otkad zna, nije menjalo. O svojima ne zna mnogo, koliko je čuo od oca, ali je zapamtio nešto vrlo bitno - da su se u Boškoviće doselili oko 1888. godine, iz Borkovića više Banjaluke. Uzgred, postoje Gornji i Donji Borković.
Pita nas odakle su Bunići iz Borkovića i šta su poreklom? I za žitelje Bunića u ličkom Krbavskom polju, koji je do 1991. imao 509 stanovnika. Mnogi su se odselili u Australiju. Zna da u Hercegovini postoje mesto Buna i reke Buna i Bunica, ali - ima li i prezime Bunić. Pročitao je da u Londonu živi "neki Bunić iz Leskovca" koji je u Englesku došao posle rata i zarobljeništva Nemačkoj. Mnogo je pomagao u vreme rata u Bosni pa moli da se o tom čoveku objavi u "Vestima", koje i on verovatno čita.
U Hercegovini, pored reke Bune, po kojoj je čitava jedna grupa Srba ikavaca koja se naselila na severu Bačke prozvana Bunjevcima, postoji i mesto Buna - sa obe strane reke Bune, na starom srednjevekovnom putu koji spaja Primorje sa Bosnom. Ali tamo nema, niti je poodavno bilo, ni jednog Bunića. To bi moglo da znači da su prethodno imali drugo prezime, a kad su se iselili uzeli su prezime po zavičajnom toponimom - Bunić. U mestu Hodbini, na obali rečice blizini Bunice, bilo je Bunića za koje Dedijer veli da su zbog siromaštva sišli sa Slipčića, kod Mostara. Slava im je Đurđevdan, a poreklo im je podalje - iz Crne Gore.
Do ovog zaključka smo došli proverom podataka o prezimenu Bunić prema podacima šematizama Srpske pravoslavne crkve za Bosnu s kraja 19. veka. Svi slave Đurđevdan - Boškovići u Piskavici, kod Banjaluke, i u <ĐŽ>ivinicama, kod Mrkonjić Grada, a samo u Grmuši, kod Bihaća, slave Sv. Nikolu. I svi sa prezimenom Borković, koje se najčešće sreće oko Gradiške, gde postoji i mesto Borkovići, slave Đurđevdan. Kada su se iz oblasti reke Bunice i tzv. boračkih sela, u oblasti Borač, selili u Liku i Primorje, neki su uzeli kolektivno ime Borkovići, a Bunići su se po preseljenju vratili na svoje staro prezime - Boškovići.
Postoji i mesto Bunić u Krbavskom polju, ali od tih Bunića koji su se naselili u Pounje posle Karlovačkog mira svi su poreklom muslimani, odnosno jedno vreme su bili poislamljeni. Interesantno je, međutim, da ih nazivaju Jezeranima, onako kako se zove i jedno selo u oblasti Borač, kod Mostara, odakle su i Boškovići. Ima ih u Bužimu, Gatima i Izačiću. U Grmuši, između Une i Grmeča, bilo ih je sedam kuća. Bunić slavi Nikoljdan i dovodac je u kuću Vukašinovića iz Bunića u Lici.


Parojčić

Iz Oksforda u Engleskoj gde se i rodio, javlja nam se Dušan Parojčić koji se, kako navodi, i sam poduže bavi proučavanjem svog porekla i prezimena. Pomno prati našu rubriku već pola godine i kaže da je oduševljen interesovanjem i svim podacima koji su prikazani u našim istraživanjima. Zna koliko je to težak i neizvestan posao koji ne mora uvek da da i precizan rezultat.
Smatra da je njegovo prezime izuzetno retko i da ga svi povezuju sa mestom Parojčići, Pržine, Crni Lug, Bosansko Grahovo. Rodoslovno stablo zna unazad do poslednje četvrtine 18. veka. Priča se, da je u to vreme u tom mestu živeo prvi Parojčić koji se zvao Dragojla Kvosarović, ili Kvosarević. Piše da je neizvesno da li je predak prezime Parojčić dobio kao nadimak ili ga je sam uzeo.
U Crni Lug se doselio sa bratom Mihajlom i sestrom Milicom. Sestra se udala u Banjaluku i o njoj se ništa ne zna.
Piše da u rodoslovnom stablu ima tvrdnja da su oni prvo stigli u Crnu Goru, sa južnog Urala, sa još trideset dvoje ljudi,a onda su se njegovi, zbog Turaka i da izbegnu poturčavanje, preselili u Crni Lug, u Bosni, mada su i tamo bili Turci. Ovaj deo pisma nije sasvim jasan pa ga ne bismo komentarisali.
Konačno pitanje čitaoca je da li su njegovi preci bili Srbi, Rusi ili iz nekog drugog naroda? Kaže se i da su doselili od Ravnih kotara i Cetine, ali tamo nema više ovog prezimena.
Pismo je dugačko, predugačko, pa bi i sažeto prepričavanje zauzelo celu ovu stranu. G. Parojčić, iako rođen u Engleskoj, koristi izraze, čak i turcizme, kao da se školovao i živeo u matici i koje većina rođenih u njoj i pre i posle rata ili ne zna ili uopšte nije ni čula za njih.
U svakom slučaju, poštovani čitaoče, lepo je od Vas i sasvim ste u pravu ako verujete svom rodoslovlju, pa i to što ste krenuli da ga proveravate ako mu sasvim ne verujete.
Tu smo na istom poslu. Možda su vaši preci, kao što pišete, i krenuli iz Rusije, kao uralski kozaci, posle Pugačovljevog ustanka, a možda su samo "srpski kozaci", graničari, nezadovoljni statusom, krenuli od Ravnih kotara i završili u kolonijama koje je ruska carica odredila za naseljavanje serbskog naciona, podno Urala i iza Volge. Kao što nije isključeno da su, opet nezadovoljni tim carskim privilegijama koje to nikako nisu bile, krenuli nazad, ali preko Crne Gore u Crni Lug i bosansko Grahovo.
Prosto ne znamo kako da se odnosimo prema ovolikoj sili Vaših pitanja i velike riznice podataka kojima raspolažete. Da i ne pominjemo da nas čudi da se u celom Oksfordu ne nađe pisaća mašina, jer bi se tada Vaše pismo mnogo lakše čitalo.
Zato, pošto koristite internet, ako želite kompletan odgovor, javite se na našu elektronsku adresu. Mogli bismo da pokušamo da rastumačimo raznorazne oblike Vašeg prezimena i termine koje Vi navodite takođe u raznim oblicima.


LJajić

Zanimljiv, pomalo zagonetan, ali i inspirativan problem nam predočava g. Murat LJajić, iz Ofenbaha, kod Frankfurta, rođen u Belim Vodama kod Novog Pazara. Kaže da su mu "Vesti" omiljen list, da čim ustane ide u najbliži kiosk da ih kupi i onda, uz kaficu, iščita "sve, od prve do zadnje stranice".
Pa nas, u ime svojih rođaka, među kojima je i jedan ministar u vladi Srbije, koji su ga - pošto je "najviše školovan od njih" - zadužili da nam se obrati:
"Interesuje me od koga plemena smo mi LJajići", u Bele Vode došli pre više od 120 godina. Uzgred, obećava "poklon kojim će nas obradovati ako mu odgovorimo".
E, to je presudilo, pa se pitamo što li smo do sada odgovarali na tolika pisma u kojima nije bilo sličnih obećanja.
Šalu na stranu, dragi g. Murate, bilo bi bolje da ste nas, umesto najavljenim poklonom, "darivali" konkretnim podacima: ne kažete ni kojih ste godina, niti otkad ste u Nemačkoj, a ni - što je inače još važnije - odakle su se vaši doselili, iz kog kraja su stigli u okolinu Novog Pazara, pogotovo što to nije bilo tako davno. Ni reči ni o raznim pretpostavkama o poreklu, samo da neki "pričaju da smo od tih ili onih"! Znači, preostaje nam da nagađamo.
Evo, da za sada pokušamo da objasnimo poreklo prezimena. Smatramo da je patronimičko, po pretku koga su zvali LJajo. To ime, koje je prvobitno bilo Lajo, moglo je biti izvedeno od Lazar. Drugim rečima, bio je hrišćanin, a po palatalizovanom (umekšanom) glasu i, što je karakteristično za gorštake Metohije i Kosova i severne Albanije, slutimo da je vaša familija poreklom iz ovih oblasti.
Ako je to slučaj, onda bi vaši mogli biti iz plemena Klimenta koji su, izvorno Srbi, ali i katolici i pravoslavni, samo poarbanašeni još pre nekoliko vekova. Oni su krajem 17. veka počeli da se sele na sever i tako stizali i u Rašku oblast, koja je u to vreme bila turski Novopazarski sandžakat. O tome je pisao još Jovan Cvijić u svom neprevaziđenom, svetski priznatom delu "Balkansko poluostrvo", koje je prvo bilo objavljeno na francuskom jeziku, u Parizu.
Naravno, Vi ste, mogli i drugačije učiti ili čuti. Naše je bilo da iznesemo pretpostavku koja počiva na naučnim argumentima.
__________________
svetlana@diskusije.net
MARLI nije na forumu  
Old 20.02.2009, 06:16 PM   #43
 
Avatar korisnika MARLI
 
Status : Diskutant
Reputacija : MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!
Reputaciona moć : 291
Korisnik od : 16.02.2007
Pol : Žensko
Lokacija : SRB/DEU
Godine : 30
Album : Pogledaj album ovog korisnika
Postovi : 8,961
Default

POREKLO SRPSKIH PORODICA I PREZIMENA (44)

Kostadinović

Uoči Nove godine, iz Sidneja nam se javio g. Zoran Kostadinović ne samo s prazničnom čestitkom redakciji, već i najboljim željama povodom 15. godišnjice izlaženja "Vesti". Zahvalili smo i zamolili ga da se ponovo javi, sa podacima o sebi - da bismo mu uzvratili tekstom o poreklu njegovog prezimena - što je on i učinio.
Već dve decenije živi u Australiji, a potiče iz sela Crkvenca, kod Svilajnca, u Donjoj Resavi. Nastojao je da prikupi podatke o porodici, ali ih nema mnogo, pošto su mnogi stariji iz familije, kao i njegovi roditelji, pomrli. U selu ima nekoliko familija Kostadinović, ali niko ne zna odakle potiču. Jedino zna da im je krsna slava Sv. Jovan.
Prezime Kostadinović je patronimik i potiče od muškog imena porekla Kostadin, odnosno vizantijskog Konstantin. Postoji i naziv "kostadinka" - za sitan metalni novac iz ranog srednjeg veka, ali bi prezime, po nadimku porodice koja je iskopavala ovaj novac na svom posedu, bilo Kostadinković.
Prezime Kostadinović nije zabeleženo početkom 20. veka u selu gde je rođen naš čitalac, pa je se svakako radi o novijim naseljenicima, i to s juga, čak kao više raznih grana familije istog prezimena. Kostadinovići se, međutim, sreću i ranije, sa starijim prezimenima - Knežević, u kosmajskim selima Nemenikuće i Popović i u Mladenovcu. Za njih je zabeleženo da su poreklom sa Kosova i da slave Sv. Jovana. Prema nekim podacima oni su srodni sa Paunićima (od kojih su Jerinići, Mirkovići, Rankovići), čiji se predak doselio najpre u Kovačevac, a potom u Nemenikuće. Zabeleženo je i da su u srodstvu sa Vaskovićima čiji su ogranci Arsenijevići, Markovići, Stevanovići, Jeremići, Rankovići - od tri brata (Milana, Stanoša i Dragoša) koji su se naselili u Kućane iz Vasojevića.
Sa njima je u srodstvu i grupa porodica kojima pripadaju i Kostadinovići - Mijajlovići, Negovanovići, Dunići, Stankići, Pavići i Radovanovići. Svi najdaljom starinom vode poreklo sa Kosova i slave Jovandan.
Moguće je da su neke od tih starih porodica ovo prezime dobile kao nadimak. U Crkvencu ima starinaca Skokića, sa slavom Jovandan, i Stojića, sa istom slavom, za koje je zabeleženo da su se doselili "preko Morave".
Ali, da pomenemo i mogućnost, koja je sasvim izvesna, da je ovo prezime nastalo po Kostadinosu, Cincarinu, jer su i Požarevac i Smederevo bile prava "meka" za zanatlije i kafedžije, te razne trgovce koji su u 18. i 19. veku, preko Makedonije, Bugarske i istočnih delova Srbije, pristizali u ove naše krajeve.


Danilović

G. Milenko Danilović piše iz Nemačke da nam se javljao na samom početku ove rubrike. Iz njegovog novog pisma se ne vidi da li je video naš odgovor na prvo pismo: on je bio i prvi čitalac na čije smo pismo odgovorili u broju od četvrtog jula 2006. Sada daje opširnije podatke o sebi i želi da zna konkretno - da li su poreklom iz Crne Gore.
Rođen je u selo Jagare, u okolini Banjaluke, preci su se u taj kraj doselili oko 200 godina ranije, navodno iz Mrkonjić Grada ili Šipova. Po porodičnom predanju, potiču od manastira Morače. Pradeda Vaso je imao šest sinova i jednu kćer, čiji potomci sada "žive širom planete", a za čukundedu Jovana se "pripoveda da je bio knez". Krsna slava im je Sv. Nikola, za razliku od Danilovića u Pljevljima, Šapcu, i Valjevu koji imaju druge slave.
Danilovića ima u Drobnjaku, Banjanima i Hercegovini, ali se ove oblasti ne smatraju Crnom Gorom, ali su neke kasnije, prema odlukama Berlinskog kongresa, ušle u njen sastav. Ovi Danilovići se izvorno smatraju hercegovačkim bratstvom koje je naseljeno po Boki i Hercegnovskoj okolini.
U višegradskom Starom Vlahu ima Danilovića u Bovanu iz Drobnjaka, koji su ogranak Međedovića. Postoji i selo Danilovići, ali u njemu nema žitelja sa ovim prezimenom. Druge familije omaju druge slave, ali zajedničko prezime Drobnjaković, jer su evidentno iz Drobnjaka.
Pošto je čitalac iz Bosanske Krajine, sasvim je sigurno - kako tvrdi većina autora - da su ovi Danilovići poreklom iz Raške oblasti. Tamo i nalazimo Daniloviće, ali u grupi porodica pod zajedničkim prezimenom Brašnji, gde su i Despoti, Ignjatovići i Poljaci, svi nastanjeni u Zvjezdu, Obardama, Babinama, Vrbovu, Tocima, LJeljenici i Bijelom Polju u Srbiji. NJihova slava je Nikoljdan.
Po jednoj lokalnoj legendi, Brašnje je prokleo Sv. Sava da se nigde ne mogu skrasiti, jer su ga primili na konak i proglasili lopovom.
Zaista, postoje i Danilovići od manastira Morače, potomci hotskog vojvode Bogića koji je došao sa prostora današnje Albanije i bio katolik u 15. veku, pa se potom "pribio" uz Moračane. Mi, međutim, nismo sigurni da su Danilovići našeg čitaoca od ove grane.
G. Milenko poziva sve Daniloviće da mu se jave preko redakcije "Vesti"! Mi, eto, ispunjavamo njegovu molbu.


Vujičić

U redakciju "Vesti", na adresu rubrike "Koreni", stiglo je u protekle dve godine oko 500 pisama čitalaca, a rekordno najviše poslao je g. Tomislav Vujičić, iz Minhena, uvek sa velikom željom da dopunimo objavljeni odgovor. Imao je razna dopunska pitanja, a u poslednjem pismu, koje smo primili polovinom februara, moli da mu odgovorimo bar na tri koja, u sažetom bidu, glase:
Prvo. Gde još u Crnoj Gori ima Vujičića?
Drugo. Kojem su velikom gradu u Crnoj Gori najbliži?
Treće. Kom velikom plemenu u Crnoj Gori pripadaju?
"Od sveg srca i sve duše, do samog neba" nam zahvaljuje - u nadi i iščekivanju da će konačno dobiti odgovor.
Rođen je u u selu Pravoševo na Zlataru. Slava je Sabor Sv. Arhangela Mihajla (21. novembar). Po predanju, stari su mu se iz današnje Crne Gore doselili u oblast Stare Raške.
Prvo. Vujičića ima raznog porekla i u više mesta u samoj Crnoj Gori. Oni na Žabljaku su od Ninkovića, a oni iz Čeva, Cetinje, pripadaju ogranku Ćetkovića. Oko 1887. godine neki od njih su se iselili u više mesta oko Mojkovca - Dobrilovinu, Gojkoviće, Prenćane, Stevanovac.
Kod Bijelog Polja su iz Vraneša, iz Kolašinskih polja. Od 17. veka su u Glavatu, u Grblju. Ima ih i u Nikšiću, Herceg Novom i u Podgorici, poreklom iz Rovaca. U Grnčarevo, u okolini Trebinja, došli su iz Dolova, Grahovo, gde se naselilio Vujica iz Zaslapa, Dobra Voda, iz plemena Cuce. Došao je iz Zagarača, kod Danilovgrada, gde je stigao iz Šobajića, iz plemena Bjelopavlića.

Od njih su i Zviceri u Cucama, Zvizdom. Od Vujičine braće Vukala i Vučura su Vukalovići i Vučurovići u Zupcima, u okolini Trebinja. Od brata Ilije su Ilići u Krivošijama, a od Miloša su Miloševići u Dobroti i Riocu, u Boki kotorskoj. Od njihovih rođaka su Vodovari u Krivošijama i oni u Zabrđu, u Pivi, koji su doseljeni od Foče. Iz Pive su se neki iselili u Tuđin, u Šumadiju, oko Kolubare. Oni slave Petkovdan.
U Drobnjaku ima Vujičića koji su prezime dobili po pretku Vujici Ćetkoviću, rođenom 1770. On je bio ugledna ličnost među Drobnjacima. Oni su slavili Đurđevdan. Pripadaju Prepčenjanima iz Nikšićkih Rudina. Posle Kandijskog rata1645-69. godine sele se u više pravaca. Smatramo da su Đurđevdan uzeli kao plemensku slavu, da bi kasnije, kad su stigli u starorašku oblast, vratili prvu slavu - Aranđelovdan, koji su slavili u prvom matičnom plemenu - Piperima.
Najbliža mesta Vujičićima u Piperima bila su Rogami Do, Đevič-Grad, prema Morači, i stara Dukla. Najstariji spomen Vujičića upravo se tamo i javlja, u današnjem selu Đuraševići, kao Vujičića kućišta. Oni su se odatle iselili najverovatnije u Cuce, a potom ili u Hercegovinu ili u Boku, jer ih onde odavno više nema.
Najbliže veće mesto Pravoševu, rodnom selu g. Tomislava je Prijepolje, nekada mileševski srez, ali u Republici Srbiji, ne u Crnoj Gori.


Čamo

G. Adis Čamo, u pismu iz Francuske, "sa divne Azurne obale", kaže da je rođen u Sarajevu, a od dede Alije, koji je iz Prače, kod Pala, 40 kilometara dalje, čuo je da su poreklom iz Hercegovine. Zanima ga da li su njegovi preci nekad, pre prodora Turaka na Balkan i islamizacije, možda bili pravoslavci - i koja im je bila slava. On sam, za razliku od ostalih u porodici, "ne praktikuje islam". Vrlo korektno ističe da zna dasje naša rubrika bavi istraživanjem porekla srpskih porodica i prezimena, ali veruje da možemo da pokušamo da mu odgovorimo. Kaže da Čama ima u Sarajevu i da su rođaci, kao i u Hercegovini, kako mu je rekao otac, ali nisu rođaci.
Da bismo odgovorili na prvo i glavno pitanje našeg čitaoca - da li su mu preci, nekada, možda bili Srbi pravoslavne vere, možda bi moglo da pomogne razjašnjenje samog prezimena. Prema jednom predanju, ono je došlo po nadimku Čamo koji je mogao da ima neki predak koji je "stalno čamio kod ovaca u planini". S obzirom da je glagol čamiti slovenskog porekla, kao i čajati ili očajavati, moguće je da se radi o familiji srpske narodnosti koja je primila islam.
Ali, ako je to predanje nastalo kao objašnjenje ovog neobičnog prezimena, možda stranog porekla, mora se uzeti u obzir i sasvim druga, neslovenska reč - turska reč čam - koja je u korenu ovog prezimena i znači bor, borovina (to jest čamovina), i od koje je i reč čamac. U tom slučaju, ova familija bi bila turskog porekla koja je u Crnoj Gori primila pravoslavlje, a u Hercegovini i Neumu katoličanstvo.
U današnje vreme pravoslavnih porodica s ovim prezimenom ni u Bosni niti Hercegovini, kao ni u Crnoj Gori ili u drugim krajevima.


Postoje, međutim, porodice sličnih prezimena. U selu Katun, u Paštrovićima, živela je familija Čamoda, od kojih je 1792. godine zabeležen neki Vuko, nesporno pravoslavne vere. Ali, njegovo prezime je nastalo verovatno od imena zaseoku - Čami Do. U plemenu Ćeklići, u selu Jezer, u nekadašnjoj Katunskoj nahiji - prema ispitivanjima našeg uglednog etnologa Erdeljanovića, kao i prema očuvanim toponimima kao što su Čamiska pećina i Čamiske rupe, a u Bosni Čamića brdo - morala je ranije, pre oko 300 godina, da postoji familija Čamići. Po mišljenju ovog istraživača, ona je pripadala starijem srpskom stanovništvu od kojih se pamte jedino Lopatine, ali je ono bilo potisnuto prema Hercegovini. Ovde su zabeležene muslimanske i katoličke familije Čamo - u selima Sopilji i Kljuni, kod Nevesinja, i Selištu, kod Bileće. Čame u Bileći su došli iz Novog, kao i oni u Dužima, kod Neuma.
Ako su Čame/Čami, odnosni Čamići, starosrpskog porekla, nekadašnje krsno ime bi bio Sv. Prvomučenik i Arhiđakon Stefan (Šćepandan, 9. januara) koju su slavili u Ćeklićima i gde je postojao hram posvećem ovom svetitelju, pa je to bila i seoska odnosno bratstvenička slava.
Što se hercegovačkih Čama tiče - a treba imati na umu da su pojmovi srodstva krajnje relativni - smatamo da oni i kod Neuma i na Palama u srodstvu, jer su jednog porekla, ma koliko generacija prošlo od njihovog razdvajanja.


Palo

G. Čamo, u posebnom pismu, pita i za familiju svoje majke, prezime Palo, takođe muslimane koji "praktikuju islam": Da li su ranije bili hrišćani, pravoslavni ili katolici? Kada su mogli da prime islam?
Da odmah kažemo da, nažalost, ne raspolažemo konkretnijim podacima o ovom procesu, osim osnovnih crta.
U većini, muslimani danas imaju prezimena sa nastavkom ić, pa su Palići mnogo češći u raznim krajevima Bosne, naročito u Pounju i Hercegovini (u Rami, Drežnici, Prozoru i Mostaru), nego Palo. Palaića ima i pravoslavnih - u Crnoj Gori - u Drobnjaku, doseljeni iz Nikšića. Značajno je da neke njima srodne porodice ovde imaju prezime Palija, a pravoslavnih, za razliku od Paliće, ima ih u Bosni, u Kostajnici, na Uni - jedni slave Jovanjdan, najčešću slavu Banjana, a drugi Đurđevdan, plemensku slavu Drobnjaka.
Palići katolici, Šokci, zabeleženi su i u Bačkoj, u Čonoplji kod Sombora, a nedaleko je, kod Subotice veliko jezero istog imena

U Šajkaškoj, koja je od sredine 18. veka bila stecište mnogih Srba graničara, 1846. je u Žablju evidentirana familija Palić. U Slavoniji ih ima najviše katolika, a do rata devedesetih bilo ih je i pravoslavnih.
Poreklo prezimena mogli bismo tumačiti bar na dva načina. Prvo, da je od reči pala, batina, koja mogla biti nadimak nekog pretka ili od reči palija, dugačka motka, takođe nadimak nekog visokog, ali vrlo mršavog pretka. Oba ova tumačenja imaju paralelu u prezimenima Batinica i Batinić.
Drugo, da je od hipokoristika Pale, od imena Pavle, od kojeg su i Palo, Palika i Palić.
Svaka od ovih mogućnosti nedvosmisleno govori da su Pale, Palije, Palike i Palići prvobitno bili pravoslavni Srbi. Jedni su, počev od 17. veka, primili islam, a drugi se pounijatili i pokatoličili. Prvi su postali Bošnjaci, drugi Šokci, odnosno Hrvati.
Da i ovom prilikom ponovimo: Jedno je etničko poreklo, a drugi nacionalno opredeljenje.
__________________
svetlana@diskusije.net
MARLI nije na forumu  
Old 20.02.2009, 06:16 PM   #44
 
Avatar korisnika MARLI
 
Status : Diskutant
Reputacija : MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!
Reputaciona moć : 291
Korisnik od : 16.02.2007
Pol : Žensko
Lokacija : SRB/DEU
Godine : 30
Album : Pogledaj album ovog korisnika
Postovi : 8,961
Default

POREKLO SRPSKIH PORODICA I PREZIMENA (45)

Selimović

Sanela Selimović, rođena u Tuzli 1975. godine, u pismu iz Dortmunda, interesuje se da li su njeni preci, možda, prešli iz pravoslavlja u islam. Naime, otac Vehid iz Hrasnog, opština Kalesija, i majka Hata, nikada joj nisu pričali o poreklu svojih porodica.
Čitateljka je sasvim u pravu. Dok su slučajevi prelaženja iz islama u pravoslavlje bili vrlo retku, obrnuti slučajevi bili su veoma česti, odnosno bila je to veoma raširena pojava u vreme vladavine Turaka kod nas - iz mnogih razloga, pa i radi raznih olakšica i privilegija, a česti i da se spasi "živa glava".
U knjizi "Krst i polumesec", Mile Nedeljković kaže da Selimovića ima različitog porekla. U zapadnoj Bosni, u Pounju, oni u Bakšaišu potiču od Poprženovića iz istog mesta, u Tršcu su poreklom od Rekića, dok su oni u Bjelaju doseljeni iz Like. U Šošnjima, kod Visokog, potiču "iz neke druge zemlje". Interesantno je da je selo raštrkano i da postoji zaselak Selimovići ili Brce. U Bioči su iz Drozgometve, blizu Hadžića u okolini Sarajeva, a doselili su se posle 1878. godine. U Zaušju, u Bilećkim rudinama, poreklom su od familije Ovčina.
Činjenica da su koncentrisani u zapadnoj Bosni i da su se naselili preko takozvane visoke Hercegovine uputila nas je na Polimlje i Potarje kao mogući raniji zavičaj Selimovića, a to je kraj nastanjen srpskim pravoslavnim stanovništvom. To bi značilo da bi iz tog kraja mogli da vode poreklo i oni poislamljeni Srbi koje su Turci vodili u Bosnu, kao nove gospodare za svoju raju.
Između Tare i Lima, u Kolašinu, neki Srbi vlastelinskog porekla su se "poturčili" i postali age i begovi. Navodi se da su poreklom iz Klanca, kod Rožaja, od Murića.
Naš veliki književnik Meša (Mehmed) Selimović, rođen u Tuzli, uporno je isticao da je Srbin. U svojim "Sjećanjima", objavljenim 1977, piše o poreklu svoje porodice iz Vranjske, od drobnjačkog bratstva Vujovića. Između ostalog, kaže da je porodična tradicija znala za samo četiri poislamljene generacije u Bileći.
"Dalje od toga se nije znalo, pa sam pretpostavljao da se tim zaboravom prikrivao hrišćanski korijen."
Ppoštovana Sanela, islamizacija je bila dug i ne baš dragovoljan proces. Zato, ne zaboravite, ili znajte: pretke valja poštovati, a o njihovim postupcima nije na nama da sudimo.


Huskić

Čitateljku Sanelu Selimović zanima i za poreklo majčine familije Huskić. Majka Fikreta (Hata) rođena je u Tuzli, u koju su se njeni roditelji doselili iz Stjepan Polja, u opštini Gračanica.
U spomenutoj knjizi "Krst i polumesec", M. Nedeljković navodi da Huskića ima u Pounju - u Bihaću, gde su od Brkića, u Velikom Badiću, gde potiču od Jusića, u Vrhpolju, gde su došli iz Like, posle povlačenja Turaka. I Huskići u Gornjoj Sanici su poreklom iz Like, a doselili su se kad je Stojan Janković "proterao Turke". Poreklom su od Huskan-barjaktara. U Mutniku su od Samardžića iz istog mesta, dok su u Todorovu poreklom od Smajića. U Turiji su iz Drežnika, doseljeni posle 1791. godine.
Postoje i Huske, u Mramorju, u oblasti Visokog, u centralnoj Bosni. Oni su poreklom od familije Husika.
Pošto je prošlost slučaj Huskića sličan sa Selimovićima, potražili smo ih i u oblasti Sjenice, Kolašina i Podgorice.
Među prezimenima u Crnoj Gori Huskiće smo našli kod Pljevalja, gde se spominju 1870. godine, kod Bijelog Polja, u selo Rasovo, bila je porodica Hus.
U Kičevskoj oblasti, u selu Bičevci zabeležena je familija Husevci nastala od poislamljenih Brsjaka iz sela Belostena, u kraju Bigor-Dolenci, a u selu Zajas u kičevskoj kotlini takođe islamizovana familija Huskaj, u kojoj su znali da pobroje pretke "do sedmog kolena".
Promena vere dogodila se oko 1740. godine. Za vreme Turaka ovde je bio sreski sud i ovi muslimani su bili odani sultanu. Kasnije su se u tim krajevima, kao i na Kosovu, naseljavaju Šiptari pa pod njihovim pritiskom počinje iseljavanje poislamljenih porodica. I Huske su imale istu sudbinu.
To što je njihovo prezime glasilo Huskaj znači da su se dugo održali, jer se to "aj" na kraju dodavalo poarbanašenim rodovima koji se nisu iselili u 19. veku. Huskaja je, početkom 20. veka, bilo 12 domaćinstava.


Miladinović

G. Jovica Miladinović, iz Dortmunda, piše da je 1969. rođen u Kamendolu, Grocka. Navodi da su njegovi preci došli u Kamendol bežeći pred Turcima, ali ne kaže odakle. Slava njegove porodice je Đurđic (16. novembra). Piše da Miladinovića ima u Švajcarskoj i u Jagodini, a čuo je i za neke islamske veroispovesti, u Zenici. Pita da li je to tačno.
G. Miladinoviću, potičete iz znamenitog hajdučkog kraja u smederevskom Podunavlju. Ovde se dugo nije zasnovalo naselje, a kad je konačno nastalo, ime je dobilo da se obeleži ljudska nesreća: Tu su se, navodno, srele dve svatovske povorke i kad ni jedna nije htela da propusti onu drugu - potukle su se. Po kamenu koji je postavljen umesto nadgrobnog spomenika u dolini selo je i nazvano Kamendo.
Za Miladinoviće stoji zapisano da su se sredinom 19. veka doselili najverovatnije iz Negotinske krajine, iz mesta Malajnice. Zato ih zovu Krajincima, a po njima se i čitav jedan kraj naziva Krajinsko brdo. Zvali su se još i Lelići i Kojići. Slavili su Đurđic. Tridesetih godina 20. veka bilo ih je osam kuća.
Po nekim lokalnim predanjima, a i po Langerovoj i Vajgartenovoj karti, s kraja 18. i početka 19. veka, to mesto se spominje kao Malainze ili Miladince, po knezu Petru Miladincu, koji je tu ratovao protiv Turaka 1807. godine. Pre toga je Malajnica bila nekoliko puta ostajala bez žitelja, usled seoba preko Dunava, u Erdelj i Vlašku, ali je očuvano predanje da je staro mesto. Nastalo je još u 16. veku, od iseljenika sa Kosova i iz Stare Srbije. Neki tragovi vode i prema Knjaževcu i Staroj planini o čemu postoji i interesantna legenda, ali nema mesta da bismo je preeli.
O Miladinovićima u Zenici nemamo dovoljno podataka, ali i to bi se sasvim lako moglo utvrditi s obzirom na prostore sa kojih prvobitno potiču i odakle nije čudno da su se naselili i u Bosnu, posebno kao već islamizovani u starom kraju i doseljeni tamo kao vladajući sloj.


Marijanović

G. Miladinović pita i za majčino devojačko prezime Marijanović. O njenoj familiji ne zna mnogo, osim da je majka rođena u Barama, u Bosni i Hercegovini, i da im je slava Markovdan.
Marjanovići i Marijanovići često insistiraju da su to dva različita, odnosno da Marijanovići nipošto nisu bili Marjanovići. To je tačno samo za novije, ali ne i za ranije vreme, kada je bilo mnogo proizvoljnosti u beleženju imena i prezimena.
Najpre, kako je nastalo prezime Marjanović odnosno Marijanović? Iako je u srpskim krajevima žensko ime Marija, Mara, Marica i slična, mnogo češće od muškog Marijan, prezime je - prema svim podacima do kojih smo mogli doći - nesumnjivo patronimik, a ne matronimik. To jest, nastalo je prema nekom pretku koji se zvao Marijan, a ne nekoj čukunbabi Mariji.
Muško lično ime Mar(i)jan, koje kod Srba nije bilo previše često, ali ni retko i sretalo se u raznim krajevima, svakako je nastalo veoma davno - po Mariji ili po marijanima - kako su se zvali pripadnici viteškog sloja u starom veku, pre nego što su Asirci zavladali malom Azijom. Otud i patronimička prezimena koja su nedosledno pisana ili kao Marjanović ili Marijanović, dok se neki noviji predak, sveštenik ili pisar nije odlučio za jedno od dva oblika kao ispravnije. I tako onda ostalo.
Izostavljajući nekoliko strana podataka o raznim Marjanovićima odnosno Marijanovićima, zadržavamo se samo na porodici našeg čitaoca.
U Barama, jednom od najbogatijih račanskih sela, Marijanovići su bili zanatlijska porodica. Nastali su od najbrojnije i najrazgranatije familije Pačadžija koji vode poreklo iz bokeljskog primorja, od Krivošija. Ovde su stigla dva brata Pačadžija vredni i nemirne prirode. Ubrzo su se namnožili i sredinom 20. veka živeli su u 43 porodične kuće u ovom selu. Sada nose veći broj različitih prezimena. Svi slave Sv. Marka.
Ostaje da razmotrimo prezime Pačadžija. Pretresajući razne mogućnosti, došli smo do njegovog korena koji je turcizam, od persijske reči pače, to jest - pihtije ili hladetina. Tako je pačadžija, u stvari, majstor za ovaj ukusni orijentalni specijalitet. Neki predak koji se time bavio dobio je taj nadimak, a njegovi, kasnije - prezime.


Bilčar

I nakon punih 50 godina boravka u Engleskoj, g-đa Mirjana Petković piše savršeno čistim srpskim jezikom, što se vidi iz njenog pisma. Ona nas, iz Londona, moli da objasnimo njeno devojačko prezime Bilčar: "Koliko ja znam, nigdje nisam čula za to prezime nego u mom selu" - Peći, kod Bosanskog Grahova. Kaže da su i svi drugi Bilčari "koji žive po ostalim republikama bivše Jugoslavije - iz Peći". Slave Jovanjdan.
O poreklu ništa ne zna, "ni otkud smo se doselili u to selo. Svi moji stariji su izumrli pa nemam koga da pitam, a oduvijek sam željela da znam o našoj familiji." Posebno ju je zanimalo samo prezime, jer je jednom čula da je ono nekad glasilo "Biljčar".
Prezime je, zaista, sasvim izuzetno. U raspoloživoj literaturi našli smo samo jednu familiju Bilčar u parohiji Nova Varošica, kod Bosanske Dubice, i jednu Bilčarević, u parohiji Krupa. Obe, međutim, slave Sv. Mateja Jevanđelistu. A familija naše čitateljke (kod Grahova) se, međutim, ne spominje. Bez konkretnog detaljnog proveravanja šematizama, ne možemo odgovoriti kako je došlo do ovog propusta. Različita slava ne mora da zbunjuje. Već smo navodili razne primere i razloge njene promene, ma kako ne bila poželjna i po narodskoj "etnološkoj teoriji" nezamisliva.
Ali smo, zato, "u severnoj Crnoj Gori", naišli zabeležena prezimena i Bilačar i Biljačar. Na žalost, ne navode se preciznije ni mesta ni staro prezime ni slava - ali se tvrdi da su se "preselili u centralnu Bosnu" i da dolazi od reči biljac, a to je grubi vuneni pokrivač.
Vuk, istina, ne beleži reč "biljačar" ali je ona, nesumnjivo, lokalizam, za majstora tkača biljaca. Oblik prezimena po zanimanju davnog pretka u Crnoj Gori - išao je, dakle, od Biljačar preko Biljčar, kako je i naša čitateljka čula, konačno do Bilčar u vreme kad još nismo imali posebno slovo "lj", nego se moralo pisati dodavanjem znaka za umekšavanje slova "l", a on je lako ispuštan i na kraju bio prežaljen.
__________________
svetlana@diskusije.net
MARLI nije na forumu  
Old 20.02.2009, 06:16 PM   #45
 
Avatar korisnika MARLI
 
Status : Diskutant
Reputacija : MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!
Reputaciona moć : 291
Korisnik od : 16.02.2007
Pol : Žensko
Lokacija : SRB/DEU
Godine : 30
Album : Pogledaj album ovog korisnika
Postovi : 8,961
Default

POREKLO SRPSKIH PORODICA I PREZIMENA (46)

Gostimirović

Gospođa Velinka Zdravković, iz Manhajma, kojoj smo sa popriličnim razmakom odgovorili na prezime po suprugu Zoranu, a potom i na njeno devojačko, Lepir, zamolila je da objasnimo i devojačko prezime njene majke - Gostimirović. O njenoj porodici, međutim, zna veoma malo, osim da je iz sela Stanari kod Doboja, sa slavom Sveti Nikola.
Među srpskim porodicama postoje nekolike varijante ovog očigledno vrlo starog prezimena koje potiče od srednjovekovnih imena Gostimir, Gostomir, Gostodrag i i hipokoristika Gosto. Osim Gostimirović, tako su su nastala i prezimena Gostimir, Gostović, Gostić i Gosto.
U Bosni su zabeležene porodice Gostimirović kod Tešnja, sa različitim slavama - Đurđevdan i Nikoljdan. Prezime Gostimir je zabeleženo u naseljima oko Prnjavora, sa slavama Sv. Arhiđakon Stefan i Sv. Jovan Krstitelj. Treća varijanta je prezime Gostić koje se javlja u neposrednoj blizini prezimena Gostimirović, u Derventi, Maglaju i Tešnju, sa slavama Đurđevdan i Nikoljdan.
Trag ovog očito starog prezimena srpske vlastele nalazimo u Hercegovini, u današnjem muslimanskom prezimenu Gosto, u mestu Kličanj, blizu Podveležja kod Mostara. Prema sopstvenom kazivanju oni potiču od Srba i preci su im bili "velika gospoda". Navodno im je neki njihov predak bio vojvoda u vojsci Hercega Stjepana. Pričaju i da su prešli na islam kako im Turci ne bi uzeli velike zemlje koje su posedovali. Goste žive i u Mostaru.
Pravoslavni Gostimiri, Gostimirovići i Gostovići, kojih više nema u Bosni ali su ostali nazivi mesta Gostović kod Zavidovića i Gostovići kod Konjica, odlazili su, pred dolazak Turaka, u Liku i Slavoniju, gde ih i danas ima. Gostimiri su oko Daruvara, Pakraca i Podravske Slatine; Gostimirovići u Zarilcu i Kuli, kod Slavonske Požege, Gradištu u okolini Slavonskog Broda i u Zagrebu. Gostovići su zabeleženi u Bjelovaru i nekoliko naselja oko njega, zatim u Zagrebu, kod Jastrebarskog, Koprivnice, Pule, Podravske Slatine, u selu Srpsko Selište kod Kutine, u Brinju i u selu Gostovo Polje. I kod Brinja ima selo Gostović, bez porodica ovog prezimena.
Kod M. Radeke u "Karlovačkom vladičanstvu", u tom delu Hrvatske spominju se porodice Gostić i Gostović, kao pravoslavne, sa slavom Nikoljdan, a bilo ih je i u Bačkoj, u vreme Šajkaške. U Mošorinu su 1788. zabeleženi Gostovići, a u Žablju - Gostojić, takođe u drugoj polovini 18. veka, a kasnije i Gostojin.


Vojvodić

Još jedna naša čitateljka, takođe u poodavnom pismu iz Toronta, interesovala se za majčino devojačko prezime. G. đi Zori Kostić smo odgovorili o njenom devojačkom prezimenu Subotić, a sada evo i objašenja porekla Vojvodića, porodice njene majke, o kojoj ne zna gotovo ništa, čak ni slavu. Jedino da su bili nastanjeni u Moštru, Zimči, Porječanima, odakle su se raseljavali u druge krajeve.
Među srpskim prezimenima u Bosni ima više različitih grana Vojvodića. Tako u zapadnoj Bosni u selu Vrbljanima ima ih čak dve grane - sa slavama Aranđelovdan i Ilindan. Sv. Luku slave u Jeremićima kod Vlasenice, u Lepenici i u Orašju kod Prnjavora. Najbrojniji su, međutim, oni koji slave Sv. Nikolu - u Mrkonjić Gradu, ranije Varcar Vakuf, u Vrbljanima kod Gerzova, Vrelu kod Bihaća, Kralupima kod Visokog, Palanci i Umcima kod Sanskog Mosta, Prkosima kod Petrovca i Šljivnu kod Banjaluke.
U Porječanima, po istraživanjima etnologa M. Filipovića, više nema pravoslavnih porodica.
U blizni sela Gornje iDonje Moštre, na samoj reci Bosni, gde je bilo sedište kraljevskog dvora u srednjem veku, u selu Zimči, i danas ima Vojvoda-Vojvodića, za koje se kaže da su "starinom iz Varcar Vakufa u Krajini". Slave Nikoljdan. Istog su porekla i Rvaćevići-Krajišnici i Perići, sa istom slavom.
U obližnjem selu Tičićima na pravoslavnom groblju je najstariji spomenik posvećen Simi Vojvodiću, poreklom Rvaćeviću. Na spomeniku piše crkvenoslovenskim jezikom da ovde počiva "Sima Vojvodić, rab Božiji otac Andrije Vojvodića iz Plavčića, 19. julija 1844. godine".
Sasvim je evidentna sličnost prezimena srednjovekovne velikaške porodice Hrvatinića i današnjih Rvaćevića od kojih vode poreklo i Vojvodići.
U Bosni i danas postoje Hrvačevići - prezime je, očigledno, naknadno pravopisno "ispravljeno" - sa slavom Sv. Nikola u Zenici kod Travnika, ali i Hrvaćanin, takođe preinačeno od Rvaćanin, u Gradiškoj, zatim u Prijedoru i selima oko njega - Kozarac, Marićka, Omaška, sa slavom Sv. Jovan Krstitelj. Isto prezime je zabeleženo i u Dubici, kod Kostajnice, porodice sa slavom Đurđevdan.
Veza ovog prezimena sa Hrvatinićima, Hrvačevićima i Hrvaćanima potiče od njihovog geografskog porekla, iz "Rvacke", jer su oni očigledno autohtoni na prostorima Slavonije i "tzv. srednje Hrvatske", oko Petrove Gore i Gvozda, gde se i začela država na tim prostorima. Vojvodstvo koje su dobili od Tvrtka u srednjem veku, dalo je i prezime Vojvodić.
I danas na prostoru Bosne i Hercegovine i Hrvatske ima dosta Vojvodića. Uglavnom su Srbi. M. Radeka ih beleži u svojoj knjizi "Karlovačko vladičanstvo", to jest na prostoru Like, Krbave, Kapelskog, Gackog, Korduna i Banije, kao pravoslavne Srbe, sa slavama Jovanjdan i Nikoljdan.


Savić

Gospođa Srbijanka Krkljuš, iz Klivlenda, pitala nas je, svojevremeno, -+i za svoje devojačko prezime Savić, ali ne navodi dovoljno podataka. Kaže da njeni potiču iz Rače Kragujevačke, ali ne i od kada njeni preci tu žive i da li su se, možda, doselili iz nekog obližnjeg mesta, zatim da su Šumadinci, a o slavi - ni reči.
Jedini Savići zabeleženi u Rači su oni koji su se doselili iz Ćuprije i slavili Ilindan. Došli su oko 1840. godine.
U isto vreme su se Savići iz Grošnice doselili u Goločelo, ali oni slave Sv. Nikolu. Postoje i Savići u Kijevu, ali se ne zna odakle su se doselili 1853. godine, samo je zabeleženo da su početkom 20. veka živeli u dva domaćinstva i slavili su Sv. Petku.
U Gradcu su u vreme ispitivanja bila tri domaćinstva Savića. Oni su se doselili iz Vučića, u Lepenici, 1855. godine, a slave Sv. Alimpija. Krajem 19. veka, 1888. godine, u Novi Adžibegovac su se doselili Savići iz Banata. Slave Sv. Nikolu. U istom mestu postoje i Savići-Nikoljci, po slavi Sv. Nikola,i Savići-Jovanjci, po slavi Sv. Jovan, i jedni i drugi poreklom od Vranja.
Savići u Jovanovcu i Maršiću, kod Lepenice, od iste su grane, jer imaju istu slavu, Mitrovdan, a i doseljeni su iz istog kraja - od Sjenice. Savići u Maloj Pčelici poreklom su od Novog Pazara i slave Sv. Stevana. Sve tri grupe porodica Savić, doselile su se u vreme Prvog srpskog ustanka, između 1804. i 1814. godine.
Najstariji zabeleženi Savići u Lepenici doselili su se u selo Badnjevac još u vreme Velike seobe 1690. godine. Poreklom su od Mitrovice sa Kosova i slave Sv. Nikolu.
Ukoliko su preci naše čitateljke oni koji su se u Raču naselili iz Ćuprije i koji slave Ilindan, od velike bi nam pomoći bio podatak kojim su se zanimanjem bavili. Naime u Ćupriji se znalo da je esnafska slava sarača, ćurčija i berbera bila Sv. Ilija. Moguće da su je Savići koji su se naselili iz Ćuprije preuzeli kao svoju porodičnu slavu, ili da su se u Ćuprija naselili iz Crne Gore.
Da rezimiramo, da bismo našoj čitateljki ispravno odgovorili na njeno pitanje, potrebno je da se još jednom javi i da nam da podatak o krsnoj slavi njene primarne porodice Savić.


NJegomir

Gospodinu Nikoli Novkoviću odgovaramo sada i na drugo pitanje, o izvornom prezimenu njegovih predaka, pre nego se njegov čukundeda Simeun NJegomir, iz Pavlovca, Zavođe, oženio devojkom iz Novkovića. Prezime NJegomir datira od početka 19. veka. Porodica je živela u Pavlovcu, zaseok Zavođe, sve do 1995. godine i slavila Sv. Kuzmu i Damjana. Imali su nadimak Šušić. Posle Drugog svetskog rata u Zavođu su ostale samo dve porodice NJegomira-Šušića, dok su svi ostali izbegli u Englesku i SAD jer su bili pripadnici četničkog pokreta.
Drugi NJegomiri nose nadimak Dajakić i nisu srodni sa čitaočevom porodicom.
U Zavođu Pavlovačkom ima 16 kuća NJegomira - zabeležio je pred Prvi svetski rat Radoslav Grujić u "Plemenskom rječniku ličko-krbavske županije". Isto tako, u ovoj oblasti postoje i Šušići, koji su, moguće je, samo alternativno ili još starije prezime NJegomira, a ne njihov nadimak. Šušići nisu mnogobrojni, ima ih samo devet domaćinstava i to osam u Budaku, kod Ličkog Osika, i samo jedno u Prozoru, kod Otočca.
Kod Stj. Pavičića nalazimo podatke o Pavlovcu, kod stare srednjovekovne tvrđave Vrebac, u kome je još 1696. godine bilo oko 40-ak srpskih kuća. Tu je i Budak koji je krajem 17. veka bilo veće muslimansko naselje podno utvrđenja. Prema popisu iz 1701. godine ovde je bilo već 300 stanovnika, među kojima je bilo 16 kuća Šušića.
M. Radeka, u "Karlovačkom vladičanstvu", navodi NJegomire kao sprpske porodice sa slavom Sv. Kuzma i Damjan. Šašići su zabeleženi sa drugim slavama - Jovanjdan i Sv. Kralj Stefan Dečanski ili Mratindan. Šašići su poreklom iz Pive i srodni su s Vojinovićima, plemićkom porodicom u srednjem veku, u Srbiji. NJegomiri su najdaljom starinom iz Zete.
Postoje, međutim, i NJegomirovi, u Kotoru, u Boki, a među hercegovačkim prezimenima spominju se NJegomirovići kao stara pravoslavna srpska porodica u Trebinju, vrlo retkog i plemenitog roda. Tada je bila nastanjena u Uskoplju u humskoj zemlji kod Huma. U Dubrovačkom arhivu se pominje Dobrilo NJeganović, još 1449. godine. U opštini Bileća nalazi se selo NJeganovići, a predanje kaže da je ime dobilo po porodici NJeganović koja je tu nekada živela.
U srednjevekovnim arhivskim podacima NJegomiri se u Hercegovini prvi put spominju 1285. godine. Da spomenemo i mogućnost veza sa porodicama NJego/Nego, NJežić/Nežić i sličnim, što bi trebalo posebno istraživati.


Barać

Iako nam se obratio samo najsažetijim tekstom, elektronskom poštom iz Nemačke, g. Draganu Baraću, rodom iz/od Gradiške u Republici Srpskoj, ipak možemo da odgovorimo: Prema našim istraživanjima, osnovana je pretpostavka da su njegovi preci poreklom iz stare Crne Gore.
G. Barać, naime, piše: "Koliko sam do sada uspjeo da saznam (...) moji su u 18. vijeku došli iz Hercegovine ili Crne Gore u Lijevče Polje, Banjalučka krajina, Gradiška)." Iz post skriptuma "Đurđevdan" zaključujemo da je to slava porodice.
Porodica Barać ima u Bosni i Hercegovini - i u Republici Srpskoj i u Federaciji, kao i u više mesta u Srbiji, uključujući, naravno, Kosovo i Metohiju i Vojvodinu.
U Šajkaškoj, na primer, imaju i oblike Baraćev, Baraćski, Barački i Baradžija.
Ima ih i u drugim državama nastalim iz bivše SFRJ, u Crnoj Gori i Hrvatskoj, od Dubrovnika, Korčule, Pazina, do Vukovara, u kojoj ih pišu i kao Barač, a imaju i prezimena Baraćević, Baraći, Baraćić i Baraćin. Ovih poslednjih je bila jedna porodica i u Popovom polju, u selu Prhinje, ali su, još u 18. veku, osumnjičeni da su ubili Turčina, izbegli dublje u Hercegovinu gde su se pokatoličili.
U svim krajevima zapadne Hercegovine i u nekoliko desetina naselja u Hrvatskoj, ne računajući područje nekadašnje Vojne granice, Baraći su većinom katoličke vere, uglavnom pokatoličeni u poslednjih 250-300 godina, kasnije nacionalno opredeljeni kao Hrvati, ali je izvesno da su izvorno Srbi sa slavama Aranđelovdan, Sv. Arhiđakon Stefan, Nikoljdan i Đurđevdan. Ova slava našeg čitaoca jedino je zabeležena u gradiško-laminačkoj i junuzovačkoj parohiji protoprezviterijata Bosanska Gradiška.
Karakteristično je da na Baraće muslimane nismo nigde naišli.
J. Dedijer je smatrao da su se pokatoličeni Baraći, zbog siromaštva, naselili iz Dalmacije, "iza Vrgorca" ili od LJubuškog, ali se nije upuštao u pitanje njihovog ranijeg zavičaja. R. Milićević u "Hercegovačkim prezimenima" beleži da su se kao pravoslavni prezivali Savići i slavili Ivanjdan, ali ni ovaj autor ne razmatra njihovo ranije poreklo.
Uvereni smo, stoga, da su A. i V. Miljanići potpuno u pravu kad u svojoj knjizi "Prezimena u Crnoj Gori" smatraju da su Baraći najdaljim poreklom ogranak Grujića iz Kuča. Po njihovom tumačenju, iz ovog plemena su se pre tri veka, kao Grujići, iselili u Drobnjake i tu zaustavili u dva sela - Bare i Tušina. Familija koja je došla u Bare - ali su se kasnije iseljavali u okolna mesta, u Budvu i na sever, Vojnu granicu, tako da su stizali u zapadnu Hercegovinu, Potkozarje i širom Hrvatske - dobila je prezime upravo po selu Bare. Najpre Barac ili Barani, a kasnije, Barać, pošto su za susede bili Baraći.
A da su Drobnjaci, u familijama koje su stigle u Lijevče Polje, ostavili najdublji trag, svedoči opšta drobnjačka plemenska slava - Đurđevdan.
__________________
svetlana@diskusije.net
MARLI nije na forumu  
Old 20.02.2009, 06:17 PM   #46
 
Avatar korisnika MARLI
 
Status : Diskutant
Reputacija : MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!
Reputaciona moć : 291
Korisnik od : 16.02.2007
Pol : Žensko
Lokacija : SRB/DEU
Godine : 30
Album : Pogledaj album ovog korisnika
Postovi : 8,961
Default

POREKLO SRPSKIH PORODICA I PREZIMENA (47)

Milutinović

Kad smo videli da gđa Milutinović - nije navela ime - na elektronskoj stranici "Novina Serbskih" traga za porodičnim korenima, u rubrici komentara smo joj posavetovali da se obrati "Vestima". Poslušala nas je i sada možemo da joj ispunimo želju.
Milutinovići ove gospođe žive u okolini Foče - odnosno Srbinja, u zaštićenoj srpskoj zoni Federacije BIH. Od starijih članova porodice je čula da su se nekad prezivali Drekalović i da potiču iz Crne Gore. Po raseljavanju u druge krajeve nastale su, osim njihove grane, još tri nove familije - Jeremić, Davidović i Purković. Svi slave Sv. Đorđa.
Među prezimenima u Bosni zabeleženo je više različitih grana Milutinovića sa različitim slavama. Nikoljdan slave na prostoru od Maglaja do Travnika, Aranđelovdan u Srebrenici i na Glamoču, Pantelijevdan kod Dubice i Prijedora, Jovanjdan kod Prijedora, a Đurđevdan samo u parohiji Papraća kod Srebrenice. Ovo navodimo stoga što su neke od ovih slava vezane i za plemena i prostore sa kojih su se Milutinovići naselili oko Foče.
Milutinovića ima i u Piperima i u Paštrovićima i u Rovcima, odakle su se iseljavali prema Herceg Novom, Boki, Risnu, a odatle delom prema Sarajevu. U Kotoru ih je bilo već u 14. veku - piše u jednom od naših izvora. Za nas bi bilo interesantno da se istražuje grana Milutinovića koja je nastanjena u Komarnici, kod Šavnika, doseljena iz nikšićkih Banjana, poreklom od mitskih "Novljana", jer je njihova originalna slava Đurđevdan. Interesuje nas i grana koja ima veze sa Kučima, jer sama čitateljka to navodi kao starije poreklo. Tako su Milutinovići u Osrecima u Donjoj Morači poreklom iz mesta Kupusaca, pleme Kuči, a ogranak su Jovanovića od starih i uglednih Drekalovića.
Ne dovodeći u sumnju poreklo iz Drekalovića, porodični tok ovih Milutinovića je bio prilično buran. Naime, oni su odatle mogli da krenu u unutrašnjost i stignu u pleme Drobnjak. Otuda i "drobnjačka" slava gđe Milutinović - Đurđevdan.
U Pivi ima Milutinovića od grane <ĐŽ>ivkovića koji su došli iz Tušine u Drobnjaku, a potom se iselili u Bosnu. Slave Đurđevdan. Po drugoj verziji, Milutinovići - koji se u Drobnjaku ubrajaju u osnivače plemena - najpre su došli na katune u Komarnicu iz Banjana, a pre toga su bili u Bosni.
Ove činjenice o poreklu Milutinovića, ipak ne znače automatsko isključivanje mogućnosti da su daljim poreklom od kučkih Drekalovića. Naprotiv, sasvim je moguće da su se Milutinovići iz Bosne, kao deo navodnog plemena "Novljana" - to ime su mogli dobiti tek kad su stigli do Herceg Novog, ali ne u 9. već u 15. veku kada je ovaj grad osnovan - kretali kao stočari i potražili utočište kod kučkih Drekalovića koji su ih kao plemenske vojvode mogle lako da adaptiraju. Uostalom, Erdeljanović za Drekaloviće kaže da su bili snažno i mnogoljudno bratstvo koje su ostali Kuči počeli da smatraju prirođenim ili novodošlim bratstvom koje je primljeno u pleme po njegovom osnovnom formiranju.


Stanić

Na našu veliku žalost, iz pisma g. Ranka Stanića, iz Gmundena, u Austriji, jedva smo razabrali najosnovnije podatke o njegovoj familiji - da potiču iz Bugojna i Donjeg Vakufa i da slave Đurđevdan. Opisuje i obrazac krsne slave i smatra da odgovara zdravici i obredu slave kod plemena Paštrovića. Ako je imao u vidu poznate "peraške počašnice", specifične slavske zdravice koje je zabeležio Vuk Stefanović Karadžić, onda je to neosnovano, jer je Perast na drugoj strani Boke od Paštrovića...
Pominje i drobnjačko pleme nastalo od "Novljana", koji su, navodno, do 9. veka živeli u Bosni, na padinama Vlašića, a onda se iselili prema Herceg Novom. Dodaje da je "ove podatke daje u svom Letopisu pop Dukljanin".
O "Novljanima" smo nešto rekli u tekstu o prezimenu Milutinović, a prema zaključku ozbiljnih naučnika to pleme je mitologizovana verzija naseljavanja srpskih stočarskih porodica iz Bosne u vreme nadiranja Turaka u zaleđe Herceg Novog, odakle su se, preko Banjana i Pive, nastavljale u Drobnjak.
A "Letopis popa Dukljanina" ti ozbiljni istoričari ne uzimaju kao verodostojan istorijski izvor.
Cene ga koliko i, takođe ne sasvim pouzdane Porfirogenitove spise hrvatski nacionalistički publicisti jer on tu locira nekakvu "Crvenu Hrvatsku" još iz 7. veka što im je dokaz i o hrvatskom poreklu Srba u Crnoj Gori (Šestana, katolika, o kojima će takođe biti dalje reči, pogotovo!).


Fonjga

G. Stanić moli i za odgovor o poreklu majčine porodice Fonjga, koja potiče iz oblasti planine Vlašić. Slave Jovanjdan. Od ujaka je čuo da su se ranije prezivale Malići. Delovi pisma su nečitljivi, a neke pretpostavke nisu za komentarisanje.
Što se tiče pretpostavljenog porekla od Malića, ima mišljenja da su oni iz Pive, od onih Malovića kojima je - kako kaže istraživač ovog plemena - "tamno poreklo", to jest nepoznato. Po predanju, oni vode poreklo od deteta koje su usvojili Ninoševići. Smatraju ih starosedeocima u Plužinama gde ih i danas ima. Slave Jovanjdan.
Smatramo, međutim, da je samo prezime ostalo autentično - Malović i da je muško posvojče, kao odrasla osoba, prihvatilo slavu svojih usvojitelja - Jovanjdan, a da je poreklom zapravo od drobnjačkih Malovića, čija je slava Đurđevdan, a preslava Savindan. Izvođenje Malića od Malovića nam je krajnje nategnuto i filološki neutemeljeno.
Prezime Malić nalazimo u Crnogorskom primorju i Krajini, u starom plemenu Šestani. Za njih je izvesno da su staro slovensko stanovništvo koje je primilo hrišćanstvo i to, čak, najpre pravoslavlje, a potom katoličanstvo od 14. veka zbog blizine barske nadbiskupije koju je držala katolička crkva. Šestani vode poreklo iz Škrelja, a docnije se nastanjuju u Donjim i Gornjim Šestanima. Malići su od grane Pecića iz Gornjih Šestana u Dračevici. Oni su bili katolici, pa su u neko vreme prešli u pravoslavlje. Svi Šestani slave Vračeve, a Gornji Šestani, sa Pecićima u Dračevici, koji su izdeljeni na više manjih bratstava, među kojima su i Malići, slave Petrovdan.
Fonjge - Fonge srećemo među srpskim prezimenima u Bosni samo u parohiji Bugojno i to sa slavom Časne verige apostola Petra, što je mogla biti zamena letnje, zbog poslova nepogodne slave, zimskom, vremenski povoljnijom u svakom pogledu - nije post, nema veliki poslova, a hrane ima dovoljno.
Nijedan etimološki ili rečnik stranih reči ne spominje ime Fonjga, pa nam preostaje da pretpostavljamo. S obzirom da se f retko javlja u srpskim prezimenima i rečima uopšte, zaključujemo da je ono prvobitno glasilo - Vonga. Napisano latinicom Vonga na nemačkom se izgovara Fonga. Ali, otkud ono? Budući da potiče iz najjužnijih naših krajeva, smatramo da je izmenjeni oblik od Vangel, što je južnosrpski i bugarski oblik imena Evangelios. NJegov ženski pandan je ime Vanga. Ili je ovo prezime prosto matronimičko - od imena Vanga, cenjene udovice dalekog pretka. Dakle, kao kod Turaka, ime roditelja postaje prezime.
(Poštovani g. Ranko, Vaše pismo - a razabrali smo nekih 20 odsto teksta - vrlo je zanimljivo i sadržajno. Nismo, međutim, stručnjaci i za grafologiju, pa Vas molimo da nam sve ponovo napišete, po mogućstvu na pisaćoj mašini ili, najbolje, elektronski, na našu adresu rdr_vstŽeunet.yu


Tatarević

iz Brizbejna, u Australiji, pišu nam Bojana i Vedran Tatarević, s kojima imamo elektronski dogovor o širem, arhivskom i terenskom, istraživanju porekla njihovog prezimena, koje su ponudili da plate. Preostaje nam jedino još da "povežemo sve konce" - muslimana Tatarevića iz Stoca, u Hercegovini, koje su zvali i Tatar, čiji su potomci uzeli prezime Tatarov odnosno Tatarović, pravoslavnih Srba Tatarevića "iz Srbije koji slave Đurđevdan", i još nekih iz Niša i Kruševca (bez podatka o slavi), zatim Tatarevića iz Hrvatske, koje smatraju katolicima - kako pišu Bojana i Vedran.
Tu su i familije Tatar, zabeležene krajem 19. veka u parohijama kod Gerzova i Prnjavora, u Bosni, koje smo pronašli prema Đ. Janjatoviću i koje takođe slave Đurđevdan. Onda Tatarovići iz Mataruga, kod Deževa, slava Nikoljdan, Tatari i Tatarinovići iz Crne Gore, pa Tatari, Tatarovići, Tatarići, Tatarini, Tatarinovi i Tatarkovi, koje našli u raznim mestima Hrvatske.
Sudeći po mestima u kojima su živeli, a to su bilačisto srpska naselja, sigurno je da su bar neke od tih porodica pravoslavne vere.
Arhivsko istraživanje nekako ćemo i oposliti a što se tiče terenskog, ono bi, kako se iz priloženog vidi, "koštalo kao Svetog Petra kajgana".
Radi ostalih čitalaca, samo da kažemo da je koren ovih prezimena u jednom zanimanju - tatarin, kurir, poštar - po etničkim Tatarima koji su kao izvrsni konjanici prenosili pisma u turskom carstvu.
Za sada i najsrdačniji pozdrav gospođici (ili gospođi) Bojani i ostalima u porodici, s porukom - preko "Vesti", a ne preko tatarina - da su Tatarevići, prema dogovoru, uveliko "u postupku".


Martinović

Za svoje poreklo pita i Darko Martinović, iz Kanbere, u Australiji. Rođen je u Rumi, a deda mu potiče sa Korduna, iz sela Miholjsko, blizu Vojnića. Slava porodice je Sv. Kralj Stevan Dečanski ili Mratindan. Poznato mu je da su Martinovići crnogorskog porekla, iz bratstva Bajica. Ali, ništa ne kaže o vremenu naseljavanja Martinovića u Rumu, mada su, najverovatnije, bili kolonizovani posle Prvog ili Drugog svetskog rata sa Korduna u Srem.
Kao što je poznato, Kordun spada u Vojnu granicu koju je formirala Austrija kao odbrambeni zid prema Turskoj. Na njenoj teritoriji živelo je isključivo srpsko stanovništvo kao vojni kadar.
Porodica g. Darko nisu prvi Martinovići koji su se iz Vojne krajine naselili u plodnu Vojvodinu. U Kaću ih je bilo već 1790, a u Mošorinu 1792. godine. Nije isključeno da su srodnici našeg čitaoca ili neka od njihovih pobočnih grana.
M. Radeka u "Karlovačkom vladičanstvu" beleži Martinoviće kao pravoslavne, sa slavom Sv. Kralj Stevan Dečanski, Mratindan, Časne Verige apostola Petra, Sv. Nikola, ali i kao rimokatolike. Početkom Prvog svetskog rata, "Plemenski rječnik ličko-krbavske županije" evidentira Martinoviće u Komu na Zrmanji, a u Hrvatskoj su - prema podacima iz sredinom druge polovine prošlog veka - popisani u Konavlima i Slavoniji.
Martinovići u Bajicama, u okolini Cetinja, veliko su i razgranato bratstvo koje je u prošlom veku, brojalo više od 200 domaćinstava. Po predanju su iz Čarađa u Hercegovini. Drugo predanje kaže da su četiri brata iz Čarađa u Gackom potomci Pavla Orlovića koji su se tu nastanili posle bitke na Kosovu.
__________________
svetlana@diskusije.net
MARLI nije na forumu  
Old 20.02.2009, 06:17 PM   #47
 
Avatar korisnika MARLI
 
Status : Diskutant
Reputacija : MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!
Reputaciona moć : 291
Korisnik od : 16.02.2007
Pol : Žensko
Lokacija : SRB/DEU
Godine : 30
Album : Pogledaj album ovog korisnika
Postovi : 8,961
Default

POREKLO SRPSKIH PORODICA I PREZIMENA (48)

Kalač

Prošlog utorka smo se pozvali na monografiju akademika M. Lutovca, pa pošto smo u njoj našli još neke podatke o prezimenu Kalač, da udovoljimo dodatnoj molbi g. Esada kome smo već, u novogodišnjem broju, odgovorili o njegovom poreklu iz Kuča. Hteo bi, naime, da mu pobliže objasnimo korene njegove familije.
Pa, evo, prof. Lutovac, u knjizi "Rožaje i Štavica. Antropogeografska ispitivanja", doslovno kaže sledeće:
"Kalače je staro naselje koje se ranije zvalo Zasmreče. Stari naziv je zamenjen bratstveničkim imenom stanovništva koje se doselilo kasnije... Po prostranstvu njegovog groblja vidi se da je u Zasmreču bilo mnogobrojno srpsko stanovništvo."
"Današnji stanovnici su Kalači. NJihovi preci došli su iz Kuča. Broje od doseljenja pet pojaseva... Rodonačelnik Kalača je, po jednima, od bratstva Milačića (Brskut), a po drugima iz Krivog Dola (Kuči). Došao je prvo u Rožaje (grad) i tu primio islam, a posle se sa sinovima naselio u Kalače. Imao je četiri sina: Mustafu, Ahmeta i Sulejmana, četvrti sin je poginuo.
Od tri brata su svi Kalači koji se inače međusobno još ne orođavaju. Brzo su se namnožili. Najpre su se nastanili pored reke, pa se odatle širili dok nisu zahvatili sve zaravni do vrha strana i zaselak Gusnice u izvorišnoj čelenci Kalačke rijeke..."
Vidimo da prof. Lutovac nije objašnjavao ni otkuda to neobično prezime Kalač, niti kako su im se ranije prezivali preci u Kučima, pa ostajemo pri objašnjenjima koja smo ranije izneli.


Galić

Čitaocu Milanu Balaću, iz Futoga, poreklom iz Donjih Peulja kod Bosanskog Grahova, odgovorili smo još u januaru prošle godine. U pismu iz Minhena pitao je i za prezimena Blešić i Galić, iz istog sela.
Galići, sa slavom Đurđevdan, zabeleženi su u parohijama Grahovo i Peulje, u području Livna, još krajem 19. veka, kao i u Oborcima. U Vukovskom, kod Bugojna, međutim, slave Sv. Jovana. U parohiji Ribnik, Ključ, slave Sv. Nikolu, ali u Stroicama, Gerzovo, slava im je Đurđevdan, ista kao Galića iz Peulja. Isto i u okolini Gradiške, u parohijama Gašica, Bijakovac i Dragelji.
U okolini Banjaluke, u Gomionici slave Aranđelovdan, u Bistrici Đurđevdan, a u Boškovićima Sv. Nikolu.
U oblast Kupresa su se doselili u Stražbenicu iz Zlosela oko 1875. godine. Tamo su bili na mestu zvanom Kuvačića hambari.
U Lici, po popisu za 1712. godinu, sreće se prezime Galić u Mušaluku i u Pazarištima, u spiskovima bezemljaša. Prema M. Radeki, lički Galići slave Jovanjdan.
U ostalim delovima Hrvatske, prema podacima iz prvih decenija druge polovine prošlog veka, Galića je bilo u još stotinu sela i naselja.
Verovatnije je da je Hercegovina bila prvobitna oblast uobličavanja Galića kao familije. U Lipama su zabeleženi kao starosedeoci, sa slavom Sv. Jovan. U Vitini su doseljeni iz Cerca, kod LJubuškog, oko 1870. godine. U Privlju su doseljeni iz LJubotića, a slavili su Sv. Nikolu. Prezime je nastalo od Gavro ili Gajo - od hebrejskog Gabriel, božji junak, posrbljeno Gavrilo. Manje je verovatno da je nastalo od nadimka prema galiot, veslač na galiji, što je u Dalmaciji bio nadimak za čapkuna, to jest simpatičnog mangupa.


Blešić

Kao Galići i Balaći, Blešići potiču iz sela Donje Peulje, ali ih tamo danas više nema. Iselili su se u toku poslednjeg rata, ali se čitalac, g. Milan Balać, nada da će se vrlo brzo vratiti na svoja ognjišta. Za Blešiće kaže da slave Sv. Jovana Krstitelja, 20. januara.
Đorđe Janjatović beleži Blešiće među srpskim prezimenima u Bosni, ali samo u parohiji Peulje, kod Livna, sa istom slavom - Sv. Jovan Krstitelj.
M. Petrić smatra da su do Grahova stigli preko Kupresa i to iz Hercegovine, negde od Gackog. Prezime je nastalo od Blečića, koji su se u Gacko doselili iz Pive, tako što je č zamenjeno sa š. Istina, još do formiranja prezimena, moglo je da nastane i po mestu Blešić, u Pivi, gde su neko vreme boravili.
Inače, Blečići u Pivi su i danas nastanjeni u Seljanima, a davnije u Plužinama. Tamo ih ima oko 30 domaćinstava i svi slave "zimski" Jovanjdan, 20. januara. Pripadaju grani Branilovića, osnivača pivljanskog plemena, koji su se doselili odnekud iz Kolašina. Dalje poreklo im je nepoznato, ukoliko nisu, kao nomadski stočari, tzv. vlasi, stigli iz nekadašnje Stare Srbije, današnje Makedonije.
Znatan deo Blečića se, sa drugim pivskim porodicama, još u 18. veku iselio u Gacko, u Hercegovinu.
Među prezimenima u Bosni. Đ. Janjatović spominje i Blesiće koji su uglavnom koncentrisani oko Gradiške, ali sa drugim slavama.
Prema "Leksiku prezimena SR Hrvatske", Blešića je, u drugoj polovini 20. veka, bilo u Civljanima, kod Knina, kao i Blesića, i u Puli. Blečići su zabeleženi u Bjelovaru, Brinju, Valpovu, Varaždinu, Delnicama, Zagrebu, Labinu, Lošinju, Opatiji, Puli, Rijeci, Sisku i na Cresu.


Stanisavljev

Miroslav Stanisavljev, iz Beča, piše da je prezime njegovog oca, "sticajem administrativnih okolnosti" - Stanisavljević: "Kako imamo slično ili gotovo isto prezime" - obraćajući se lično gđi Veri - "nadam se da Vam neće biti teško da mi u pismu pošaljete sve što imate o našem prezimenu", da bi on i njegova deca nešto više znali o svom poreklu.
Rođen je u Pančevu, ali pretke uopšte ne spominje. Jedino navodi da se Stanisavljevići i Stanisavljevi "sreću u Vojvodini pa i još negde".
Rado mu ispunjavamo molbu jer smo ovo prezime opširno obradili u našoj knjizi, a familija g. Miroslava potvrđuje da je prezime Stanisavljev samo kraća verzija prezimena Stanisavljević. Oni, zajedno, imaju 15 krsnih imena, a slava g. Miroslava - Sveti Vrači, tj. Sv. Kuzman i Damjan, 14. novembar, koju do sada nismo sretali - 16. je na toj listi.
Da prezime potiče od, danas ne baš tako čestog imena Stanisav, koje je uprošćeniji oblik od izvornog staroslovenskog Stanislav, ne treba posebno dokazivati. A dase to ime davalo u porodicama koje su već imale brojan porod - da bi "stalo" rađanje, sigurno je simptomatičan detalj koji, možda, može biti od pomoći u objašnjavanju otkud toliko Stanisavljevića u raznim srpskim krajevima, različitih slava, a nesrodnih.
Prvi spomen ovog - neki Tiosav Stanisavljević - prezimena zabeležen je još 1720. godine, u Ugarskoj, u Budimu, koji je u to vreme bio poseban grad. Ne navodi mu se poreklo, ali na to možda ukazuje sledeći Srbin na istom spisku budimskih žitelja -Toša Stanivukov, "od Kosova". A pre Tiosava je naveden Stanisav, bez prezimena, za sebe kaže da je "rakidžija". Logično je pretpostaviti da je on bio otac Tiosava i da su prispeli sa Velikom seobom, 1690. godine ili nešto kasnije.
U Beogradu i okolini, Stanisavljevića ima u nekoliko naselja, ranije posebnih sela i onih koja se još nisu sasvim utopila u našu prestonicu: u Višnjici, doseljeni su iz Tibužda, kod Vranja, slave Aranđelovdan. U Kumodražu se predak Simeun doselio sa Kosova i oni se smatraju osnivačima sela. Prezivaju se i Ribići. U Ritopeku su iz Malog Požarevca. U Lisoviću su doseljeni iz Beršića, Takovo. Prezivaju se i Stepanovići. Obe familije slave Nikoljdan.
U Vojvodinu su Stanisavljevići pristizali još u vreme Velike seobe i stvaranja Šajkaške, sredinom 18. veka. To se da zaključiti po porodicama i Stanisavljević i Stanisavljev koje su, počev od 1742, naseljene u nekoliko mesta ovog dela Bačke. U Banat su dolazile i preko Negotinske krajine i Ključa.
Tako su, svakako, i preci g. Miroslava došli u Pančevo, o čemu svedoči da su imali i drugo prezime, Bugarski, koje govori da su poreklom iz istočne Srbije, čije je stanovništvo u narodu, pre oslobođenja ovih krajeva od Turaka, nazivano Bugarima. Neki su bili Bugarski-Stanisavljev, drugi Stanisavljev-Bugarski, a samo jedna porodica je bila jedino Stanisavljev. Začudo, prema J. Erdeljanoviću, koji je proučavao Srbe u Banatu sredinom dvadesetih godina prošlog veka, nijedna nije slavila Sv. Vrače. Slava im je bila Mitrovdan.
Ako je porodica čitaoca skorije menjala slavu, bilo bi nam korisno da nam se javi sa objašnjenjem, ako to zna. Inače, u Vojvodini, pogotovo u Banatu, u vreme austrijske, odnosno austrougarske vlasti, administrativno je "ukidan" nastavak ić jer su ga Srbi primili, navodno pod ruskim uticajem.


Pašagić

G. Dragoljub Prtić, iz Kanade, pitao nas je u decembru 2006, za još šest prezimena, pored svog, između ostalih i svoje majke - Pašagić. NJeni su iz okoline Prijedora, sa slavom Sv. Đurađ.
Interesantno je da je prezime srpske porodice Pašagić, sa slavom Đurđevdan, zabeleženo u šematizmima Srpske pravoslavne crkve samo u jednoj parohiji u Bosni, kod Prijedora, u mestu Ferići. A u okolini postoje druga prezimena istog korena i sa istom slavom: Pašalije - u Dabru, kod Sanskog Mosta, i Pašalići - u Gašici i Bijakovcu, kod Gradiške, Tomini, kod Sanskog Mosta, i u Tešnju.
U mestu Mrvićima, pod Romanijom, postoji posredan trag o poreklu Pašagića. Prof. Milenko Filipović je tamo zabeležio muslimansku familiju Sjenari, ili Sjenarevići, čiji je deda sredinom 19. veka nosio ime Salihaga Pašić i koji je živeo na Romaniji, blizu Sarajeva. Otpremao je seno, pa su ih prozvali Sjenarima. Sjenari su doseljeni iz Budima, kad su Turci počeli da se povlače iz Ugarske, a po majci su poreklom od Beograda. U vreme Fazli-paše, dobili su u posed Nehoriće, a krajem 19. veka otac Mušan došao je sa Romanije u Mrviće.
Smatramo da su Pašagići verovatno bili neka od familija koje su bile kmetovi kod Salihage Pašića, dede Sjenara. Sjenari su, kao Budimlije, verovatno naseljeni tamo u vreme Velike seobe, ali već poislamljeni, a s njima i njihovi kmetovi koji su sigurno bili iz istih krajeva, iz Stare Srbije i okolnih oblasti zahvaćenih seobom.
Jer su Abazovići iz Tušine, u Drobnjacima, jedini u Mrvićima sa slavom Đurđevdan, mogla bi da se uzme u obzir takva pretpostavka o poreklu Pašagića za koje pita g. Prtić. U istom mestu postoje Kuljani ili Mrnjaci - Mrnjavčevići, sa istom slavom, koji su u Sarajevsko polje doseljeni u isto vreme, Velike seobe, iz Kolašina, kao Jankovići, a koji bi mogli da budu kmetovi Pašage i dobiju ime Pašagići.
NJihovo kasnije poreklo iz okoline Prijedora sasvim je objašnjivo preseljavanjem kmetova na drugi aginski posed ili njihovim samovoljnim prelaskom na imanje nekog drugog, "boljeg" age. Ali su, taj trag porekla, prvobitno nadimak, Pašagići, potom zadržali kao prezime.


Zaka

Gospodin Miloš Zaka, sa suprugom Brankom, iz Leonberga u Nemačkoj, želeo bi da sazna nešto o svom poreklu. Rođen je u Vršcu, gde i njegov otac Branko i deda Miloš. NJihovo prezime je jedinstveno u Vršcu, a postoji i Zakin. Čuo je da su njegovi preci poreklom iz siromašnih, brdskih krajeva Janjine i Pirosa. Krsna slava porodice je Sv. Nikola kome je posvećen i hram vršačke crkve.
(A povodom čitaočeve molbe - da mu pošaljemo podatke iz literature o njegovom prezimenu, ako postoje - molimo da nam se javi privatno, telefonom, radi dogovora jer podataka i literature o njegovom prezimenu ima podosta).
Osnovana je priča o poreklu Zaka iz oblasti Janjine, u Grčkoj. Oni su tzv. cincarskog, odnosno - kako mi tvrdimo - starosrpskog porekla. Ono što je mnogo interesantnije jeste nacionalno i versko opredeljenje Zaka u kasnijim vremenima.
Prvi Zaho, ili Zako, poreklom iz Melnika u Grčkoj, bio je Anastas, žitelj Beograda od 1821. godine, ali je u Srbiju stigao mnogo ranije jer je još krajem 18. veka bio gvožđarski trgovac negde na Savi. Drugi Zako je živeo u Zemunu sredinom 19. veka, kao špediter.
Mnogi od Zaka su se naselili u temišvarski Banat i dobili plemićke titule. Ne malo Cincara, među njima i Zake, potpuno se odrodilo od Srba kad su dobili ove titule. Radeći u tokajskoj kompaniji, neki su se sasvim pomađarili i, naročito posle revolucije 1848. godine, postali veliki protivnici Srba. I Zake oko Baje su dobili plemstvo, ali su neki od njih ostali nacionalno Srbi i pravoslavci po konfesiji, pa čak uzeli i prezime Zakić. Od ovih Zakića su oni u okolini Subotice i po Slavoniji i Bosni koji su se bavili zanatima i trgovinom.
__________________
svetlana@diskusije.net
MARLI nije na forumu  
Old 20.02.2009, 06:17 PM   #48
 
Avatar korisnika MARLI
 
Status : Diskutant
Reputacija : MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!
Reputaciona moć : 291
Korisnik od : 16.02.2007
Pol : Žensko
Lokacija : SRB/DEU
Godine : 30
Album : Pogledaj album ovog korisnika
Postovi : 8,961
Default

POREKLO SRPSKIH PORODICA I PREZIMENA (49)

Despotović

Iz Minhena, g. Momčilo Despotović, poreklom iz sela Bočac, na levoj obali Vrbasa iznad Banjaluke, piše da je od dede Sime čuo da je s bratom pobegao iz sela Dabrac, kod Mrkonjić Grada, u to vreme Varcar Vakufa, pošto su ubili nekog Turčina. Krsna slava porodice je Sv. Jovan.
Piše da Despotovića ima i u drugim mestima, i sa drugim slavama, na primer oko Šapca sa slavom Sv. Nikola. Naglašava da zna da postoji i prezime Despot, u Hrvatskoj, a sretao ih je - kao Hrvate iz ovih krajeva - u Nemačkoj.
Interesuje ga odakle su se doselili njegovi preci.
U Bosni, u šematizmu Srpske pravoslavne crkve potkraj 19. veka, zabeleženi su i Despotovići i pravoslavni Despoti. Despotovići, sa slavom Jovanjdan, živeli su u okolini Banjaluke, u Prijedoru i okolnom selu Busnovi, u Junuzovcima kod Gradiške, kao i u nizu drugih mesta.
Porodice Despot koje slave Jovanjdan zabeležene su samo u parohiji Ključ, ne tako daleko od Mrkonjić Grada, a sa slavama Đurđevdan i Nikoljdan u selima prijedorske parohije.
Despotovići, Despoti i Despotovi zabeleženi su i u drugim krajevima srpsko-hrvatskog govornog prostora, izuzev Hercegovine.
Čitalac je naveo Despote u Hrvatskoj, a mi dodajemo da postoje i Despotovići i to mnogo veći broj porodica nego Despota. Ima i porodica sa prezimenom Despotov, kao i njegovih provincijalnih oblika - Despod, Desput, Desputović i Despotušić.
Despotovići i Despotovi su najčešće pravoslavne vere i slave Jovanjdan, a Despoti su pretežno pokatoličeni i uglavnom, od pre koju stotinu godina - Hrvati. Kao pravoslavni, slavili su Nikoljdan.
Do devedesetih godina, kao najbrojniji, Despotovići su bili i najrasprostranjeniji - od Bjelovara i Vinkovaca, do Splita, dok su Despoti bili u opštinama Benkovac, Glina, Karlovac, Knin, Korenica, Ogulin, preko Splita, Sinja i Šibenika, do Brača i Korčule.
Ovako velika rasprostranjenost ovog, odnosno ovih srodnih prezimena, istog korena, kao da isključuje mogućnost da su svi istog porekla - iz Vasojevića. Pre će biti da su nastajali od nekoliko različitih predaka, ali je pitanje da li su to prezime dobili zahvaljujući, eventualno, njihovim feudalnim titulama ili kao jednostavno patronimičko. Naime, grčka reč despot, koja je prvobitno označavala vladara samodršca, vremenom je postala lično ime, pa su se na prostorima do kojih je dopirao vizantijski i grčki uticaj javljali mnogi ljudi sa ovim imenom. Posle podele hrišćanstva 1054. godine na istočno i zapadno, oni su bili isključivo pravoslavne vere, jer je Katolička crkva u svojim sredinama brisala svaki grčki uticaj.


Kerepčić

Gospođa Lepa Kerepčić-Mečanin, iz Nojsa, davno nas je skromno pitala samo za poreklo devojačko prezime, Mečanin. Iako nam o prezimenu Kerepčić nije dala sve potrebne podatke, da kažemo nešto i o njegovom poreklu.
Da prvo utvrdimo otkud ovo prezime - prema kojoj reči je moglo da nastane. Setili smo se stare reči kerep, koja je označavala više povezanih lađa da bi se preko njih prelazila reka. Takođe i skelu i platformu na kojoj je postavljena rečna vodenica. Iz ovoga proizlazi da je prezime nastalo u krajevima velikih reka.
U obzir su dolazile samo reke u Panoniji - Mura, Drava, Sava, Dunav, a u Srbiji Drina i Morava, pa je bilo logično da to prezime povežemo sa severnijim delovima bivše Jugoslavije, gde žive Mađari ili gde je postojao mađarski kulturni uticaj.
Tamo smo i pronašli prezime Kerep, Kerepčić i slična, jer je kerepčija, ili kerebdžija, bio onaj koji je upravljao kerepom. Nažalost, o nacionalnoj ili konfesionalnoj pripadnosti porodica sa ovim prezimenima ne znamo ništa. Internet pretragom pronašli smo dosta Kerepčića, a ako sudimo prema ličnim imenima, najviše ih je katoličke vere i hrvatske nacionalnosti. Tek u malom broju su ostali pravoslavni Srbi. U Zagrebu, profesorka jedne muzičke škole ima čisto srpsko ime, ali joj prezime možda nije devojačko.
"Leksik prezimena SR Hrvatske" registrovao je porodice s prezimenom Kerep u opštinama Bjelovar, Varaždin, Velika Gorica, Donji Miholjac, Đakovo, Đurđevac, Zagreb, Zelina, Zlatar, Klanjec, Križevci, Nova Gradiška, Osijek, Pregrada i Sisak.
Kerepčići su zabeleženi u Zagrebu i Novoj Gradiški, u selima Donji Lipovac i Srednji Lipovac, a Kerepić u Županji i Kerepeši u Vukovaru.


Babić

G. Svetozar Subotić, iz Mera u Nemačkoj, pitao nas je za poreklo porodice i devojačkog prezimena svoje majke, Smilje, rođene Babić, iz sela Bravsko, kod Bosanskog Petrovca.
Među prezimenima u Bosni, ali i u svim drugim srpskim oblastima, ima ogroman broj porodica sa prezimenom Babić, pa je isključeno da su istog porekla. Osim toga, i slave su im različite - Arhanđel Mihailo, Sv. arhiđakon Stefan, Sv. Vartolomej, Đurđevdan, Ivanjdan, Sv. Ignjatije, Sv. Ilija, Sv. Jovan Krstitelj, Lazareva subota, Sv. evanđelista Marko, Sv. Nikola, Sv. Pantelija, Sv. Simeon Bogoprimac, Sv. apostol Toma, Sv. Trifun i Časne Verige.
Babići su evidentirani i u "Karlovačkom vladičanstvu", oblast Like i okolni krajevi, ali sa manje slava nego u Bosni - Sv. Stefan, Sv. Jovan, Đurđevdan, Sv. Stevan Dečanski ili Sv. Mrata i Nikoljdan. Pošto je oblast Pounja odvajkada bila tranzitna, iz koje se stanovništvo selilo ili se u nju doseljavalo, može se reći da Babića srodnika ima sa obe strane Une.
Nakon Prvog svetskog rata, u zaseoku Jasenovac u Bravskom polju bilo je Babića u dvanaest domaćinstava, od kojih nesumnjivo i potiče majka našeg čitaoca. Slava im je Đurđevdan i nekad su se zvali Kesići. Oni vode poreklo iz Vidovog Sela, u oblasti Gornji Unac. Predanje kaže da se ovde, početkom 19. veka, naselila nekakva udovica sa osam sinova. Ukućani su je pod starost nazivali babom, a njih krstili kao - Babiće.
U tursko vreme, a i kasnije, mnoge su žene ostajale udove s decom, i sve su ih, po pravilu, kad ostare zvali babama. Zato nije nimalo čudno da ima tako mnogo Babića, kao i Popadića ili Marića.


Blagojević

I Blagojevića, blagosloveni im preci, ima podosta među srpskim porodicama. U Bosni, tačnije, njenom većem delu pod jurisdikcijom Mitropolije i arhidijeceze Dabrobosanske, krajem 19. veka su bili na 25. mestu od 50 najbrojnijih prezimena. Ima ih i u Hercegovini, Crnoj Gori, u Hrvatskoj, u oblasti nekadašnje Vojne granice, kao i u Srbiji i njenim pokrajinama.
G. Saša Blagojević, rođen u Beogradu, nastanjen u Ronbahu, u Švajcarskoj, pita za poreklo svog prezimena i porodice s krsnom slavom Đurđevdan. Zna imena predaka, rođenih u selu Donji Skipovac, u maloj oblasti Ozren, u Republici Srpskoj - sve do rodonačelnika čukun-čukundede Blagoja. Za njega se pričalo da se u Donji Skipovac doselio od Modriče pošto je "ubio Turčina, mitski, kao Obilić", kako je sasvim ispravno prokomentarisao čitalac. Na kraju navodi još jedan bitan podatak - da su se njegovi preci doselili iz Hercegovine i da im je staro prezime bilo Terzić, "jer su se bavili pravljenjem terzija", za koje misli da je to bilo pomagalo za sviranje na tamburici, kao trzalica na gitari.
Proveravanjem male, ali ugledne monografije jednog od naših najvećih etnologa, Milenka S. Filipovića, "Ozrenjaci ili Maglajci. Etnološki prikaz" - prema ispitivanjima iz 1937. i 1938. godine, a delom i posle rata, objavljenoj 1952. - ustanovili smo da su podaci g. Blagojevića potpuno ispravni, s tim što je Blagojevića bilo i u Gornjem Rakovcu. Tačan je i njegov podatak o postojanju velikih zadružnih domaćinstava, sa po nekoliko osnovnih porodica.
Što se Terzića u Hercegovini tiče, nevolja je u tome da ih ima tri grane: U okolini Trebinja su muslimani, ali im se ne zna poreklo. Terzijići, iz Borča od izvorišta Neretve, "poslije nekakvih ratova" su prebegli u Klikoviće, u Trebinjsku šumu, gde su primili islam, a budući da je jedan pravio glinene lonce, prozvali su ih Lončari, pa im nadimak ostao prezime. Treći su pravoslavni, Srbi, iz okoline Gacka i Nevesinja. Najstarijim poreklom su ispod Golije, a od 16. veka su se kretali na zapad, preko Banjana, u užu Hercegovinu. Slave Aranđelovdan. Neki su se, oko 1840, iz Banjana iselili u Dabar i promenili slavu, odnosno, biće da su se vratili na prvobitnu, Đurđevdan.
Ali, prezime nisu dobili po trzalici, turcizmu preuzetom iz persijskog - terzijan, već po terzijskom zanatu kojim se bavio neki predak. Terzija, takođe iz persijskog, bio je krojač koji je šio odela od finijeg materijala, čohe, za razliku od abadžije koji je koristio sukno, abu. Zbog toga je izvorni oblik prezimena Terzijić, koje je vremenom skraćeno, radi ekonomije govora.


Škundrić

Ovo je još jedno od prezimena u grupi porodica u Pribudiću koje su se naselile sa Vranjskog jezera gde su im bila zimovališta za stoku i imanja. Slava Škundrića je Sv. Jovan Krstitelj, 20. januara. Za njih je u svom pismu pitao g. Dušan Vještica.
Milan Radeka u "Karlovačkom vladičanstvu" beleži Škundriće kao pravoslavne samo sa jednom slavom - Sv. Jovan Krstitelj. U "Leksiku prezimena SR Hrvatske" Škundrići su zabeleženi u opštinama Vrbovec, Vrginmost, Gračac, Daruvar, Đakovo, Zagreb, Karlovac, Našice, Podravska Slatina i Rijeka. Ubedljivo najviše, sve do ratnih zbivanja krajem 20. veka, bilo ih je oko Gračaca, u na jugu Like, prema Dalmaciji - u Brezovcu, Palanci, Podmili, Pribudiću, Prljevu i Rastićevu.
U susednoj Bosni ima i Škundra i Škundrića sa slavom Sv. Jovan Krstitelj.
Škundre žive oko Dubice i Sanskog Mosta - Božići, Dabar, Oštra Luka, Umac, dok su Škundrići sa slavom Sv. Jovan Krstitelj nastanjeni u Ašanima kod Krupe, Poljavnicama kod Dubice, Suvaji kod Petrovca i Hadrovcima, blizu Sanskog Mosta. U Poljavnicama, kod Dubice, slave Nikoljdan.
U Bosanskoj Krajini, oko Petrovca, pronašli smo Škundriće u šest kuća na Jelića Glavici. Doselili su se krajem 19. veka iz Velike Popine u Lici. Starinom su Hercegovci, najverovatnije iz Stare Hercegovine. Prema porodičnom predanju, njihov predak je tamo ubio bega, pa je morao da pobegne sa srodnicima u Liku. Jedan brat se nastanio u Popini, drugi u Peljevu, a treći u Palanci. Jedan njihov ogranak se naselio okolinu Bosanskog Petrovca, u Bjelajsko.
Među hercegovačkim prezimenima postoje i Škundrići, u Trebinju, ali se o njima govori kao o doseljenicima iz Sanskog Mosta.
Škundrići su, po mnogim našim saznanjima, samo jedan ogranak - odvojen još u Lici pre četiri veka - velike familije Bogunovića, poreklom iz Stare Srbije iz koje su došli preko Drobnjaka, Pive i Banjana. Veći njihov deo se nastanio u zapadnoj Bosni, odnosno Bosanskoj krajini, gde su zastupljeni pod drugim prezimenima, ali sa istom slavom, Jovanjdan. Početkom 20. veka bilo ih je u ovoj oblasti čak u 183 domaćinstva.
O nastanku prezimena nismo pitani, pa da i ne nagađamo. Svakako da je u pitanju nadimak najstarijeg pretka, ali koji? Među turcizmima nema nikakve slične reči. Jedino možda da je dovedemo u vezu sa reči škuda, kako je nazivan mletački i dubrovački srebrenjak, talir, a predak nije umeo pravilno da je izgovori. Neki su mu se zbog toga možda podsmevali i tako je njegov izgovor ostao u prezimenu - Škundra.
__________________
svetlana@diskusije.net
MARLI nije na forumu  
Old 20.02.2009, 06:18 PM   #49
 
Avatar korisnika MARLI
 
Status : Diskutant
Reputacija : MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!
Reputaciona moć : 291
Korisnik od : 16.02.2007
Pol : Žensko
Lokacija : SRB/DEU
Godine : 30
Album : Pogledaj album ovog korisnika
Postovi : 8,961
Default

POREKLO SRPSKIH PORODICA I PREZIMENA (50)

Vučić

G. Draško Vučić iz Sidneja, rođen u selu Goleši kod Banjaluke, slavi Đurđevdan, a na osnovu predanja pretpostavlja da su se doselili iz Crne Gore ili Hercegovine.
Prema podacima šematizama Srpske pravoslavne crkve za Bosnu potkraj 19. veka, porodica Vučića bilo je povelikom broji, ali najverovatnije različitog porekla. Kao što čitalac navodi, Vučići sa slavom Đurđevdan bili su i u drugim selima ove oblasti.
Vučići su u zapadnu Bosnu stigli preko Hercegovine, jer ih i danas nalazimo i u Popovom polju i oko Mostara. U okolini Mostara jedan broj ovih porodica je pokatoličen, a u vreme posle Prvog svetskog rata i pohrvaćen. Drugi su ostali pravoslavni. Slave Sv. Nikolu.
Postoji priča o tome kako su braća Vučić, Pero i Marko plastili seno na Carinama, kod Dračeva, kad je otud naišao paša na konju i, pitajući čije je seno, oslovio ih kao Vlahe. Pero je odgovorio "Moje, i svijetlog paše", a Marko da je samo njegovo i ničije više. Na to ga paša pojuri s isukanom sabljom, a Marko se, nemajući kud, okrete i kosom poseče pašu "na dve pole". Pero pobeže u Dalmaciju, a Marka odvedoše zaptije, policija, a njihova imanja zatreše.
Ovo predanje o braći Vučićima ispričali smo kako bi bilo jasnije šta se dešavalo s porodicama koje su dolazile u sukob s osionim Turcima.
Vučići su najstarijim poreklom Belopavlići, od Šobajića. Pošto je Bijeli Pavle došao iz Metohije u oblast Bjelopavlića, stvarajući istoimeno pleme u tadašnjoj Crnoj Gori, znatno manjom nego što je današnja, nezavisna država. Od ovih bjelopavlićkih Vučića su oni u Primorskoj krajini, u mestu Šestani, i u Dračevici, u Dedićima i Livarima, zatim u Kotoru, u Vraki, kod Skadra, kao i u Kruševu, u Polimlju, i u Nikšićkim Rudinama.
Jedan njihov ogranak je iz Boke došao u Drobnjak i Trebjesu, kod Nikšića, i tu su, verovatno, prvobitnu slavu, Nikoljdan, zamenili opštom drobnjačkom slavom - Đurđevdan. Zapravo, oni nikad nisu ni prekidali da slave Nikoljdan jer je on jedno vreme slavljen kao prislužbica ili preslava.
Preci našeg čitaoca su se opredelili za Đurđevdan očigledno iz praktičnih razloga. U proleće, naime, ima mnogo više mogućnosti za pravljenje slavske trpeze koja nije posna.


Teofilović

G. Vladeta Teofilović, rođeni Beograđanin, od 1984. sa porodicom u Sidneju, za svoje Teofiloviće kaže da potiču iz sela Vrelo kod Uba, u kojem su rođeni njegov otac Milisav, deda Nedeljko i pradeda Svetozar. Za čukundedu Panu, Panteliju, kaže da je u Vrelo došao s bratom Evremom, na čijem nadgrobnom spomeniku je zapisano prezime Tovilović, njegovog sina Aleksandra - Tofilović, a Aleksandrove žene - Teofilović, onako kako se prezivaju svi u porodici, od dede Nedeljka.
Čitaoca ovo zbunjuje i pita da li je to greška ili je prvobitno prezime Tovilović. Kaže da je ime Tovilo često u Vrelu, u koje su se doselili u drugoj polovini 18. veka. Porodična slava je Sv. Jovan Krstitelj.
Smatra da su se preci Teofilovića doselili u Vrelo iz sela Carina, kod LJubovije. Većina njegovih stanovnika potiče iz Crne Gore, ali u njemu odavno nema Teofilovića. Zanima ga odakle su daljom starinom i koje im je pravo prezime.
Smatramo da su ovi Teofilovići iz Carine kod Azbukovice. Prema našim istraživanjima, u Carinu i druga sela nekadašnje Sokolske nahije u Podrinju dolazile su, stremeći Šumadiji, porodice iz raznih oblasti - iz zapadne Bosne, čak i katolici iz Dalmacije, a pogotovo srpske familije iz Hercegovine i Stare Crne Gore, svakako i iz južnijih predela, naročito preko Starog Vlaha. Ali su u sve te krajeve dolazili i ranije, kao polunomadski i sezonski stočari, a matica im je bila Stara Srbija gde ime Teofil/Teofilo nije bilo ne samo neobično, već i popularno.
Naime, posrbljeno grčko ime Teofil, Teofilo - od Teofilos, u značenju Bogoljub - sada je retko i u južnim krajevima Stare Srbije, izuzev među monasima, ali je prezime Teofilović rekativno često čak i u severnijim oblastima srpskog etničkog prostora.
Teofilovićima, Teovilovićima i Tovilovićima bavili smo se još pre nekoliko godina. U selu Vrčin kod Beograda žive porodice Švabić i Pakić, pod prezimenom Teofilović/Tovilović. Zovu i Erama, jer su se doselili od Čačka, zapravo sa Starog Vlaha, a daljim poreklom su iz Stare Srbije, s Kosova ili iz iz još južnijih srpskih krajeva.
U Vrčin se doselio njihov predak s četvoricom sinova od kojih potiču sve porodice poreklom od Teofilovića - Mićići i Jovičići od jednog sina, Sinđelići i Teofilovići od drugog, od trećeg Teofilovići s dodatkom Apostolovići i Grujići, a od četvrtog Lalići, Lazarevići i Kojići. Od grane Teovilovića su Živankići, Mitrići, Grujići. Svi su od istih doseljenika s juga, odnosno iz Stare Srbije. U Rađevini i Jadru Teofilovića ima u selu Crniljevu, a doselili su se početkom 19. veka iz Nikšića.
Teofilovići su, dakle, dolazili iz Stare Srbije i razilazili se po Srbiji i Vojvodini, a delimično i Bosni i Hrvatskoj. Prelazili su i preko Crne Gore i Hercegovine, ali se tamo nisu zadržali. Normalno je da su, našavši se među ostalim Srbima, uzimali slave, ali su ih i menjali, iz raznih razloga.
Koji im je najstariji zavičaj u Staroj Srbiji trebalo bi posebno ispitivati široki prostor od Peloponeza do Soluna.


Krvavac

I g. Mileta Krvavac se javlja iz Sidneja. Rođen je u Pljevljima, gde je ovo prezime veoma često i da svi potiču od istoimenog bratstva koje se doselilo iz Dobrilovine, u kanjonu Tare. Prema pričanju čitaočevog oca Vasilija, dede Milije i pradede Vasa, Krvavci su u bliskom srodstvu sa familijama Smolović i Blagojević u istoj oblasti. Krvavci, piše, oduvek slave Sv. Đorđija.
Navodi i podatak da Krvavaca ima i muslimana, setimo se filmskog režisera Hajrudina, i katolika i moli da mu kažemo koliko je staro ovo prezime i odakle vuče korene.
Pored mesta koje navodi g. Mileta, Krvavce smo pronašli u Polimlju, Potarju i u Drobnjaku, ali su oni samo kao njihove srodnike Smoloviće i Blagojeviće.
U Polimlju i Potarju Blagojevići sa slavom Đurđevdan su starosedeoci u mestima Masnice i Crnugovići, dok su Smolovići, Smolci starosedeoci u Prošćenju. U Drobnjacima su zabeleženi Blagojevići u Međužvalju kao ogranak Dedejića. Sadašnje prezime su dobili po pretku Blagoju koji se ovde doselio iz Gojakovića u Poljima, početkom 19. veka. Slava ove familije je Đurđevdan. U Drobnjaku su zabeleženi i Smolovići u Jasikovcu. Za njih se kaže da su se doselili iz varoši Nikšića i da su se tamo prezivali Ivanovići. Tamo su bili starosedeoci, kao mnogobrojna familija u predgrađu Onogošta još 1711. godine. I oni slave Đurđevdan.
U Bosni su Krvavci kao pravoslavni Srbi zabeleženi u Vinskoj i Liješću, kod Dervente, ali sa slavom Sv. Nikola. U Hercegovini su isključivo muslimani i katolici. Prvi u Gračanici, kod Gacka, a drugi u Gabeli i Dračevu. I jednih i drugih ima u Mostaru. Predanja kažu da muslimani Krvavci potiču ili od pravoslavnih Krulja kod LJubinja ili od pravoslavnih Kadovića od Nikšića.
Da zaključimo, Krvavci su poreklom s Čeva, pleme Ozrinići, koje u narodnoj poeziji nazivaju i "LJuti Krajišnici", odakle su se iselili prema Mojkovcu, a potom u Drobnjak, pa u Pljevlja, Risan, Herceg Novi i Gacko. Najpre su bili Ivanovići - oni i danas postoje kao bratstvo na Čevu - a pored njih i Damjanovići, Vojnovići, Draškovići i Vukotići. Prezime Krvavac su stekli docnije.


Kuzmić

G. Nikolu Šarčevića iz Esena rodom iz Stanova kod Doboja, interesuje devojačko prezime majke Simeune - Kuzmić, kao poreklo njene porodice.
Čitalac nije naveo ni tačno mesto rođenja majke, a ni slavu njene porodice. Naknadno smo uspeli da utvrdimo da se radi o Sv. Jovanu Krstitelju, prema šematizmima Srpske pravoslavne crkve za Bosnu, jer je Kuzmića sa tom slavom 1882. godine bilo u selima oko Tešnja.
Kuzmića u susednim oblastima - Slavoniji, severnoj Hrvatskoj i u Primorju - ima više nego u Bosni, pa nije isključeno da su se i odatle naselili u okolinu Doboja. Mnogo je verovatnija varijanta da su se Kuzmići doselili iz oblasti Sjenice, Raške, Ibra, odnosno severnih Vasojevića, gde ih ima u većem broju i odakle su se u vreme Prvog srpskog ustanka doselili i u Šumadiju, zajedno sa mnogim Karađorđevim ustanicima.
Oni su, naime, i srodnici Karađorđevića, odnosno prvobitno Petrovića. Nalazimo ih u mestu Mure, u gornjem toku reke Ibra, gde su se naselili zajedno sa Petrovićima iz Stare Srbije. Izvor kaže da im je staro prezime bilo Pajević, a kao takvi su zabeleženi i u Jarinju pod Kopaonikom. Odavde su se, možda etapno, i naselili u selo Vlašku.
Doselila su se dva brata, Sima i Kuzman. Sima je pogubljen zbog vređanja Jevrema Obrenovića, a Kuzman nije imao potomstvo, nego se ženio dva puta udovicama sa decom koja su uzimala njegovo prezime. Slava im je Đurđic. Isti su rod sa Kuzmićima u Koraćici, poreklom od Sjenice i Peštera. To je čitava grupa familija od 46 kuća. Kuzmići su deo šire familije Čulića. Slava im je takođe Đurđic.
Kuzmići majke našeg čitaoca najverovatnije su potomci onih Karađorđevih ustanika koji su se nakon sloma ustanka 1813. povlačili preko Save i Dunava, u ovom slučaju preko Drine, da bi se naselili u severnoj Bosni i, u jednom trenutku, promenili i slavu ili se zavetovali drugom svecu koji ih je zaštitio kad su se našči u nevolji.


Šobat

O ovom prezimenu smo pisali još 12. decembra 2006, u odgovoru g. Mihajlu Šoboti, iz Albštata, u Nemačkoj, i ponovo 9. oktobra prošle godine, ispunjavajući molbu g. Dragana Šobata iz Melburna.
Budući da je ovo prezime posebno zanimljivo, vraćamo mu se i treći put. U Bosni su, recimo, zabeležene i porodice sa prezimenima istog korena - Šobo, Šobaja i Šobar, ali prezime Šobat je karakteristično.
Krajem 19. veka, prema popisima Dabro-bosanske mitropolije, koja obuhvata glavninu Bosne, osim Zvorničko-tuzlanske eparhije, svi Šobati na ovom prostoru su slavili Sv. Dimitrija, Mitrovdan. Zabeleženi su u parohijama u oblasti Une - Bastasi, Vidovo, Vrtočka i Sanica, zatim Božići, u okolini Dubice, Glamoč i Junuzovci, kod Bosanske Gradiške.
Pitanje je otkud su stigli u Dalmaciju. Ako prihvatimo da su istog korena sa Šobićima i Šobajićima, bili bi starinom iz Drobnjaka, odakle su se sasvim iselili. U Drobnjaku su Šobići bili u selu Gornja Bijela kao ogranak većeg roda Vulovića, od doseljenog mitskog plemena "Novljana" koji su došli odnekud iz Bosne u 16. veku. Iz Drobnjaka su se selili u Gacko, a zbog svađe s muslimanima u Žulj, a odatle pod Bukovaču (Pariževići). Ima ih u Gacku, Nikšiću, Žabljaku i Preljubovićima i na Bilećkim Rudinama. Slava svih Vulovića, pa i Šobića jeste Đurđevdan (drobnjačka slava), a preslava Nikoljdan.
U Bilećkim Rudinama ima Šobića sa slavom Đurđevdan i kaže se da su dovedeni sa Moske na Pijavice.
U Uncu su Šobići sa slavom Sv. Stevan i Đurđevdan dobili ime po pretku Šobi. Ima ih u selu Drvar i gradu istog imena gde postoji i Šobića groblje, što svedoči o tome da su bili velika familija na ovim prostorima. Za njih izvor kaže da su od Trnjinića, kao i Rokvići i Miljevići. Svi su dobili prezime po ženskim precima. Inače za familije Šobe, Šobaje i Šobote u Glamoču, koji slave Mitrovdan, kaže se da su "starinci" i da podsećaju na Mrnjavčeviće i Staru Srbiju. Ima ih u Uncu, Petrovcu i Grahovu. U vezi sa spomenutim Trnjinićima, u Malim Cucama u Crnoj Gori postoji selo Trnjina, sa Krugom, koje su osnovali još Srbi Zećani Mijanovići u 17. veku. Oni su se odavde iselili, ali je ostala mesna crkva koja je bila i zaštitnik ovih porodica, a posvećena je Sv. Nikoli.
U Negotinskoj Krajini i Ključu postoji selo Velika Jasikova u kome su rodovi doseljeni iz Vlaške i među njima ima Šobića sa slavom Sv. Nikola. To su verovatno lokalne seobe stanovništva koje se selilo na jednu i drugu obalu Dunava, već prema političkim i ekonomskim prilikama. Ovo stanovništvo koje tamo nazivaju opštim imenom Kosovci doveli su Turci kao čuvare granice prema Austriji i Ugarskoj i oni potiču iz južnijih oblasti ranije srednjovekovne srpske države, i to možda baš iz nikšićkog kraja kao što su dolazili i s Kosova i iz Metohije.
__________________
svetlana@diskusije.net
MARLI nije na forumu  
Old 20.02.2009, 06:18 PM   #50
 
Avatar korisnika MARLI
 
Status : Diskutant
Reputacija : MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!MARLI ima spektakularnu auru!
Reputaciona moć : 291
Korisnik od : 16.02.2007
Pol : Žensko
Lokacija : SRB/DEU
Godine : 30
Album : Pogledaj album ovog korisnika
Postovi : 8,961
Default

POREKLO SRPSKIH PORODICA I PREZIMENA (51)

Golijan

U poodavnom pismu, iz Rojtlingena u Nemačkoj, g. Vladimir Ivković je zamolio i za objašnjenje porekla porodice i prezimena Golijan. Pre nepune dve godine odgovorili smo mu o njegovom prezimenu, a sada evo i odgovora na dodatnu molbu, o devojačkom prezimenu njegove majke, čija porodica potiče iz istog sela kao i Ivkovići - iz Grabovice kod Nevesinja. Po predanju, prezime su dobili "po planini Goliji, u Crnoj Gori, odakle su "ovde doselili u neko neodređeno vreme".
Čitaoca zanima koliko ima istine u ovom predanju.
Za Golijane kod Nevesinja se kaže da vode poreklo iz Jezera, u dolini Jezernice, jedne od pritoka Neretve. Ovde su se doselili pre čitava četiri veka i očito je da su bili stočari jer se na ovom lokalitetu nalaze samo njihove letnje kolibe. Polovina je bila slobodna, dok su ostali bli vezani za čitluk, imanje Čengića. Ovde ih ima samo dve kuće jer narod veruje da nemaju napretka pošto su se naselili na manastirskom posedu, vakufu, što turski, a srpski metoh. Doselili su se sa Golije i po tom toponimu dobili prezime.
Da ne bude zabune, naglašavamo da u našim krajevima postoje dve planine ovog imena - u Srbiji i na granici današnje Crne Gore, nekadašnje Stare Hercegovine, i Bosne i Hercegovine. Istina, i Golo brdo u Cucama, u staroj Crnoj Gori, nazivaju Golijom, ali ono daleko od izvora Neretve i Jezernica, koji su gotovo neposredno ispod ove druge Golije koju je porodično predanje upamtilo.
Po jednom tumačenju Golijani su Savići u Grabovini, jugozapadno od od Čapljine. Slave Sv. Jovana i veruje se da su se doselili sredinom 19. veka iz Žabice u ljubinjskom okrugu.
U mestu Slat u Nevesinjskom polju, Savići su Višnjići sa Golije i sa njima su jedno Golijani, Baćevići, Vukovići i Višnjići. Ovde su se doselili pre tri veka iz mesta Jugovići. Početkom 20. veka bilo ih je u 10 domaćinstava. Neki od njih su se prezivali i Petrovići. Svi slave Jovanjdan. Jugoistočno od Slata je mesto Zajasen na nadmorskoj visini pod 1100 metara i tu su se iz Slata naselili Savići-Golijani sredinom 19. veka. Slava je ista - Jovanjdan.
G. Ivković nam nije naveo slavu Golijana svoje majke pa ne znamo da li se priča o poreklu Savića i Višnjića sa Golije odnosi na njenu porodicu, mada su se slave menjale, kako smo više puta naglašavali. Predlažemo čitaocu da nam se javi da bismo pokušali da iznađemo njegove prave porodične korene.


Krljić

Gospodin Jovan Grbić iz Ciriha se javio i drugi put da nam zahvali za podatke o svom i poreklu dvojice svojih prijatelja, Desnice i Ćulibrka, i uzgred zamolio za objašnjenje još jednog prezimena - Krljić. Nedavno ga je, kad je bio u Srbiji, u Pančevu, porodični prijatelj Milo Krljić, kome se pohvalio da je preko "Vesti" dobio odgovor o svom poreklu, zamolio da i za njega zatraži objašnjenje njegovog prezimena i korena.
Gospodin Krljić je rođen 1935. godine u selu Lipa kod Bihaća, a slavi Đurđevdan.
Oni su jedna od familija koji slave Đurđevdan sa sastava Like, Dalmacije i Bosne - koji su se često preseljavali čas na jednu, čas na drugu stranu, zavisno od istorijskih okolnosti ili sezonskih stočarskih kretanja. Milan Karanović za njih kaže da pripadaju užoj grupi familija Mihailović-Pepić-Stojić, koja ima ukupno pet prezimena - pored nabrojanih, to su i Krljići, Zmijanci i Gajići-Dragorajci i Skulari, a kojih je u Pounju posle Prvog svetskog rata bilo u ukupno 53 domaćinstva, od kojih Krljići 17 u tri naselja.
Inače, ove porodice su odavno međusobno razrođene, jer je izbledelo predanje o njihovom zajedničkom poreklu.
Krljića ima naseljenih u Ćoralićima u blizini Cazina, slave Đurđevdan. Predak im je, kao "dovodac" došao s majkom udovom iz Lipe, sa Tromeđe, pre bune 1875. godine.
Milan Radeka, u "Karlovačkom vladičanstvu", beleži Krliće sa slavama Đurđevdan i Aranđelovdan, što znači da ih je bilo u Lici, Baniji, Kordunu, Kapelskom i Gatskom.
U "Plemenskom rječniku ličko-krbavske županije", Krlići su, početkom 20. veka, popisani kao žitelji sela Vrela, na Zrmanji.
U "Leksiku prezimena SR Hrvatske", po podacima posle plovine prošlog veka i pre ratova na prostoru bivše SFRJ, Krljića je bilo samo u Donjem Rajiću, kod Novske, a Krlića u nizu mesta - Vrbovljani (Nova Gradiška), Daruvar, Mlaka (Novska), Nadvrelo (Gračac), Nova Gradiška, Novo Selo (Ludbreg), Osojnik (Dubrovnik), Pakrac, Slavonska Požega, Stare Plavnice (Bjelovar) i Šljivovac (Vrginmost). U Zagrebu je bila jedna porodica Krličbegović, verovatno od familije onih poislamljenih Krlića iz turske tvrđave Pećin-grada, kod Cazina.
Prezime su, verovatno, pre dobili po turskoj reči krlič, odnosno krluč, za vrstu mača ili sablje, nego po krlju ili krlji, izrazu za gomilu drva. U "Rečniku turcizama" stoji da od reči krlič potiče i gore navedeno prezime Krličbegović.


Protić

Za prezime Protić, familije iz sela Gradine, u okolini Prijedora, sa slavom Sv. Nikola, pitao nas je g. Dragoljub Prtić, iz Kanade.
U Bosni ima vrlo malo Protića i svi imaju različite slave, što znači da su uglavnom različitog porekla. U Baraćima, Gerzovo, slave Sv. arhiđakona Stefana, a u Volarima, Mrkonjić Grad, Đurđevdan, dok Sv. Nikolu slave samo u parohijama Prkosi, kod Petrovca, i Umci, Sanski Most.
Što Protića nema više, objašnjava samo prezime, nastalo prema višem svešteničkom činu nekog pretka, protojereja ili, kako se u narodu kaže - prote, kojih je bilo znatno manje nego jereja, sveštenika ili, narodski, popova. Tako i potomaka prota - Protića ima mnogo manje nego potomaka popova - Popovića. To važi i za prezime Popadić, nastalo od obudovila supruga popova, popadija, ako su nastavile da čuvaju muževljevu porodičnu lozu.
Protići su, inače, kao i Popovići i Popadići, kao svešteničke porodice često menjali parohije tj. mesta službe i življenja, tako da nije neobično štoProtićima nema više u monografijama pisanim dve i tri decenije posle popisa parohijana u šematizmima za Bosnu iz kojih smo naveli prethodne podatke. I ne samo da tamo nema Protića sa slavom Nikoljdan, nego ni ostalih.
Osim toga, njima je to, sasvim smo sigurni, sekundarno prezime, nastalo prema činu koji je određeni sveštenik imao u crkvi i da su - pre nego što su se učvrstili u popovskoj hijerarhiji - nosili imali drugo prezime.
Slikovit je primer Protića iz Gornje Bukovice na Drini. Oni su prvobitno, pre tri veka, bili Stakići, doseljeni iz Pive, a onda su se po pretku Petru prozvali Petrovićima. Jedan od trojice braće, Jovan, bio je neobično vredan i okretan, i kao zemljoradnik i kao trgovac, pa je svoja tri sina opismenio - dva su bili sveštenici koji su posle postali prote, Marko, koji je isprosio kći Petra Molera, i Maksim, dok je treći, Petar, ostao na zemlji. I prota Marko je imao tri sina, koji su se već prozvali Protićima - Vasilija, koji je bio pop, Dimitrija, koji je ostao na selu i obrađivao zemlju, i Petra, studenta, koji je umro na studijima u Hajdelbergu. Sinovi popa Vasilija su bili učitelj Grujica i pop Zaharije, i tako dalje, s tim što je u svakom pokolenju jedan sin bio svešteno lice.


Radosavljević

Iz Beča, g. Zoran Radosavljević, rođen 1970. u selu Sokolova kod Lazarevca, piše da zna nekoliko kolena unazad, sve do čukundede Riste, od koga su nasledili slava Sv. Petku, pa želi da sazna imena još starijih predaka - dede i oca svog čukundede Riste i slično. Zanima ga i poreklo prezimena Radosavljevića, kao i kada i odakle su se naselili u Sokolovu.
U monografiji "Šumadijska Kolubara", autor Petar Ž. Petrović ubraja Radosavljeviće u "ciganske rodove", stalno naseljene u 27 domaćinstava, a slavom Sv. Petka Paraskeva. Predak im se, neznano odakle, doselio kao "krdžalija" i u prvo vreme bio je čergar. Nigde se ne navodi nikakav trag o ranijem prebivalištu ove, eventualno, romske porodice.
Radosavljevići su u samoj Šumadiji vrlo brojni i verovatno je da potiču iz različitih korena. Najpre smo pošli od obližnjih mesta koja se graniče sa atarom sela Sokolova - Junkovaca, Arnajeva, Leskovca i Stepojevca i, naravno, varošice Lazarevac. Radosavljevići u Junkovcima su od Radovanovića, slave Đurđevdan, ali nisu Romi, kao i Radosavljevići u Lazarevcu, nekadašnjem Šopiću, gde su se sa podizanjem mesta u rang varošice doselile mnoge trgovačke i zanatlijske porodice, te su i oni, naseljeni iz nekog sela u Kačeru, bili mesari.
Za familiju Radosavljevića u Barajevu se kaže da se iz "Vlaške", sa ostalim "ciganskim porodicama", naselila prvo u Šepin i Dubonu, kod Smedereva, a onda u ovaj kraj u okolini Beograda. Istog su porekla i Radosavljevići u selu Lukavica, u istom kraju, ali slave Aranđelovdan, dok Mitrovići i Nedeljkovići Sv. Petku Paraskevu.
Neki izvori kažu da ih ima i u Meljaku, ali da mnogi od njih nisu "vlaški", već Cigani skitači koji su se, "zakućili" u bogatom kraju. Oni takođe slave Aranđelovdan i doselili su se iz istočnih delova Srbije.
Od ostalih Radosavljevića u Šumadiji, odnosno Kolubari, nismo pronašli ni jedne koji su rod sa porodicom čitaoca, tako da preostaje da se pozabavimo zanimanjem njenog pretka, koga Petar Ž. Petrović navodi kao "krdžaliju - da ono unese više svetla u traganju za korenima ovih Radosavljevića.
Reč krdžalija - koja potiče od grada Krdže, Korče, u Rumeliji, kako se zvala istočna Bugarska - označavala je konjanike-jurišnike, ali i pljačkaše, u posebnim pratećim odredima turske vojske. Oni nisu morali da prelaze u islam, pa se time objašnjava njihovo ponovno nastanjivanje među Srbima sa kojima su i pre živeli kao ravnopravni građani.
A imena ranijih predaka g. Zorana zahtevaju posebno arhivsko istraživanje, pa predlažemo da nam se za takvo privatno angažovanje javi telefonom ili preko redakcije "Vesti".


Šarić

Evo još jednog prezimena i porodice iz Pribudića kod Gračaca u Dalmaciji za koje se interesovao čitalac g. Dušan Vještica iz Nemačke. Šarići su potomci jednog od četvorice braće koji su se ovde naselili iz Bosne. Piše da su nekada, na Vranjskom jezeru, imali zimovnike za svoja stada, a kad su napustili nomadski način života nastanili su se u Pribudiću, gde su sa ostalim porodicama podigli crkvu Sv. Petku. Slave Đurđevdan.
Najpre da kažemo da Šarića odavno ima u sve tri glavne vere u našim krajevima, ali ćemo se baviti samo pravoslavnima, ne samo zato što su jedini sačuvali srpsku nacionalnost, već i zato što su iz nje, inače, svi potekli.
U Bosni, prema Janjatovićevoj knjizi, to jest prema popisu pravoslavnih kršnjaka Mitropolije i arhidijeceze dabro-bosanske s kraja 19. veka ("Srpska prezimena u Bosni"), Šarići su bili rasprostranjeni u 17 parohija Bosanske krajine, zapadno od linije Visoko-Travnik ka Savi i Pounju, sa slavama Sv. Arhiđakon Stefan, Sv. Grigorije, Sv. Đorđe, Sv. Jovan Krstitelj, Sv. Nikole i Sv Trifun. Oni koji su slavili Đurđevdan, kao i porodica čitaoca, zabeleženi su samo u parohijama Cerovica, kod Tešnja, Kaoci, kod Prnjavora, i LJuvša, kod Mrkonjić Grada.
U Livanjskom polju Šarići, su bili, i ostali, samo katolici, poreklom iz Hercegovine, a starinom su iz Crne Gore, gde su bili pravoslavne vere.
I u Hercegovini su, osim u Popovu polju, katolici, ali i muslimani. U Bosni, Šarića muslimana bilo je samo u četiri naselja u Pounju.
U nekadašnjoj ličko-krbavskoj županiji, Šarići, bez oznake vere i nacionalnosti, evidentirani su 1915. godine u Boričevcu, Bužimu, Kaniži - kod Gospića, u Vraniću, Lovincu i Smokriću - kod Lovinca, Medaku, Perušiću, Prvan Selu - Perušić, Rudopolju, Svetom Roku, Smiljanu i Šugarju - Karlobag. U Pribudiću nisu zabeleženi iako se i ovo selo nalazi u označenom području, jer su tada još imali staro prezime - Vještica. Porodice s tim prezimenom su popisane u Pribudiću, Preljevu i Zrmanji.
M. Radeka je u "Karlovačkom vladičanstvu" (Lika, Banija, Kordun, Gacka i Kapelsko), zabeležio pravoslavne Šariće, sa slavama Mratindan i Nikoljdan, ali i katolike.
Prema "Leksik prezimena SR Hrvatske", iz 1976, koji kao i "Rječnik ličko-krbavske županije" ne navodi podatke o nacionalnosti i veroispovesti, Šarići su zabeleženi u oko 200 naselja - od Dubrovnika do Vinkovaca i Belog Manastira, ali najviše na prostoru nekadašnje Vojne granice. U Crnoj Gori, uključujući Staru Hercegovinu, nismo našli Šarića, ali ih je bilo i da su se iselili jer im, po predanju, koreni dosežu upravo tamo.
Prezime, kao i srodno Šarac, najverovatnije je nastalo po nadimku pretka Šaro, što je oblik "od milja" kako se to Vuk izražavao.
__________________
svetlana@diskusije.net
MARLI nije na forumu  
Zaključana tema

Bookmarks

Opcije teme
Način prikaza

Opcije postovanja
Ne možete kreirati novu temu
Ne možete poslati odgovor
Ne možete dodati priloge
Ne možete prepraviti svoju poruku

BB kod je uključen
Smajliji su uključeni
[IMG] kod je uključen
HTML kod je uključen


Slične teme
Tema Temu otvorio/la Forum Odgovora Poslednji post
Poreklo prezimena - vas rodoslov ? MARLI Istorija 980 juče 03:59 AM
Žene sa dva prezimena! ivana Brak 110 31.01.2012 07:34 PM
Poreklo evropske ideje (EEZ, EU) Duh Sekire Istorija 3 10.07.2011 01:07 AM
..::Poreklo astrologije::.. Yeca Astrologija 5 22.07.2009 01:42 AM
Muke sa izgovorom nasih imena/prezimena Bojan Dijaspora 19 29.07.2008 01:43 AM



Forum Right Top
Forum Left Bottom Forum Right Bottom
 
Right Left
Korisnicki pristup
Zaboravili ste šifru?
Forum LeftForum Right


Forum statistike:
Korisnika: 52,366
Tema: 19,327
Poruka: 833,485

Trenutno je 579 aktivnih korisnika na forumu.
Forum LeftForum Right


Forum LeftForum Right


Izdvajamo:
Forum LeftForum Right


Preporucujemo:
Forum LeftForum Right


Radio:
Forum LeftForum Right


Marketing:
Forum LeftForum Right


Reklame:
Forum LeftForum Right
Right Right
Right Bottom Left Right Bottom Right